Đóng cửa biên giới với Thái Lan: Kinh tế Campuchia chịu đòn "đau nhất" ở đâu?

Thương mại song phương Campuchia - Thái Lan giảm

Theo Tổng cục Hải quan và Thuế tiêu thụ đặc biệt Campuchia, kim ngạch thương mại giữa Campuchia và Thái Lan giảm 32,7%, xuống còn 1,6 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm 2026, so với khoảng 2,4 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái.

Trong đó, xuất khẩu của Campuchia sang Thái Lan đạt hơn 420 triệu USD, giảm 14%, còn nhập khẩu từ Thái Lan giảm 37,5%, xuống khoảng 1,1 tỷ USD.^

Sự sụt giảm diễn ra sau các tranh chấp biên giới bắt đầu từ giữa năm ngoái và dẫn đến việc đóng cửa các cửa khẩu đường bộ giữa hai nước. Campuchia sau đó cũng cấm nhập khẩu một số sản phẩm của Thái Lan, gồm nhiên liệu, khí đốt, trái cây và rau quả, khiến hoạt động trao đổi hàng hóa càng chịu thêm sức ép.

Nhà máy đóng cửa, công nhân mất việc

Tác động của cú sốc thương mại bắt đầu thể hiện rõ hơn tại các khu công nghiệp gần biên giới.

Poipet là một ví dụ điển hình. Thành phố này phát triển mạnh nhờ vị trí sát Thái Lan, với hoạt động thương mại xuyên biên giới và các khu kinh tế đặc biệt thu hút nhiều doanh nghiệp sản xuất.

Nhưng khi hoạt động qua biên giới bị gián đoạn kéo dài, lợi thế về vị trí của Poipet trở thành một điểm yếu. Những nhà máy phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu, đơn hàng hoặc chuỗi vận chuyển liên quan đến Thái Lan phải đối mặt với chi phí tăng và hoạt động sản xuất bị ảnh hưởng.

Tháng 7/2026, một nhà máy may do Thái Lan sở hữu tại Poipet O'Neang Special Economic Zone phải đình chỉ hoạt động, khiến hơn 2.500 công nhân rơi vào cảnh mất việc.

Theo Kiripost, nhà máy chịu tác động bởi đơn hàng giảm và chuỗi cung ứng bị gián đoạn trong bối cảnh việc đóng cửa biên giới kéo dài. 

Doanh nghiệp Campuchia buộc phải tính hướng khác

Trước tình trạng gián đoạn kéo dài, một số doanh nghiệp Campuchia đã bắt đầu thay đổi nguồn cung và tuyến vận chuyển thay vì chỉ chờ hoạt động biên giới trở lại bình thường.

Theo nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS), quá trình chuyển hướng đã thể hiện khá rõ ở một số nhóm hàng. 

Từ 2024-2025, nhập khẩu phân bón của Campuchia từ Trung Quốc tăng thêm 30,2 triệu USD, trong khi nhập khẩu từ Việt Nam tăng thêm 16,4 triệu USD. Nhập khẩu nhựa từ Trung Quốc tăng 205 triệu USD, còn thiết bị điện từ Trung Quốc tăng 860 triệu USD, tương đương 66%.

Nhiên liệu cho thấy rõ hơn tốc độ chuyển hướng nguồn cung. Trước khi xảy ra gián đoạn, Thái Lan chiếm khoảng 1/3 đến 1/2 lượng nhiên liệu nhập khẩu của Campuchia.

Khi nguồn cung này bị hạn chế, Campuchia tăng nhập từ Singapore. Theo ISEAS, giá trị dầu và nhiên liệu nhập từ Singapore tăng từ khoảng 50 triệu USD vào tháng 5/2025 lên gần 110 triệu USD tháng 7 và 155 triệu USD tháng 9.

Xu hướng này tiếp tục trong năm 2026. Trong 6 tháng đầu năm, Campuchia nhập khẩu gần 1,2 tỷ USD hàng hóa từ Singapore, tăng 231% so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu nhờ nhiên liệu.

Tổng thương mại Campuchia - Singapore đạt 1,237 tỷ USD, tăng 216%. Một lãnh đạo Phòng Thương mại Campuchia cho biết việc đóng cửa biên giới đường bộ với Thái Lan đã thúc đẩy các nhà nhập khẩu chuyển nguồn mua hàng sang Singapore.

Không chỉ thay đổi nhà cung cấp, doanh nghiệp cũng phải tìm những tuyến vận tải mới. Một số công ty Nhật Bản có chuỗi sản xuất liên quan đến cả Thái Lan và Campuchia đã sử dụng đường hàng không hoặc các tuyến thay thế qua nước khác để duy trì hoạt động. 

Tuy nhiên, Campuchia cũng có một lợi thế quan trọng: Nước này không chỉ phụ thuộc vào thị trường Thái Lan.

Theo ISEAS, trong thập kỷ qua, Campuchia đã đa dạng hóa đáng kể quan hệ thương mại với Trung Quốc và Việt Nam.

Đến năm 2024, Thái Lan chiếm khoảng 12% tổng kim ngạch nhập khẩu của Campuchia, giảm so với mức 15-20% trong thập niên 2010. 

Điều đó giúp Campuchia có thêm dư địa để xoay xở. Nhưng đồng thời, nó cũng cho thấy một nghịch lý: càng kéo dài, việc đóng cửa biên giới càng có thể thúc đẩy doanh nghiệp Campuchia xây dựng những tuyến cung ứng mới và giảm phụ thuộc vào Thái Lan.

Khi cửa khẩu mở trở lại, thương mại có thể phục hồi, nhưng chưa chắc mọi dòng hàng và chuỗi cung ứng sẽ quay về đúng quỹ đạo cũ.