Động cơ PD-8 vượt qua 3 tấn mưa đá, Superjet-100 “cất cánh, gãy cánh rồi lại vút bay”: Siêu phẩm Nga lên trời rồi!

Dòng tàu bay thuần Nga SJ-100 đang đứng trước cơ hội lớn bắt đầu khai thác các chuyến bay thương mại thường lệ. Tuyên bố này được Bộ trưởng Bộ Công Thương Nga Anton Alikhanov đưa ra mới đây. Ông nhấn mạnh rằng dây chuyền sản xuất hàng loạt đã sẵn sàng, nút thắt cuối cùng chỉ còn là chứng chỉ kiểm định.

"Tôi tin rằng từ giờ đến cuối năm, chúng ta sẽ được chứng kiến dòng máy bay này đi vào phục vụ các đường bay thương mại định kỳ”, quan chức Nga nói.

Tuyên bố đầy lạc quan này được đưa ra ngay sau một sự kiện gây tiếng vang lớn: Động cơ PD-8 đã vượt qua bài kiểm tra khắc nghiệt mô phỏng bão mưa đá dữ dội.

Tại bệ thử nghiệm của tổ hợp "UEC-Saturn", khối động cơ này đã hứng chịu loạt "đạn mưa đá" bằng băng với tổng khối lượng lên tới 220 kg, bắn ra ở vận tốc kinh hoàng 240 m/s.

Kết quả là PD-8 vẫn đứng vững, không hề bị hư hại cấu trúc và tiếp tục vận hành trơn tru. Đây không đơn thuần là một màn trình diễn mãn nhãn, mà là một trong những bài sát hạch nghiêm ngặt cuối cùng trước khi cấp chứng chỉ kiểm định – điều mà ngành hàng không Nga đã mòn mỏi chờ đợi từ lâu. Hãy cùng mổ xẻ xem điều gì đang thực sự diễn ra với dự án SJ-100.

"Di sản" từ cái bắt tay với người Pháp

Trong giới chuyên môn, nhiều người gọi SJ-100 là "chiếc Superjet của cơ hội thứ hai". Đằng sau ba chữ cái SJ-100 không chỉ là một chiếc máy bay cũ được hoán cải động cơ đơn thuần. Đó là sự lột xác và tái định nghĩa toàn diện từ nền tảng của chiếc Sukhoi Superjet 100.

Phiên bản SSJ tiền nhiệm (dòng máy bay hiện vẫn đang khai thác) vốn được phát triển dựa trên sự hợp tác chặt chẽ với đối tác Safran của Pháp thông qua liên doanh PowerJet. Và chính "đứa con chung" của họ – động cơ SaM146 – đã trở thành quả bom nổ chậm đối với toàn bộ dự án.

Mô hình hợp tác này ngay từ đầu đã bộc lộ những lỗ hổng chết người. Phía Nga (UEC-Saturn) chịu trách nhiệm thiết kế và chế tạo "phần lạnh" (quạt và tuabin áp suất thấp), trong khi Safran của Pháp nắm giữ "phần nóng" – phần lõi quan trọng nhất gồm buồng đốt và tuabin áp suất cao.

Nói cách khác, Nga chỉ làm phần vỏ, còn người Pháp nắm giữ linh hồn của động cơ. Khi các lệnh trừng phạt ập xuống vào năm 2022, chuỗi cung ứng phụ tùng thay thế và dịch vụ bảo dưỡng kỹ thuật ngay lập tức bị cắt đứt hoàn toàn.

Bị tước đi phần "trái tim", toàn bộ dự án rơi vào trạng thái mất kiểm soát.

Ngay cả trước khi có lệnh trừng phạt, SaM146 đã mang tiếng xấu về độ bền. Các hãng hàng không liên tục phàn nàn về tuổi thọ quá ngắn của động cơ này. Những vết nứt ở buồng đốt hay hệ thống thu hồi dầu xuất hiện chỉ sau 2.000 đến 4.000 giờ bay, thậm chí có trường hợp chỉ sau 1.000 giờ.

Trong bối cảnh ngay cả việc bảo dưỡng định kỳ cũng bị đóng băng, việc duy trì hoạt động cho dòng động cơ này trở nên bất khả thi.

Lối thoát duy nhất là phải thay thế hoàn toàn hệ thống động lực bằng một sản phẩm nội địa 100%. Đó chính là lý do động cơ PD-8 ra đời.

Tôi luyện qua lửa đỏ, nước sâu và bão đá

PD-8 được phát triển hoàn toàn mới, dù có kế thừa những tinh hoa từ "người đàn anh" PD-14. Quá trình phát triển gặp không ít rào cản, nhưng đến nay có thể khẳng định chắc chắn rằng: Những thử thách mà PD-8 đã vượt qua là điều mà không phải dòng động cơ phương Tây tương đương nào cũng làm được.

