Cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ đang tái định hình ngành công nghệ mà còn đang tạo ra những trung tâm quyền lực mới trong ngành bán dẫn, ở những nơi mà trước đây ít ai chú ý đến.
Theo hãng tin Reuters, làn sóng đầu tư AI đang đẩy các nhà sản xuất chip nhớ, đặc biệt là tại Hàn Quốc, tiến gần đến những cột mốc chưa từng có trong lịch sử thị trường vốn toàn cầu.
Cụ thể, SK Hynix, một trong những nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới đang tiến sát mốc vốn hóa 1.000 tỷ USD, sau khi cổ phiếu tăng mạnh nhờ nhu cầu bùng nổ đối với các loại bộ nhớ phục vụ AI, đặc biệt là HBM (high-bandwidth memory). Nếu đạt được cột mốc này, SK Hynix sẽ gia nhập nhóm rất hiếm các công ty nghìn tỷ USD trên thế giới, vốn trước đây gần như chỉ bao gồm các tập đoàn công nghệ Mỹ.
Trước đó không lâu, Samsung Electronics cũng đã chạm mốc 1.000 tỷ USD vốn hóa thị trường, nhờ lợi nhuận từ mảng chip tăng vọt. Đây là dấu hiệu cho thấy AI đang giúp hình thành những “đế chế nghìn tỷ USD” mới ngoài nước Mỹ, điều hiếm thấy trong nhiều năm qua.
Động lực chính phía sau là nhu cầu chưa từng có đối với bộ nhớ. Khi các mô hình AI ngày càng lớn và phức tạp hơn, chúng đòi hỏi lượng dữ liệu khổng lồ phải được xử lý và lưu trữ, khiến chip nhớ trở thành thành phần không thể thiếu trong toàn bộ hệ sinh thái AI.
“Ngay cả sau mùa báo cáo quý I, động lực tăng trưởng của ngành bộ nhớ vẫn cực kỳ mạnh”, Simon Woo, trưởng bộ phận nghiên cứu Hàn Quốc và điều phối nghiên cứu công nghệ khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại BofA Global Research nhận định. “Dữ liệu tháng 4 cho thấy doanh số liên quan đến bộ nhớ tại Đài Loan tăng mạnh, trong khi xuất khẩu chất bán dẫn của Hàn Quốc vẫn tăng hơn 100% so với cùng kỳ”.
Danh sách những bên hưởng lợi đang mở rộng khi AI chuyển từ giai đoạn huấn luyện sang ứng dụng rộng rãi hơn. Nhà đầu tư hiện cũng bắt đầu mua cổ phiếu của các nhà sản xuất DRAM thế hệ thấp hơn, cũng như các sản phẩm flash và ổ cứng.
Cổ phiếu SanDisk đã tăng hơn 500% trong năm nay nhờ giá NAND tăng mạnh giúp kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng. Cổ phiếu của đối tác Kioxia Holdings cũng tăng hơn 360% từ đầu năm, trước thềm báo cáo tài chính.
Nếu trước đây, chip nhớ chỉ được xem là một sản phẩm mang tính hàng hóa (commodity), dễ bị thay thế và chịu áp lực cạnh tranh giá, thì hiện tại, nó đang dần trở thành một tài sản chiến lược.
2 THÁI CỰC
Tuy nhiên, nếu như cổ phiếu của các nhà sản xuất chip nhớ như SK Hynix và Samsung Electronics đã tăng vọt như vậy thì các hãng sản xuất thiết bị tiêu dùng từ HP Inc đến Nintendo Co lại chịu áp lực lợi nhuận do chi phí chip tăng cao.
Sự chênh lệch này cho thấy AI đang tái định hình chu kỳ ngành chip như thế nào, biến bộ nhớ từ một đầu vào mang tính hàng hóa thành một điểm nghẽn then chốt. Điều này khiến “quyền lực định giá” trở thành ranh giới phân chia trên thị trường chứng khoán toàn cầu: Các nhà cung cấp hưởng lợi nhuận bất ngờ, trong khi các nhà sản xuất thiết bị phải đối mặt với chi phí cao hơn và biên lợi nhuận suy giảm.
Cuộc khủng hoảng đã thể hiện rõ trong các báo cáo gần đây. Tính từ đầu năm đến nay, cụm từ “giá chip nhớ” đã được nhắc đến hơn 550 lần trong các cuộc họp công bố kết quả kinh doanh và báo cáo quý, nhiều hơn bất kỳ cả năm nào kể từ năm 1999.
“Ngày càng rõ ràng rằng tình trạng thiếu hụt chip nhớ không chỉ nghiêm trọng hơn dự báo mà còn kéo dài hơn so với kỳ vọng”, Michael Brown, chiến lược gia nghiên cứu cấp cao tại Pepperstone Group Ltd ở London cho biết. “Với nhu cầu AI tiếp tục tăng mạnh, những người trong ngành hiện cho rằng tình trạng này có thể kéo dài theo một dạng nào đó đến tận năm 2030”.
NỖI ĐAU
Các doanh nghiệp sử dụng chip nhớ đang chịu ảnh hưởng trên diện rộng. Cổ phiếu Nintendo giảm mạnh trong ngày thứ hai tuần trước sau khi hãng cảnh báo chi phí bộ nhớ cao đang bào mòn biên lợi nhuận của máy chơi game, khiến cổ phiếu giảm hơn 30% từ đầu năm đến nay. Cổ phiếu của Xiaomi, nhà sản xuất smartphone và xe điện đã giảm 20% trong năm 2026, trong khi Canon, hãng máy ảnh và máy in thì giảm 10% vì những lo ngại tương tự.
