Chỉ cách đây không lâu, phim ngắn dạng đứng (vertical short drama) vẫn bị nhiều người coi là một phân khúc giải trí "bình dân", thậm chí bị đánh giá thấp về mặt nghệ thuật và chỉ tồn tại ở vùng rìa của các nền tảng mạng xã hội. Tuy nhiên, định kiến đó đã hoàn toàn bị đè bẹp bởi những con số tăng trưởng phi mã.
Theo dữ liệu thống kê từ thị trường ứng dụng di động Việt Nam được nền tảng Adjust công bố, phân tích tích trong khoảng tháng 1/2024-3/2026, lượt tải các ứng dụng phim ngắn chuyên biệt trong quý IV/2025 đã ghi nhận mức tăng trưởng không tưởng là 271% so với cùng kỳ năm trước. Sự bùng nổ về số lượng người tiếp cận đã ngay lập tức chuyển hóa thành dòng tiền khổng lồ cho các nhà phát hành.
Không chỉ dừng lại ở việc thu hút lượt tải miễn phí, các nền tảng phim ngắn đã nhanh chóng leo lên vị trí thứ 5 trong bảng tổng hợp doanh thu mua hàng trong ứng dụng (IAP) của toàn bộ phân khúc giải trí tại Việt Nam năm 2025.
Với việc mang về tới 11,5 triệu USD (tương đương hơn 302 tỷ đồng) chỉ trong vòng một năm tại Việt Nam, phim ngắn đã chính thức ghi danh vào câu lạc bộ những mỏ neo doanh thu lớn nhất của nền kinh tế số nội địa.
Từ "thị trường ngách" đến "cỗ máy in tiền" đại chúng
Để hiểu được sự thành công của làn sóng này, cần phải mổ xẻ dưới góc độ kinh tế hành vi và mô hình kinh doanh. Sự khác biệt lớn nhất giữa các ứng dụng phim ngắn và các nền tảng OTT truyền thống như Netflix hay các dịch vụ truyền hình trả tiền chính là cách thức tiếp cận ví tiền của người dùng.
Người tiêu dùng trẻ tại Việt Nam, đặc biệt là thế hệ Gen Z và dân văn phòng bận rộn, đang đặt ra những tiêu chuẩn rất cao về mặt tốc độ và sự tiện lợi. Quỹ thời gian giải trí bị xé lẻ buộc họ phải tìm kiếm những nội dung có khả năng mang lại sự thỏa mãn tức thì.
Phim ngắn với thời lượng mỗi tập chỉ từ 60 đến 90 giây, đẩy cao trào lên đỉnh điểm ngay từ những giây đầu tiên, chính là lời giải hoàn hảo cho bài toán này. Người xem có thể tranh thủ xem một vài tập phim trong lúc chờ xe buýt, xếp hàng mua cà phê hay trong giờ nghỉ trưa ngắn ngủi.
Nắm bắt được tâm lý đó, thay vì áp dụng mô hình thu phí thuê bao tháng (Subscription) vốn tạo ra rào cản tâm lý ban đầu khá lớn, các ứng dụng phim ngắn đã lựa chọn chiến thuật chia nhỏ túi tiền của người dùng thông qua các giao dịch vi mô (Micro-transactions).
Bằng mô hình này, người dùng ban đầu sẽ được xem miễn phí một vài tập đầu tiên để "cắn câu". Khi câu chuyện đến hồi gay cấn nhất, hệ thống sẽ yêu cầu người xem trả một khoản phí rất nhỏ, chỉ vài nghìn đồng, để mở khóa tập tiếp theo, hoặc mua các vật phẩm ảo để quy đổi thành lượt xem.
Cảm giác chi tiêu "lắt nhắt" này khiến người dùng không có cảm giác mình đang chi tiêu quá tay. Nhưng khi cộng dồn lại, số tiền họ bỏ ra cho một bộ phim ngắn hoàn chỉnh có thể cao gấp nhiều lần một tháng thuê bao dịch vụ OTT truyền thống.
