Giá đất hiếm lại ‘nóng’, nguyên nhân đến từ đâu?

Giá các khoáng sản đất hiếm chủ chốt đã tăng vọt lên mức cao kỷ lục trong những tuần gần đây, trong bối cảnh Trung Quốc áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới đối với Nhật Bản, làm dấy lên lo ngại về gián đoạn nguồn cung toàn cầu cho các ngành công nghiệp chiến lược.

Theo dữ liệu từ Argus Media (Anh), tại thị trường châu Âu, giá dysprosium (nguyên liệu quan trọng trong sản xuất nam châm cho động cơ xe điện) đã tăng lên 960 USD/kg, trong khi giá terbium đạt khoảng 4.000 USD/kg. Cả hai kim loại này đều ghi nhận mức giá cao nhất kể từ khi Argus bắt đầu theo dõi dữ liệu vào năm 2015, và đã liên tiếp lập đỉnh trong hai tuần gần đây.

Không chỉ dysprosium và terbium, nhiều kim loại hiếm khác cũng chứng kiến đà tăng mạnh. Yttrium, vật liệu siêu dẫn được sử dụng trong thiết bị y tế và điốt phát quang (LED), đã tăng lên 425 USD, so với mức 260 USD vào cuối tháng 12. Gallium – kim loại quan trọng trong radar, đầu dò tên lửa và các ứng dụng quốc phòng được giao dịch quanh mức 1.600 USD, mức cao nhất kể từ đầu tháng 1.

Động lực chính của đợt tăng giá lần này đến từ việc Trung Quốc, quốc gia sản xuất phần lớn các nguyên tố đất hiếm trên thế giới, tuyên bố siết chặt kiểm soát xuất khẩu đối với các mặt hàng lưỡng dụng sang Nhật Bản từ đầu tháng 1. Động thái này được xem là phản ứng trước những phát biểu hồi tháng 11 của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi liên quan đến các vấn đề tại eo biển Đài Loan.

Trước đó, sau các cuộc đàm phán thương mại với Mỹ, Bắc Kinh từng hoãn áp đặt các hạn chế xuất khẩu đất hiếm vào mùa thu năm ngoái, giúp giá cả ổn định hơn vào cuối năm 2025. Tuy nhiên, các biện pháp kiểm soát mới đã nhanh chóng đảo chiều xu hướng thị trường.

“Một số doanh nghiệp dường như đang gấp rút tích trữ hàng tồn kho trước nguy cơ nguồn cung bị thắt chặt hơn nữa,” một nguồn tin từ công ty thương mại chuyên ngành cho biết.

Bên cạnh yếu tố địa chính trị, nhu cầu gia tăng từ lĩnh vực quốc phòng cũng đang góp phần đẩy giá đất hiếm lên cao. Theo bà Maeve Flaherty, phóng viên chuyên về đất hiếm của Argus Media, nhu cầu yttrium trong các ứng dụng quốc phòng và điện tử đang ở mức rất mạnh, trong khi nguồn cung hạn chế tạo thêm áp lực tăng giá.

Ông Yoshikiyo Shimamine, chuyên gia cao cấp tại Viện Nghiên cứu Dai-ichi Life, nhận định giá các kim loại đất hiếm nhiều khả năng sẽ tiếp tục biến động mạnh và duy trì ở vùng cao trong thời gian tới, khi rủi ro địa chính trị và xu hướng tăng chi tiêu quốc phòng toàn cầu vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Theo Nikkei