Doanh thu từ nhiên liệu hóa thạch của Nga đã tăng mạnh trong những tuần đầu sau khi xung đột tại Iran bùng phát, khi giá năng lượng toàn cầu leo thang và một số biện pháp trừng phạt của Mỹ được nới lỏng. Dữ liệu mới nhất cho thấy Moscow đã thu về khoảng 8,5 tỷ USD chỉ trong 2 tuần đầu tháng 3.
Theo Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA), trong 15 ngày đầu tháng 3, Nga kiếm trung bình khoảng 410 triệu USD mỗi ngày từ xuất khẩu dầu, cao hơn 14% so với mức trung bình trong tháng 2. Nếu tính tổng các nguồn thu từ dầu, khí đốt và than đá, con số này lên tới khoảng 565 triệu USD mỗi ngày, tăng đáng kể so với mức 520 triệu USD mỗi ngày trước đó.
Đà tăng diễn ra song song với sự leo thang của xung đột tại Trung Đông. Cuộc xung đột đã khiến hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng, qua đó đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt.
Giá dầu Brent trong tuần này đã vượt ngưỡng 119 USD/thùng, mức cao nhất trong nhiều tháng. Đối với các quốc gia xuất khẩu lớn như Nga, giá dầu tăng đồng nghĩa với nguồn thu ngân sách được cải thiện đáng kể, bất chấp các lệnh trừng phạt vẫn còn hiệu lực.
Cùng thời điểm, Bộ Tài chính Mỹ đã ban hành một cơ chế miễn trừ kéo dài 30 ngày, cho phép các quốc gia mua dầu và sản phẩm dầu mỏ của Nga đang trên đường vận chuyển. Washington cũng tạm thời nới lỏng một số hạn chế, cho phép Ấn Độ tiếp tục nhập khẩu dầu Nga, dù trước đó từng gây sức ép yêu cầu New Delhi giảm phụ thuộc vào nguồn cung này.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết biện pháp này chỉ mang tính tạm thời và nhằm “ổn định thị trường năng lượng toàn cầu”, đồng thời nhấn mạnh rằng việc áp dụng chỉ giới hạn với các lô hàng đã vận chuyển, do đó không tạo lợi ích tài chính đáng kể cho Nga.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng thực tế lại khác. Giá dầu tăng cao kết hợp với nhu cầu ổn định từ các khách hàng lớn như Ấn Độ và Trung Quốc vẫn đang giúp Moscow duy trì dòng tiền mạnh mẽ. Theo dữ liệu của CREA, hai quốc gia này hiện chiếm khoảng 3/4 tổng doanh thu dầu của Nga.
Riêng Ấn Độ đã chi khoảng 1,4 tỷ USD để mua nhiên liệu hóa thạch từ Nga trong nửa đầu tháng 3, tương đương khoảng 98 triệu USD mỗi ngày, tăng đáng kể so với mức khoảng 66 triệu USD/ngày trong tháng 2. Điều này cho thấy các lệnh trừng phạt hiện tại vẫn chưa đủ để cắt đứt hoàn toàn nguồn thu từ năng lượng của Nga.
Động thái nới lỏng trừng phạt của Mỹ cũng đang làm gia tăng bất đồng với châu Âu. Trong khi Washington ưu tiên ổn định giá năng lượng, nhiều lãnh đạo EU lại lo ngại rằng việc “mở van” cho dầu Nga sẽ vô tình tiếp sức cho nền kinh tế Moscow.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đều kêu gọi duy trì lập trường cứng rắn với Nga. Trái lại, Thủ tướng Hungary Viktor Orbán là người duy nhất trong EU công khai đề xuất xem xét dỡ bỏ các lệnh trừng phạt năng lượng, với lý do giá năng lượng tăng cao đang gây áp lực lớn lên nền kinh tế châu Âu.
Theo tổ chức nghiên cứu Transport and Environment, giá xăng tại châu Âu có thể quay trở lại mức đỉnh từng ghi nhận năm 2022, thời điểm thị trường toàn cầu chao đảo sau khi xung đột Nga-Ukraine bùng phát.
Dù vậy, EU đã đạt được một số tiến triển trong việc giảm phụ thuộc vào năng lượng Nga. Năm 2021, Nga cung cấp tới 45% nhu cầu khí đốt và 27% dầu mỏ của khối. Hiện nay, con số này đã giảm đáng kể. Tuy nhiên, theo CREA, EU vẫn chi khoảng 55 triệu USD mỗi ngày để nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch từ Nga, chủ yếu là khí đốt qua các đường ống chưa bị áp lệnh trừng phạt.
Theo Euronews
