Hàng tỷ con gà "cớm nắng", cả đời chỉ 2 lần nhìn thấy ánh nắng mặt trời, trở thành “cứu cánh” cho cơn thèm ăn của nhân loại như thế nào?

Chuyển dịch lịch sử trên bàn ăn

Suốt nhiều thế kỷ qua, thịt bò bít tết hoặc thịt thăn lợn luôn là những món ăn tiêu chuẩn cho sự thịnh vượng. Xã hội càng giàu có, chế độ ăn uống với các loại thịt đỏ càng được ưa chuộng. Tuy nhiên, trật tự này đang bị phá vỡ.

Năm 2022, tiêu thụ thịt gà toàn cầu dự kiến đạt 98 triệu tấn, gấp đôi so với mức tiêu thụ của năm 1999. Tốc độ tăng trưởng nhu cầu đối với thịt gà đang nhanh gấp hơn 3 lần so với thịt lợn và 10 lần so với thịt bò. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ thịt gà trên toàn cầu đạt mức cao kỷ lục vào năm 2025, giữ vững vị thế là loại protein động vật được sản xuất và tiêu thụ nhiều nhất thế giới. Sản lượng thịt gia cầm toàn cầu đạt khoảng 151,4 triệu tấn, trong đó lượng gà thịt (broiler) chiếm khoảng 105,8 triệu tấn.

Theo đà này, thịt gà sẽ chiếm tới 41% tổng lượng thịt được tiêu thụ trên toàn cầu vào năm 2030. Trong vòng chưa đầy một thập kỷ tới, dù muốn hay không, nhân loại sẽ tiêu thụ thịt gà nhiều hơn bất kỳ nguồn cung cấp protein nào khác.

Sự dịch chuyển từ thịt lợn, thịt bò sang thịt gia cầm đang diễn ra ở mọi nền kinh tế, từ Brazil tới Trung Quốc. Giá thịt đỏ tăng phi mã khiến nhiều hộ gia đình buộc phải gạch tên chúng khỏi thực đơn hàng ngày. Thêm vào đó, sự đứt gãy trong chuỗi cung ứng thực phẩm do hệ lụy từ đại dịch và xung đột địa chính trị càng khiến xu hướng tiêu thụ thịt trắng trở nên rõ rệt hơn.

Vòng đời 2 tháng của những chú gà "cớm nắng"

Để đáp ứng cơn khát protein của nhân loại, ngành công nghiệp chăn nuôi gà đã phải tạo ra những "phép màu" về kinh tế, nhưng lại là bi kịch đối với vật nuôi.

Nhờ các can thiệp di truyền và đổi mới khoa học kỹ thuật, chi phí nuôi gà thịt liên tục giảm. Ngày nay, một con gà chỉ mất đúng 6 tuần từ lúc nở để đạt chuẩn xuất chuồng. Không có một loài động vật nào sở hữu khả năng chuyển hóa thức ăn thành protein thần tốc như vậy.

Tuy nhiên, những con gà phải trả một cái giá vô cùng đắt đỏ. Ngay từ khi ấp nở, các cơ sở chăn nuôi đã tiến hành chọn lọc gắt gao những cá thể có khả năng tăng trưởng đột biến. Sau khi nở, chúng được lùa lên xe tải để chuyển đến trang trại. Đó cũng là lần đầu tiên trong đời chúng được nhìn thấy ánh sáng mặt trời.

Tại trang trại, môi trường được thiết kế tối đa hóa cho việc vỗ béo. Thức ăn được cung cấp liên tục, ánh sáng không bao giờ tắt nhằm đánh lừa thị giác, ép những con gà phải ăn không ngừng nghỉ ngày đêm. Hậu quả của việc tăng trọng quá nhanh là cấu trúc xương không kịp phát triển để nâng đỡ cơ thể, khiến nhiều con gà thậm chí không thể đi lại bình thường, hay gãy xương vì chính sức nặng của mình. Không gian nuôi nhốt đông đúc chật chội cũng là môi trường lý tưởng để các dịch bệnh, như cúm gia cầm, bùng phát và lây lan chóng mặt.

