Bộ Tài chính đề xuất sửa quy định xử phạt hành chính lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm

Tại Tờ trình dự thảo Nghị định, Bộ Tài chính đã nêu cơ sở thực tiễn của việc sửa đổi, bổ sung các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm.

Theo Bộ Tài chính, thị trường bảo hiểm hiện có 86 doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm, gồm 32 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, 20 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, 3 doanh nghiệp tái bảo hiểm, 31 doanh nghiệp môi giới bảo hiểm và 1 chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài.

Kết quả hoạt động kinh doanh năm 2025 cho thấy tổng tài sản của các doanh nghiệp trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm ước đạt 1.113.619 tỉ đồng, tăng 8,58% so với năm 2024.

Trong đó, các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đạt khoảng 160.033 tỉ đồng, doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đạt khoảng 953.586 tỉ đồng.

Đầu tư trở lại nền kinh tế ước đạt 958.987 tỉ đồng, tăng 10,31% so với năm 2024. Trong đó, các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đạt khoảng 93.131 tỉ đồng và các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đạt khoảng 865.856 tỉ đồng.

Tổng dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm ước đạt 727.366 tỉ đồng, tăng 8,77% so với năm trước. Trong đó, các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đạt khoảng 38.385 tỉ đồng, doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đạt khoảng 688.981 tỉ đồng.

Tổng nguồn vốn chủ sở hữu ước đạt 221.427 tỉ đồng, tăng 3,77% so với năm 2024. Trong đó, các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đạt khoảng 45.302 tỉ đồng và doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đạt khoảng 176.125 tỉ đồng.

Tổng doanh thu phí bảo hiểm ước đạt 237.211 tỉ đồng, tăng 3,96% so với năm trước. Trong đó, doanh thu của khối bảo hiểm phi nhân thọ đạt khoảng 88.425 tỉ đồng và bảo hiểm nhân thọ đạt khoảng 148.786 tỉ đồng.

Chi trả quyền lợi bảo hiểm ước đạt 91.845 tỉ đồng, tăng 13,52% so với năm 2024. Trong đó, doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ chi trả khoảng 26.453 tỉ đồng và doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ chi trả khoảng 65.392 tỉ đồng.

Đối với hoạt động môi giới bảo hiểm, tổng số phí bảo hiểm thu xếp qua môi giới năm 2025 ước đạt 20.346 tỉ đồng, tăng 2,37% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, phí bảo hiểm thu xếp gốc đạt khoảng 11.612 tỉ đồng và phí tái bảo hiểm thu xếp đạt khoảng 8.735 tỉ đồng.

Hoa hồng môi giới bảo hiểm năm 2025 ước đạt 1.332 tỉ đồng, tăng 2,89% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, hoa hồng môi giới bảo hiểm gốc đạt khoảng 1.035 tỉ đồng và hoa hồng môi giới tái bảo hiểm đạt khoảng 297 tỉ đồng.

Theo Bộ Tài chính, bên cạnh những kết quả đạt được, quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm cần tiếp tục hoàn thiện để phù hợp với chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tế về bảo đảm tính đồng bộ với các văn bản pháp luật có liên quan.

Tờ trình dẫn quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật Xử lý vi phạm hành chính, theo đó vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước, không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính.

Đồng thời, điểm d khoản 1 Điều 3 Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính là chỉ xử phạt khi có hành vi vi phạm hành chính do pháp luật quy định.

Theo Bộ Tài chính, căn cứ các quy định này, phải có quy định pháp luật về quản lý nhà nước mới có cơ sở để quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cho biết hiện nay dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 189/2025/NĐ-CP đang được lấy ý kiến thành viên Chính phủ, trong đó dự kiến sửa đổi thẩm quyền xử phạt đối với Trưởng đoàn kiểm tra đang được quy định tại Nghị định số 78/2026/NĐ-CP.

Từ các cơ sở thực tiễn nêu trên, Bộ Tài chính cho rằng cần thiết ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 174/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm và Nghị định số 46/2023/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm nhằm tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý về hoạt động kinh doanh bảo hiểm, bảo đảm phù hợp với đường lối, chủ trương mới của Đảng, chính sách của Nhà nước.