Thao túng, cô lập người trẻ khỏi gia đình, người thân để lừa đảo
Các vụ lừa đảo trên không gian mạng ngày nay không chỉ đơn thuần dựa vào việc giả mạo thông tin hay đưa ra những lời mời gọi hấp dẫn. Trong nhiều trường hợp, các đối tượng còn dựng lên những tình huống khẩn cấp, giả danh cơ quan chức năng, đe dọa và gây áp lực tâm lý để nạn nhân mất khả năng kiểm chứng thông tin. Khi đã tạo được sự hoang mang, chúng tiếp tục cô lập nạn nhân khỏi gia đình, bạn bè, buộc họ làm theo chỉ dẫn nhằm chiếm đoạt tài sản.
Nhiều vụ việc “bắt cóc online” gần đây cho thấy thủ đoạn này có xu hướng tập trung vào những người trẻ. Mới đây, một nam sinh viên 18 tuổi ở TP. HCM đã bị các đối tượng giả danh cán bộ cơ quan điều tra, đưa ra những cáo buộc liên quan đến một vụ án nghiêm trọng để đe dọa. Nhóm này yêu cầu nam sinh rời khỏi ký túc xá, thuê phòng riêng, cắt liên lạc với gia đình và duy trì kết nối qua Zoom để giám sát. Sau đó, các đối tượng hướng dẫn em yêu cầu bố mẹ chuyển 1,2 tỷ đồng với lý do chứng minh tài chính du học. Nam sinh chỉ được tìm thấy và đưa về an toàn sau khi nhà trường trình báo, cơ quan công an vào cuộc.
Việc giả danh cơ quan chức năng, dựng tình huống khẩn cấp và yêu cầu giữ bí mật, cắt liên lạc với gia đình đã tạo áp lực tâm lý, khiến nam sinh mất đi cơ hội kiểm chứng thông tin và nhận được sự hỗ trợ. Dù nam sinh được công an kịp thời đưa về an toàn, gia đình không mất số tiền 1,2 tỷ đồng, vụ việc vẫn cho thấy mức độ nguy hiểm của thủ đoạn thao túng tâm lý và cô lập người trẻ trên không gian mạng.
An toàn trực tuyến cần sự chung tay của gia đình và cộng đồng
Chính vì vậy, trang bị kỹ năng an toàn số không thể chỉ dừng ở những khuyến cáo kỹ thuật như không nhấp vào đường dẫn lạ hay không cung cấp thông tin cá nhân. Người dùng cần biết cách đánh giá những yêu cầu bất thường, bình tĩnh kiểm chứng thông tin và tìm đến người lớn đáng tin cậy khi gặp tình huống đáng lo ngại.
Đó chính là tinh thần của chiến dịch quốc gia “Không Một Mình”, được Liên minh Niềm tin khởi xướng từ năm 2025, với mục tiêu xây dựng mạng lưới bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên trên không gian mạng. Trong năm đầu tiên, chiến dịch đã tiếp cận hơn 8 triệu học sinh, sinh viên, giáo viên và phụ huynh tại hơn 6.100 điểm trường, thuộc 34 tỉnh, thành phố; các hoạt động truyền thông trên mạng xã hội ghi nhận hơn 1,5 tỷ lượt tương tác.
Tiếp nối những thành quả đó, “Không Một Mình 2026” với thông điệp “Kết nối không tổn thương”, được triển khai trên toàn quốc từ ngày 10/10 đến 10/12/2026, do Liên minh Niềm tin số khởi xướng, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các tổ chức quốc tế UNICEF, UNODC.
Một trong những hoạt động cao điểm là Ngày hội An toàn trực tuyến “Không Một Mình 2026”, diễn ra tại phố đi bộ Hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội từ ngày 31/10 đến 1/11/2026. Ngày hội tạo không gian để trẻ em, thanh thiếu niên và phụ huynh trực tiếp tham gia các hoạt động trải nghiệm, trò chơi tương tác, tìm hiểu tình huống và thực hành kỹ năng an toàn trên môi trường số.
Là thành viên Liên minh Niềm tin số, MoMo mang đến ngày hội những kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực tài chính số, tập trung chia sẻ kiến thức nhận diện các thủ đoạn lừa đảo và nâng cao khả năng tự bảo vệ của người dùng trước những rủi ro trong giao dịch trực tuyến.
Tại khu vực trải nghiệm của MoMo, người tham gia có thể tiếp cận các tình huống thực tế thông qua hoạt động “Thật Giả Chiến”, qua đó luyện tập cách phân biệt thông tin, lời mời gọi đáng ngờ và những dấu hiệu cần thận trọng trên môi trường số. Hoạt động được thiết kế theo hình thức tương tác, giúp việc tìm hiểu kỹ năng an toàn trở nên gần gũi và dễ tiếp cận hơn.
Việc kết hợp giữa hoạt động trải nghiệm và giới thiệu công cụ nhằm đưa kiến thức an toàn số đến gần hơn với người tham gia, từ nhận biết nguy cơ đến tìm kiếm thông tin và hành động phù hợp.
Thông qua các hoạt động tại Ngày hội, MoMo khẳng định cam kết đồng hành cùng gia đình, nhà trường và các cơ quan chức năng trong việc trang bị kiến thức, kỹ năng và công cụ bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên trên không gian mạng, đặc biệt trong những bước tiếp cận và sử dụng dịch vụ tài chính số đầu tiên. Từ đó, giúp các em tự tin khám phá thế giới số và hình thành nền tảng tài chính an toàn, vững vàng hơn.
Xây dựng môi trường số an toàn là trách nhiệm chung của toàn xã hội và trong hành trình đó, sự tham gia của doanh nghiệp công nghệ không chỉ nằm ở việc phát triển sản phẩm, mà còn ở trách nhiệm góp phần hình thành thói quen sử dụng dịch vụ số an toàn và có hiểu biết. Trong tương lai, kỳ vọng rằng những hoạt động kết nối giữa nền tảng, gia đình, nhà trường và các tổ chức xã hội sẽ tiếp tục được mở rộng, để thế hệ trẻ có thêm nền tảng vững vàng khi bước vào đời sống số và chủ động tham gia vào nền kinh tế số.
