Hơn 700 lao động Meta huấn luyện AI xong bị sa thải: Sự thật tàn khốc về những con người dạy máy thay thế chính mình

Một làn sóng sa thải mới đang làm rung chuyển hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo của Meta. Hơn 700 lao động tại Ireland, những người trực tiếp tham gia “huấn luyện” AI đang đối mặt với nguy cơ mất việc.
Câu chuyện không chỉ dừng lại ở con số cắt giảm, mà còn đặt ra nghịch lý. Chính những người xây dựng công nghệ lại trở thành đối tượng bị công nghệ thay thế.

Hơn 700 lao động “huấn luyện AI” có nguy cơ mất việc

Hơn 700 nhân viên làm việc cho Covalen, một nhà thầu của Meta có trụ sở tại Dublin đã được thông báo về nguy cơ mất việc trong một cuộc họp video ngắn vào chiều thứ Hai. Đáng chú ý, người lao động không được phép đặt câu hỏi trong cuộc họp này.
Covalen hiện đảm nhận nhiều hoạt động quan trọng cho Meta, bao gồm kiểm duyệt nội dung và gắn nhãn dữ liệu. Đây là những công đoạn then chốt giúp các mô hình AI học cách nhận diện và xử lý thông tin.

Trong số hơn 700 lao động bị ảnh hưởng, khoảng 500 người là chuyên viên chú thích dữ liệu. Họ chịu trách nhiệm kiểm tra nội dung do AI tạo ra và đối chiếu với các quy định nghiêm ngặt của công ty về nội dung nguy hiểm hoặc bất hợp pháp.

Một nhân viên giấu tên cho biết công việc của họ thực chất là “dạy AI cách thay thế chính mình”. Họ phải cung cấp các phản hồi chuẩn xác để mô hình có thể bắt chước hành vi con người một cách hoàn hảo.

Làn sóng sa thải Meta khiến người lao động phẫn nộ 

Tính chất công việc không chỉ áp lực mà còn nặng nề về tâm lý. Nhân viên phải tạo ra các kịch bản phức tạp nhằm kiểm tra giới hạn của AI. Thậm chí bao gồm cả việc mô phỏng những nội dung cực đoan như lạm dụng tình dục trẻ em hoặc hành vi tự sát.

Một nhân viên chia sẻ: “Bạn phải dành cả ngày để giả vờ là một kẻ ấu dâm” và mô tả công việc là “rất vất vả”. Theo Nick Bennett, một trong những người tham gia cuộc họp đã cho biết dấu hiệu sa thải đã xuất hiện từ trước: “Chúng tôi đã có linh cảm không tốt. Điều này từng xảy ra rồi”.

Lý do được đưa ra cho đợt cắt giảm là “nhu cầu giảm và các yêu cầu hoạt động giảm”, dù không có giải thích chi tiết hơn. Chính điều đó lại càng gây phẫn nộ lớn trong nội bộ nhân viên của Meta.

Cắt giảm để dồn lực cho AI: nghịch lý của ngành công nghệ

Động thái sa thải này diễn ra trong bối cảnh Meta vừa công bố kế hoạch cắt giảm một phần mười lực lượng lao động nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Một bản ghi nhớ nội bộ cho thấy công ty đang tái phân bổ nguồn lực để tăng chi tiêu cho các mảng khác. Đặc biệt là mảng trí tuệ nhân tạo.

Dù bản ghi nhớ không nhắc trực tiếp đến AI, Meta gần đây đã thông báo kế hoạch tăng gần gấp đôi ngân sách cho lĩnh vực này. Trước đó, vào tháng 1, CEO Mark Zuckerberg từng dự đoán năm 2026 sẽ là thời điểm AI “bắt đầu thay đổi mạnh mẽ cách chúng ta làm việc”.
Nghịch lý nằm ở chỗ để đẩy mạnh AI, công ty lại cắt giảm chính những lao động góp phần xây dựng nền tảng cho công nghệ này. Đây cũng không phải lần đầu Covalen tiến hành sa thải.

Chỉ vài tháng trước, vào tháng 11, công ty đã công bố kế hoạch cắt giảm khoảng 400 nhân sự, dẫn đến một cuộc đình công. Theo Liên đoàn Công nhân Truyền thông (CWU), sau hai đợt cắt giảm liên tiếp, số lượng nhân viên của Covalen tại Dublin có thể giảm gần một nửa.

Hơn 700 nhân sự phải rời Meta sau khi đã huấn luyện thành công AI

Chỉ vài tháng trước, vào tháng 11, công ty đã công bố kế hoạch cắt giảm khoảng 400 nhân sự, dẫn đến một cuộc đình công. Theo Liên đoàn Công nhân Truyền thông (CWU), sau hai đợt cắt giảm liên tiếp, số lượng nhân viên của Covalen tại Dublin có thể giảm gần một nửa.

Không chỉ đối mặt với nguy cơ mất việc, người lao động còn bị hạn chế cơ hội tìm việc mới. CWU cho biết các nhân viên bị ảnh hưởng phải tuân thủ “thời gian chờ” 6 tháng. Trong đó họ không được nộp đơn vào các nhà cung cấp cạnh tranh của Meta. Điều này khiến nhiều người bức xúc, cho rằng họ bị đối xử thiếu tôn trọng.

Các công đoàn hiện đang thúc đẩy Covalen đàm phán về điều khoản bồi thường thôi việc. Đồng thời kêu gọi chính phủ Ireland vào cuộc để đánh giá tác động của AI đối với thị trường lao động.

Christy Hoffman, Tổng thư ký UNI Global Union, cảnh báo rằng các công ty công nghệ đang xem người lao động như nguồn lực có thể dễ dàng thay thế. Dù chính họ là những người đóng góp công sức và dữ liệu để xây dựng AI.

Bà nhấn mạnh người lao động cần được tham gia vào quá trình triển khai AI, được đào tạo lại và có quyền từ chối huấn luyện công nghệ có thể thay thế mình. Trong khi đó, nhiều nhân viên lại tỏ ra bi quan về tương lai.

Họ cho rằng thị trường lao động đang bị tái định hình nhanh chóng bởi AI và các tập đoàn công nghệ lớn, nơi cán cân quyền lực nghiêng mạnh về phía doanh nghiệp. Bennett nhận định: “Đây thực chất là một cuộc chiến phổ biến giữa những người lao động trí thức bị áp bức và giới tư bản lớn và thông thường, cuộc chiến này chỉ diễn ra theo một chiều.”

Hiện Meta và Covalen vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức về vụ việc.

*Nguồn bài viết: Wired