Đề xuất tăng 86.000 tỷ đồng cho dự án kết nối Hà Nội, Hải Phòng với nơi có “đệ nhất hùng quan Tây Bắc”

Sáng nay (6/8), tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình về điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Theo Tờ trình, tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án sau điều chỉnh là 289.300 tỷ đồng, tăng 86.100 tỷ đồng so với mức được Quốc hội phê duyệt năm 2025. Việc tăng vốn này là do cập nhật phạm vi, quy mô, khối lượng, đơn giá, tỷ giá và các chính sách liên quan.

Đáng chú ý, trong số vốn tăng thêm, chi phí xây lắp và thiết bị chiếm hơn 51.200 tỷ đồng. Khoản chi phí này chủ yếu dành cho việc đầu tư đường đôi từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng, bổ sung đoạn Yên Viên - Gia Lâm, cải tạo ga Gia Lâm, kết nối với các tuyến đường sắt hiện hữu và điều chỉnh thiết kế theo quy hoạch mới của địa phương.

Ngoài ra, chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tăng khoảng 34.800 tỷ đồng. Cùng với đó, chi phí quản lý dự án, tư vấn và các khoản khác tăng 160 tỷ đồng, trong khi dự phòng giảm 110 tỷ đồng.

Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có gì thay đổi?

Theo Tờ trình, Chính phủ đề xuất bổ sung đoạn tuyến Yên Viên - Gia Lâm dài khoảng 8,4 km, và thêm  2 nhánh kết nối từ 2 tuyến đường sắt hiện hữu vào các ga của tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. 

Về phạm vi, dự án này có điểm đầu tại vị trí nối ray qua biên giới thuộc tỉnh Lào Cai và điểm cuối tại ga Nam Hải Phòng. Tuyến chính dài khoảng 362,9 km, trong khi các tuyến nhánh dài khoảng 62,9 km, đi qua 6 tỉnh, thành phố bao gồm: Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng.

Như vậy, theo phương án mới, dự án đầu tư đường đơn từ ga Lào Cai đến ga Bắc Hồng; đường đôi từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng và đoạn Yên Viên - Gia Lâm; đồng thời sử dụng khổ đường 1.435 mm, khai thác chung hành khách và hàng. Tốc độ thiết kế tối đa của tuyến đạt 160 km/h.

Theo Tờ trình, tuyến chính đoạn từ ga Lào Cai đến ga Nam Hải Phòng, có tốc độ thiết kế 120 km/h đối với đoạn qua khu vực đầu mối thành phố Hà Nội. Trong khi đó, tốc độ thiết kế 80 km/h đối với các đoạn tuyến còn lại. 

Công nghệ áp dụng tại dự án là công nghệ đường sắt chạy trên ray, điện khí hóa cho tuyến chính và đoạn nhánh nối Yên Viên - Gia Lâm.Ngoài ra, các tuyến nhánh kết nối cảng biển sử dụng đầu máy diesel và sẽ chuyển đổi đầu máy sử dụng năng lượng sạch trong tương lai. Sơ bộ tổng nhu cầu sử dụng đất của dự án là khoảng 2.075,4 ha.

Đáng chú ý, Chính phủ đề nghị điều chỉnh tiến độ thực hiện lập báo cáo nghiên cứu khả thi từ năm 2025, phấn đấu hoàn thành dự án vào năm 2030.

Theo đó, đoạn tuyến nhánh kết nối ga Nam Hải Phòng với ga Nam Đồ Sơn trong dự án triển khai đồng bộ cùng tiến độ khu bến Nam Đồ Sơn. UBND TP Hải Phòng được giao chịu trách nhiệm huy động nguồn lực, bảo đảm hiệu quả đầu tư. Bộ Xây dựng sẽ tổ chức triển khai tuyến nhánh này, bảo đảm tiến độ và tránh thất thoát, lãng phí.

Cần rà soát kỹ nguồn vốn tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng là dự án quan trọng quốc gia đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 187/2025/QH15.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đánh giá tổng mức đầu tư đề xuất tăng rất lớn. Hơn nữa, việc làm đường đôi ngay trong giai đoạn 2026 -2030 sẽ tăng đáng kể nhu cầu vốn đầu tư công, trong khi nhiều dự án quan trọng quốc gia khác cũng cần nguồn lực.

Sơ bộ tổng mức đầu tư đề nghị điều chỉnh từ 203.231 tỷ đồng lên 289.333 tỷ đồng, tăng 86.108 tỷ đồng, tương đương với 42,4%. Do đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ tiêu chí phân loại, nguyên nhân tăng vốn, kiểm soát khối lượng, đơn giá, tiêu chuẩn kỹ thuật và quản lý chi phí. Đồng thời, có ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát các khoản tư vấn, đào tạo, mua sắm tránh trùng lặp về nguồn kinh phí.

Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiến hành đánh giá kỹ khả năng cân đối vốn, cũng như đối chiếu suất đầu tư và cơ cấu chi phí với các dự án đường sắt có điều kiện tương đồng trong khu vực và thế giới.

Ngoài ra, Chính phủ được đề nghị xây dựng kế hoạch bố trí vốn phù hợp với khả năng cân đối ngân sách và kế hoạch đầu tư công trung hạn; quản lý chặt vốn vay nước ngoài, bảo đảm an toàn nợ công và không ảnh hưởng nguồn lực dành cho các dự án quan trọng khác.

Đồng thời, Chính phủ cũng được đề nghị cần đánh giá kinh phí đã thực hiện và phương án quản lý, khai thác, sử dụng để phòng chống thất thoát, lãng phí. Các địa phương cần công khai phạm vi, tiến độ thực hiện sau điều chỉnh, đồng thời tăng cường đối thoại, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Lào Cai có ngọn núi Ngũ Chỉ Sơn, được mệnh danh là “Đệ nhất hùng quan Tây Bắc”, với khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ, hiểm trở, thảm thực vật phong phú và đa dạng.