Đến khi đạt đủ cân nặng, những cỗ máy "gặt gà" sẽ lùa chúng vào giỏ chứa để đưa tới nhà máy giết mổ tự động. Những con gà gần như không còn sức phản kháng. Lúc này, chúng mới được nhìn thấy ánh sáng mặt trời lần thứ hai, cũng là lần cuối cùng. Vòng đời của những sinh vật "cớm nắng" này kết thúc chóng vánh trong chưa đầy 2 tháng.

Jayson Lusk, nhà kinh tế nông nghiệp tại Đại học Purdue (Mỹ) nhận định: "Bằng mọi cách, chúng ta nỗ lực tăng trọng lượng thịt và giảm thời gian chăn nuôi. Dù người ta từng cho rằng gà có những giới hạn sinh học nhất định, nhưng rõ ràng, con người vẫn đang liên tục phá vỡ và khám phá các giới hạn đó".

Cơn khát thịt gà chưa có dấu hiệu hạ nhiệt

Bất chấp những vấn đề về phúc lợi động vật, ngành công nghiệp chăn nuôi gia cầm vẫn không chùn bước. Lý do rất đơn giản: Chi phí sản xuất gia cầm hiện đã giảm 1/3 so với 30 năm trước, và con người chưa tìm ra cách tối ưu chi phí tương tự với các loài vật nuôi khác.

Dẫu vậy, nhu cầu hiện tại đang tăng nhanh đến mức các nhà sản xuất không kịp cung ứng. Tại Mỹ, các nhà hàng đang bước vào cuộc chiến khốc liệt để giành giật nguồn hàng. Chuỗi cửa hàng gà Wingstop Inc. thậm chí lên kế hoạch mua lại một nhà máy chế biến, đánh dấu bước đi mạo hiểm chưa từng có của một chuỗi F&B nhằm tự chủ chuỗi cung ứng. Hay như Layne’s Chicken Fingers, một chuỗi thức ăn nhanh tại Texas, đã phải chấp nhận nhập hàng từ một nhà cung cấp mới với giá đắt gần gấp đôi chỉ để duy trì hoạt động.

Tại châu Á, thịt gà cũng đang dần soán ngôi thịt lợn – loại thực phẩm vốn là "linh hồn" trong các bữa ăn truyền thống và dịp lễ Tết. Thế hệ trẻ đang dần cởi mở hơn với quan điểm phương Tây rằng thịt trắng tốt cho sức khỏe hơn. Thậm chí, nhiều nhà hàng tại Trung Quốc hiện đã loại bỏ hoàn toàn thịt lợn khỏi thực đơn, một điều không tưởng chỉ vài năm trước. Ví dụ, Wagas – chuỗi cửa hàng thực phẩm cao cấp tại các đô thị lớn của Trung Quốc – đang chuyển hẳn sang phục vụ thịt gà, hải sản, bơ và thực phẩm gốc thực vật.

Tại Brazil - nhà xuất khẩu thịt gà lớn nhất thế giới, người dân nội địa cũng đang chuyển hướng mạnh mẽ sang loại thịt này vì giá thịt bò quá sức chịu đựng. Các nhà máy tại đây đang phải ráo riết mở rộng hoạt động, cải tiến quy trình để nâng cao sản lượng, đáp ứng thị trường trong và ngoài nước.

Sự thống trị của thịt gà dường như là không thể đảo ngược. Như Brett Stuart, đồng sáng lập công ty tư vấn Global AgriTrends, đã đúc kết: "Tôi không biết có quốc gia nào trên thế giới lại không sử dụng thịt gà. Loại thịt này đã nghiễm nhiên ngự trị trên bậc cao nhất của thang cung cấp protein toàn cầu".

Nguồn: Tổng hợp