Chặng đường "vượt ải" của PD-8 bao gồm:

Thử nghiệm đóng băng khắc nghiệt tại bệ thử của Viện Trung ương về Động cơ Hàng không (CIAM) và trực tiếp trên bầu trời vùng Arkhangelsk.

Hoàn thành xuất sắc chương trình chạy thử 150 giờ liên tục, mô phỏng tải trọng hao mòn tương đương nhiều năm khai thác thực tế.

Vượt qua các bài kiểm tra chứng nhận an toàn khi bị dị vật (nước và chim cỡ lớn) lọt vào cửa hút gió.

Vượt qua bài thử nghiệm gãy cánh quạt (thử nghiệm cắt cánh quạt chủ động ở vòng tua cực đại).

Kiểm tra khả năng chịu gió ngang và hoạt động của cơ cấu đảo chiều lực đẩy.

Và cuối cùng, bài sát hạch "bão mưa đá" đang thu hút sự chú ý của dư luận.

Bài kiểm tra cuối cùng này diễn ra vô cùng trực quan và kịch tính. Đội ngũ kỹ thuật đã phải chuẩn bị hơn 3 tấn đá viên (đường kính 16 mm), trong đó khoảng 2,5 tấn được dùng cho công tác hiệu chuẩn máy móc trước thử nghiệm. Trong phòng thử, một khẩu súng bốn nòng đã bắn liên tục 220 kg đá vào cửa hút gió của động cơ đang hoạt động trong vòng 30 giây. Hệ thống vẫn duy trì sự ổn định tuyệt đối và tiếp tục vận hành bình thường.

Trong ngành hàng không dân dụng, những bài thử nghiệm như thế này không phải là trò phô diễn kỹ thuật vô bổ. Việc bay vào vùng mưa đá là một trong những kịch bản nguy hiểm nhất đối với máy bay khi cất hoặc hạ cánh. Giờ đây, rủi ro này đối với dòng Superjet mới đã được kiểm soát: Nhà sản xuất đã có bằng chứng khoa học khẳng định động cơ hoàn toàn có thể sống sót.

Khi nào siêu phẩm này sẽ cất cánh?

Tính đến ngày 8/5/2026, bức tranh toàn cảnh của dự án như sau:

Tiến trình cấp chứng chỉ: Dự kiến hoàn thành vào tháng 8/2026 (lùi một chút so với mốc kế hoạch trước đó là tháng 7/2026). Đã có 4 tàu bay tham gia vào quá trình thử nghiệm với 118 chuyến bay kiểm định được thực hiện, cùng 49 danh mục trang thiết bị cấu thành đã được phê duyệt chính thức.

Năng lực sản xuất: Hiện có 26 chiếc đang ở các giai đoạn hoàn thiện khác nhau trong tổng số 42 chiếc đã được các hãng hàng không ký hợp đồng đặt mua.

Cột mốc lịch sử: Chuyến bay đầu tiên sử dụng động cơ PD-8 đã thực hiện thành công vào ngày 17/3/2025.

Năng lực sản xuất đã được đồng bộ hóa. Chiếc máy bay thương mại đầu tiên xuất xưởng cũng đã hoàn thành xuất sắc các bài thử nghiệm nghiệm thu tại nhà máy.

Nếu mọi việc diễn ra đúng lộ trình, vào dịp đón năm mới 2027, chúng ta sẽ được chứng kiến những chuyến bay thương mại đầu tiên của SJ-100 chở khách. Rất có thể Aeroflot hoặc một hãng hàng không lớn khác sẽ là đơn vị tiên phong tiếp nhận, bởi họ đang là những bên khát dòng máy bay chở khách chặng ngắn này nhất.

Bỏ qua những hoài nghi và ồn ào của dư luận, dòng máy bay Superjet đã đi qua một hành trình vô cùng gian nan. Từ một dự án phụ thuộc vào "chiếc nạng" động cơ của Pháp, nay nó đã lột xác thành một sản phẩm hoàn toàn tự chủ. Đã có lúc người ta tưởng như dòng máy bay này phải chịu một "lời nguyền" thất bại. Nhưng nhìn cái cách mà động cơ nội địa PD-8 kiên cường chống chọi trước những "cơn mưa bom băng", người ta hiểu rằng: Cơ hội thứ hai đã thực sự mở ra cho Superjet. Và lần này, đó là cơ hội được kiến tạo bằng chính nội lực của người Nga.