Phát hiện 340 tỷ mét khối khí đốt dưới lòng Vịnh Thái Lan, 700 triệu thùng dầu trên vùng biển rộng bằng Moscow

Giữa lúc giá dầu diesel tăng vọt khiến ngư dân Thái Lan lo ngại có thể phải cho tàu nằm bờ, một nghịch lý đang hiện hữu ngay dưới lòng Vịnh Thái Lan. Khu vực này được cho là chứa khoảng 12.000 tỷ feet khối (340 tỷ mét khối) khí tự nhiên và 700 triệu thùng dầu, với tổng giá trị ước tính khoảng 300 tỷ USD, nhưng vẫn chưa thể khai thác suốt 25 năm qua vì tranh chấp chủ quyền giữa Thái Lan và Campuchia.

Tháng 5 vừa qua, Chính phủ Thái Lan đã hủy Biên bản ghi nhớ (MOU) năm 2001 – khuôn khổ duy nhất giữa Bangkok và Phnom Penh nhằm giải quyết các vấn đề chồng lấn trên biển. Đáp lại, Campuchia đưa vấn đề lên Liên Hợp Quốc, kích hoạt một cơ chế pháp lý hiếm khi được sử dụng theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) nhằm buộc Thái Lan quay lại bàn đàm phán.

Theo Bộ trưởng Mỏ và Năng lượng Campuchia Rottanak Keo, bất kỳ phát hiện thương mại nào tại khu vực này đều mang lại lợi ích kinh tế và an ninh năng lượng không chỉ cho Thái Lan và Campuchia mà còn cho cả ASEAN.

“Đó là lý do Campuchia đã bỏ công rất nhiều trong suốt 25 năm qua để giải quyết vấn đề một cách hòa bình”, ông Keo cho biết.

Nguồn gốc tranh chấp bắt đầu từ đầu những năm 1970, khi Thái Lan và Campuchia đơn phương xác định ranh giới trên biển của riêng mình nhưng không đạt được đồng thuận về đường phân định cuối cùng. Khu vực chồng lấn có diện tích khoảng 26.000 km2, tương đương diện tích của Moscow.

Năm 2001, hai nước ký MOU nhằm thiết lập cơ chế đàm phán thông qua Ủy ban Kỹ thuật Hỗn hợp, với mục tiêu vừa phân định biên giới trên biển vừa xây dựng kế hoạch khai thác chung tài nguyên dầu khí. Tuy nhiên, sau 25 năm và trải qua 9 đời chính phủ cùng 14 thủ tướng Thái Lan, tiến trình này gần như không đạt được đột phá nào.

Tình hình thay đổi trong năm nay khi nội các của Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul quyết định rút khỏi MOU 2001, trong bối cảnh căng thẳng biên giới trên bộ leo thang. Thái Lan cho rằng sau 25 năm và 5 vòng đàm phán chính thức, MOU 2001 không mang lại tiến triển đáng kể và đã hết giá trị thực tiễn.

Hai bên cũng bất đồng về lộ trình giải quyết. Phnom Penh muốn thúc đẩy khai thác chung ngay lập tức, được cho là theo cơ chế chia sẻ doanh thu 50-50. Ngược lại, Bangkok khẳng định ưu tiên hiện nay phải là phân định ranh giới trên biển trước khi bàn tới việc chia sẻ tài nguyên.

Theo dữ liệu từ Bộ Mỏ và Năng lượng Campuchia, vùng chồng lấn được chia thành 4 lô. Trong đó, 2 lô đầu tiên thuộc liên doanh giữa ConocoPhillips của Mỹ và Idemitsu Kosan của Nhật Bản; lô thứ ba do TotalEnergies của Pháp nắm giữ; còn lô thứ tư do tập đoàn dầu khí quốc doanh Trung Quốc CNOOC nắm giữ.

Tuy nhiên, các tập đoàn này hầu như không có thêm động thái đầu tư nào trong nhiều năm qua vì chờ đợi một giải pháp chính trị giữa 2 quốc gia.

Bộ trưởng Keo cho biết các “ông lớn” dầu khí đã nhiều lần thúc giục Campuchia tìm kiếm giải pháp cho tranh chấp, song thời gian không còn nhiều. Các công ty năng lượng toàn cầu hiện đang giảm đầu tư vào các dự án dầu khí ngoài khơi có chu kỳ dài, thay vào đó chuyển trọng tâm sang các cơ hội liên quan đến chuyển đổi năng lượng.

Theo Forbes, Reuters