Sự hiệu quả của mô hình này được phản ánh rõ nét qua các con số tài chính. Doanh thu từ giao dịch trong ứng dụng (IAP) của toàn bộ ngành video streaming tại Việt Nam năm 2025 đã tăng tới 73%, đạt cột mốc 23,2 triệu USD.
Điều đáng kinh ngạc là chỉ riêng mảng phim ngắn đã chiếm gần một nửa con số này với 11,5 triệu USD. Tỷ lệ chuyển đổi từ người xem miễn phí sang người dùng trả phí của các ứng dụng phim ngắn đạt hiệu suất cực kỳ đáng nể, chứng minh rằng mô hình thu phí theo từng phút đang vận hành trơn tru và hiệu quả hơn hẳn mô hình đăng ký truyền thống tại thị trường Việt Nam.
Tương lai nào cho các Studio Việt?
Sự trỗi dậy của phim ngắn mở ra một chương mới cho nền kinh tế sáng tạo, nhưng đồng thời cũng đặt ra những bài toán hóc búa cho các doanh nghiệp và studio sản xuất nội dung tại Việt Nam.
Thách thức đầu tiên và lớn nhất chính là cuộc chiến giành giật thời gian của người dùng. Số liệu cho thấy tổng thời gian sử dụng ứng dụng di động tại Việt Nam đã đạt đến con số khổng lồ 127 tỷ giờ trong năm 2025.
Phim ngắn đang trực tiếp nhảy vào vòng xoáy tranh chấp quỹ thời gian eo hẹp này với những đối thủ sừng sỏ như trò chơi di động (Game) và các mạng xã hội lớn. Để giữ chân được người dùng trong một môi trường mà sự chú ý chỉ kéo dài vài giây là một áp lực khủng khiếp đối với các nhà sáng tạo nội dung.
Thêm vào đó, rào cản về mặt đo lường hiệu quả quảng cáo cũng là một bài toán cần tìm lời giải. Do hành trình trải nghiệm của người dùng phim ngắn quá nhanh và phân mảnh, các nhà quảng cáo và thương hiệu lớn hiện vẫn đang tỏ ra thận trọng. Họ cần những giải pháp công nghệ đo lường chính xác hơn để tối ưu hóa tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư (ROI) trước khi quyết định đổ những dòng ngân sách lớn vào kênh tiếp thị non trẻ này.
Tuy nhiên, nhìn từ góc độ cơ hội, đây lại là một "mỏ vàng" mà các doanh nghiệp nội địa hoàn toàn có khả năng khai phá. Việt Nam từ lâu đã khẳng định vị thế là một cường quốc trong lĩnh vực sản xuất game di động, chiếm tới 37% lượt tải toàn cầu. Chúng ta có sẵn một lực lượng nhân sự công nghệ chất lượng cao, các nhà thiết kế đồ họa xuất sắc và những bộ óc nhạy bén với thị hiếu người dùng trẻ.
Nếu các studio Việt biết tận dụng thế mạnh tư duy làm game này để chuyển hướng hoặc kết hợp sản xuất các nội dung phim ngắn có tính tương tác cao, đây sẽ là một cơ hội tuyệt vời để xuất khẩu văn hóa và thu về nguồn ngoại tệ dồi dào.
Thay vì chỉ gia công hoặc đứng ngoài nhìn các nhà phát hành nước ngoài chiếm lĩnh thị trường, việc tự chủ xây dựng các nền tảng và sản xuất nội dung phim ngắn thuần Việt chính là con đường ngắn nhất để các doanh nghiệp nội địa chiếm lĩnh chuỗi giá trị cao hơn trong nền kinh tế số.
Phim ngắn giờ đây không còn là một trào lưu nhất thời hay trò tiêu khiển vô thưởng vô phạt, mà đã thực sự định hình thành một mô hình kinh tế nội dung số bền vững và có chiều sâu. Với việc thời lượng và số phiên truy cập của ngành giải trí nói chung tại Việt Nam đạt mức tăng trưởng ấn tượng 76% trong quý I/2026, dư địa của "mỏ vàng" phim ngắn vẫn còn vô cùng rộng lớn.
*Nguồn: Adjust
