Giá dầu thô vượt 100 USD/thùng

Theo Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ, đà tăng mạnh của nhóm năng lượng và kim loại kéo MXV-Index lên 3.016 điểm khi chốt phiên giao dịch ngày 9/9, áp sát vùng đỉnh cao nhất từng ghi nhận vào giữa tháng 5 năm nay. 

Giá dầu bật tăng trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran tiếp tục gây gián đoạn hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz. Các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu gia tăng khiến lượng tàu thương mại đi qua tuyến hàng hải quan trọng này giảm mạnh. Ngày 8/9, chỉ có 6 tàu hàng hóa đi qua Hormuz, thấp hơn mức 9 tàu của ngày trước đó và mức bình quân 12 tàu trong 10 ngày.

Tình trạng này buộc các nhà nhập khẩu, đặc biệt tại châu Á, phải tái cơ cấu nguồn cung và cạnh tranh mạnh hơn để tìm các dòng dầu thay thế ngoài Trung Đông. Tại Trung Quốc, nhu cầu tìm nguồn thay thế đã đẩy premium của dầu Djeno từ Congo lên khoảng 20 USD/thùng so với Brent. Dầu từ Canada, Brazil và các nước Mỹ Latin cũng được săn tìm mạnh hơn.

Không chỉ chịu tác động từ nguồn cung, thị trường dầu còn được hỗ trợ bởi nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc. Dù nhu cầu tiêu thụ trong nước suy yếu, hoạt động mua dầu vẫn tăng nhờ biên lợi nhuận lọc dầu cải thiện và nhu cầu bổ sung tồn kho. Sinopec dự báo nhu cầu dầu của Trung Quốc năm 2026 giảm 8,9%, nhưng nhập khẩu dầu thô đường biển trong tháng 8 vẫn tăng lên 7,14 triệu thùng/ngày, từ 6,93 triệu thùng/ngày trong tháng 7.

Trong khi đó, lượng dầu dự trữ toàn cầu tiếp tục bị bào mòn. Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ (EIA) ước tính tồn kho dầu toàn cầu đã giảm khoảng 400 triệu thùng kể từ đầu năm và dự kiến tiếp tục đi xuống trong những tháng cuối năm. Tại Mỹ, dự trữ dầu chiến lược (SPR) chỉ còn khoảng 289,7 triệu thùng, thấp nhất kể từ năm 1982 sau các đợt xả kho nhằm bù đắp thiếu hụt nguồn cung.

Mức dự trữ thấp khiến khả năng sử dụng SPR để hấp thụ một cú sốc nguồn cung mới của Mỹ bị thu hẹp, qua đó khiến giá dầu nhạy cảm hơn trước các gián đoạn kéo dài tại Trung Đông.

Đáng chú ý hơn, vấn đề của thị trường hiện không chỉ nằm ở lượng dầu thiếu hụt mà còn ở chủng loại dầu phù hợp. Nguồn cung dầu sour từ Trung Đông đã giảm 65% so với cùng kỳ, trong khi các nguồn thay thế như Canada, Brazil và Na Uy phải cạnh tranh mạnh hơn. Điều này khiến những loại dầu phù hợp với cấu hình của các nhà máy lọc dầu châu Á ngày càng khan hiếm và đắt đỏ.

Dòng tiền đổ mạnh vào thị trường kim loại quý

Không chỉ năng lượng, nhóm kim loại quý cũng tăng mạnh trong phiên 9/9. Các rủi ro địa chính trị và bất ổn kinh tế vĩ mô tiếp tục thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm tài sản trú ẩn, kéo giá vàng giao ngay tăng hơn 1% và vượt 4.400 USD/ounce. Trên thị trường kỳ hạn, giá bạc giao tháng 11 tăng 2,5% lên 68,65 USD/ounce, trong khi bạch kim tăng 3,6% lên 1.919 USD/ounce.

Trên thị trường tài chính, Bộ Tài chính Mỹ thông báo sẽ mua lại 6 tỷ USD trái phiếu chính phủ dài hạn trong ngày 10/9 nhằm hạ nhiệt đà tăng của lợi suất trái phiếu dài hạn. Tuy nhiên, sau động thái nâng hạn mức mua lại trái phiếu ngày 9/9, phản ứng của thị trường vẫn khá tiêu cực.

Phần lớn giới phân tích cho rằng đây chỉ là giải pháp xoa dịu trong ngắn hạn, mang tính trì hoãn hơn là xử lý căn nguyên của áp lực tài khóa, đồng thời có thể đẩy gánh nặng tài chính sang tương lai.

Tâm lý hoài nghi này, cộng với gánh nặng nợ công đã vượt 40.000 tỷ USD, tiếp tục gây sức ép lên lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ. Trong phiên 9/9, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm có lúc chạm 4,85%, mức cao nhất gần ba năm, trong khi lợi suất kỳ hạn 30 năm vẫn ở vùng cao nhất kể từ năm 2007.

Chi phí vốn tăng cao kéo mặt bằng lãi suất tham chiếu trên thị trường tín dụng đi lên, làm gia tăng lo ngại nền kinh tế có thể rơi vào tình trạng đình trệ. Rủi ro đình lạm vì vậy trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy dòng tiền tìm đến nhóm kim loại quý.

Lực cầu đối với vàng cũng đang được củng cố bởi hoạt động mua vào của các tổ chức đầu tư dài hạn, đặc biệt là các ngân hàng trung ương. Khối các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển đã liên tục tích lũy vàng trong nhiều năm, với tốc độ mua vào tăng rõ rệt trong hơn 3 năm trở lại đây. Số liệu từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho thấy các nền kinh tế đang phát triển và mới nổi đã mua ròng thêm 51 tấn vàng chỉ riêng trong tháng 7.

Dòng tiền từ các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) cũng chưa có dấu hiệu suy yếu. Trong tuần kết thúc ngày 28/8, các quỹ tiếp tục mua ròng 25,3 tấn vàng, đánh dấu tuần mua ròng thứ 8 liên tiếp. Lượng vàng nắm giữ của toàn nhóm theo đó tăng lên gần 4.190 tấn, cao hơn 3,9% so với cùng kỳ năm ngoái.

Với bạc, câu chuyện tăng giá còn đến từ nhu cầu công nghiệp, bên cạnh vai trò tài sản trú ẩn. Nhu cầu sử dụng bạc tăng mạnh trong khi nguồn cung khai thác gần như không thể phản ứng nhanh với giá, khiến thị trường ngày càng dễ rơi vào trạng thái thiếu hụt.