Đất hiếm là nền tảng quan trọng cho các công nghệ thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng sạch, trí tuệ nhân tạo (AI) và các thiết bị quân sự tiên tiến, cùng nhiều lĩnh vực khác.
Hiện tại Trung Quốc đang thống trị chuỗi sản xuất đất hiếm. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Trung Quốc kiểm soát hơn 90% sản lượng đất hiếm tinh chế của thế giới và hơn 60% sản lượng khai thác đất hiếm.
Hiện tại, để giảm sự phụ thuộc kinh tế vào dầu mỏ, Ả Rập Xê Út đang phát triển ngành khai khoáng như một hướng đi mới. Quốc gia này tuyên bố sở hữu trữ lượng khoáng sản trị giá 2.500 tỷ USD.
Các nguồn tài nguyên này bao gồm vàng, kẽm, đồng và lithium. Bên cạnh đó, Ả Rập Xê Út cho biết họ cũng sở hữu các mỏ đất hiếm bao gồm dysprosium, terbium, neodymium và praseodymium. Chúng được sử dụng trong mọi thiết bị từ ô tô điện, tuabin gió đến máy tính tốc độ cao.
Theo S&P Global, ngân sách của Ả Rập Xê Út dành cho khai thác thăm dò đã tăng 595% từ năm 2021 đến năm 2025. Việc cấp phép các địa điểm khai thác cho các công ty trong và ngoài nước đang được đẩy nhanh.
Tuy nhiên, việc thăm dò và sản xuất được sản phẩm cuối cùng là hai chuyện hoàn toàn khác.
Giám đốc điều hành Abigail Hunter của tổ chức phi chính phủ Minerals Center at SAFE cho biết khai khoáng là cuộc chơi dài hơi. Ông nhấn mạnh phải mất từ 3-5 năm để xây dựng một nhà máy tinh chế. Ở một số khu vực, thời gian này có thể lên đến 29 năm.
Hiện tại, giá trị khoáng sản của Ả Rập Xê Út vẫn còn nhỏ so với giá trị dầu mỏ. Nhưng quốc gia này còn nhiều lý do để đầu tư vào lĩnh vực này.
Trong kế hoạch Tầm nhìn 2030, Ả Rập Xê Út coi khai khoáng là trụ cột chính để đa dạng hoá nền kinh tế đất nước. Kế hoạch này không chỉ dừng lại ở việc khai thác, mà còn bao gồm xây dựng chuỗi cung ứng cho các ngành công nghiệp trong nước.
Các chuyên gia nhận định cơ sở hạ tầng của Ả Rập Xê Út cũng có thể định vị quốc gia này như một trung tâm tinh chế các khoáng sản quan trọng được khai thác từ những nơi khác.
Tham vọng của Ả Rập Xê Út đã thu hút Mỹ. Trước đây, sau khi khai thác các loại đất hiếm nặng, Mỹ phải gửi nguyên liệu sang Trung Quốc để tinh chế. Năm ngoái, Trung Quốc đã thắt chặt kiểm soát xuất khẩu đối với các loại đất hiếm nặng. Nhiều loại trong số đó có ứng dụng quân sự.
Tháng 11 năm ngoái, trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Washington, Ả Rập Xê Út tuyên bố sẽ đầu tư gần 1.000 tỷ USD vào cơ sở hạ tầng, công nghệ và công nghiệp của Mỹ.
Các chuyên gia nhận định quá trình chuyển đổi thành trung tâm khai thác mỏ của Ả Rập Xê Út có thể không hoàn toàn suôn sẻ. Tình hình bất ổn ở Trung Đông là một thách thức. Ngoài ra, mối quan hệ giữa Ả Rập Xê Út và các quốc gia châu Phi giàu khoáng sản vẫn tồn tại nhiều phức tạp.
Bà Melissa Sanderson, đồng chủ tịch của Viện Khoáng sản Thiết yếu, nhận định: “Đây không phải trò chơi lợi nhuận tức thời. Đây là chiến lược về quyền lực lâu dài, tầm ảnh hưởng lâu dài và lợi ích lâu dài”.
Theo CNN
.png "Tin vui từ KDL 6.000 tỷ đồng của bà Nguyễn Phương Hằng dịp Tết Bính Ngọ")