Nhiều nhà sản xuất buộc phải tăng giá sản phẩm để bảo vệ biên lợi nhuận, dù điều này có thể làm suy yếu nhu cầu. Tuần trước, Nintendo cho biết sẽ tăng giá máy Switch 2, sau khi Microsoft tăng giá Xbox và Sony tăng giá PlayStation 5 trong các tháng trước đó. Meta Platforms cũng đang tăng giá các thiết bị thực tế ảo của mình.
“Mức độ tổn thương phụ thuộc vào hai yếu tố: Tỷ trọng chi phí bộ nhớ trong cấu trúc chi phí của doanh nghiệp và khả năng đảm bảo nguồn cung hoặc chuyển chi phí sang người tiêu dùng”, Fabien Yip, chuyên gia phân tích thị trường tại IG International cho biết. Bà đánh giá rủi ro cao đối với ngành smartphone và máy chơi game và mức rủi ro trung bình đối với các nhà sản xuất PC và các công ty công nghệ quy mô lớn.
LIỆU CÓ KÉO DÀI?
Tuy nhiên, đà tăng mạnh của cổ phiếu AI cũng làm dấy lên lo ngại về bong bóng, đặc biệt trong bối cảnh bất ổn kinh tế do xung đột Iran. Cổ phiếu ngành chip tại Mỹ đã giảm trong ngày thứ ba tuần trước khi nhà đầu tư lo ngại thị trường đang “quá nóng”.
Những người lạc quan cho rằng AI đã tạo ra một “siêu chu kỳ” nhu cầu chip, vượt xa mô hình tăng trưởng - suy thoái truyền thống của ngành. Giá hợp đồng NAND đã tăng hơn 600% kể từ cuối tháng 9, trong khi DRAM tăng gần 400%, và các nhà phân tích cho rằng xu hướng này sẽ còn tiếp diễn.
“Đà tăng giá sẽ tiếp tục khi nhu cầu do AI dẫn dắt vẫn vượt xa nguồn cung, tồn kho ở mức thấp và nguồn cung HBM đã được khóa trong các hợp đồng nhiều quý”, các chiến lược gia của JPMorgan Chase & Co, bao gồm Mixo Das viết trong một báo cáo. Họ cho rằng giá và sản lượng bán có thể tiếp tục tăng trong giai đoạn 2027 - 2028.
Tuy nhiên, không phải ai cũng tin rằng sự bùng nổ này sẽ kéo dài mãi mãi.
Theo The Wall Street Journal, chính cơn sốt AI hiện tại có thể đang gieo mầm cho chu kỳ suy giảm tiếp theo của ngành chip nhớ.
Lập luận của WSJ dựa trên một quy luật quen thuộc: Ngành chip nhớ mang tính chu kỳ rất cao.
Khi giá tăng mạnh, các công ty sẽ đầu tư ồ ạt để mở rộng sản xuất. Nhưng khi nguồn cung mới đi vào hoạt động, thị trường thường rơi vào tình trạng dư thừa, kéo giá xuống và khiến lợi nhuận sụt giảm mạnh.
Chu kỳ này đã lặp lại nhiều lần trong quá khứ.
Hiện tại, các công ty như Micron đang công bố kế hoạch đầu tư hàng trăm tỷ USD để mở rộng năng lực sản xuất, nhằm đáp ứng nhu cầu AI. Đồng thời, các khách hàng lớn cũng bắt đầu ký các hợp đồng dài hạn, thậm chí kéo dài nhiều năm, để đảm bảo nguồn cung.
Những động thái này cho thấy niềm tin rằng nhu cầu AI sẽ tiếp tục tăng mạnh trong dài hạn.
Nhưng theo WSJ, chính niềm tin đó có thể trở thành rủi ro.
Nếu tốc độ tăng trưởng AI chậm lại, hoặc các công ty tìm ra cách tối ưu hóa việc sử dụng bộ nhớ, cung – cầu có thể nhanh chóng đảo chiều. Khi đó, lượng đầu tư khổng lồ hiện nay có thể dẫn đến dư cung và kéo toàn ngành vào một chu kỳ suy giảm mới.
Nói cách khác, điều đang tạo ra “siêu chu kỳ” cho ngành chip nhớ hôm nay cũng có thể là nguyên nhân của cuộc khủng hoảng ngày mai.
Rõ ràng, AI đang tạo ra những người chiến thắng mới, thậm chí là những đế chế nghìn tỷ USD bên ngoài nước Mỹ. Nhưng AI cũng đang làm thay đổi cấu trúc lợi nhuận của toàn ngành công nghệ, đẩy quyền lực về phía những nhà cung cấp hạ tầng cốt lõi như chip nhớ.
Câu hỏi lớn nhất lúc này không phải là AI có tiếp tục bùng nổ hay không. Mà câu hỏi có thể là: Liệu AI có đủ sức phá vỡ quy luật chu kỳ của ngành chip hay chỉ đang lặp lại, ở quy mô lớn hơn bao giờ hết?
.png "Sách trắng Ninh Bình 2026: “Ngôi sao mới” thu hút đầu tư công nghiệp miền Bắc")
.png "Khối ngoại tiếp đà bán ròng, ngược chiều tung hơn 200 tỷ gom một cổ phiếu ngân hàng"){kind=avatar}
.jpg "Đại gia ngân hàng 160 năm tuổi nắm trong tay quyền sinh sát cả 1 đất nước, khối tài sản 1.600 tỷ USD vượt quy mô toàn nền kinh tế")
