Cuộc đua AI - bán dẫn tại châu Á: Việt Nam có thể tạo dựng vị thế nào trong chuỗi giá trị toàn cầu?

Hà Anh | 09:23 16/11/2026

Sự bùng nổ của AI đang làm thay đổi cấu trúc ngành bán dẫn, mở ra những cơ hội mới cho các nền kinh tế châu Á. Trong bối cảnh Hàn Quốc sở hữu hệ sinh thái công nghệ và công nghiệp điện tử phát triển, Việt Nam có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Lợi thế này sẽ cộng hưởng và chuyển hóa thành giá trị kinh tế khi hai nước cùng hợp lực phát triển sản phẩm, trao đổi năng lực công nghệ và cùng mở rộng mạng lưới nguồn lực chất lượng cao.

Cuộc đua AI - bán dẫn tại châu Á: Việt Nam có thể tạo dựng vị thế nào trong chuỗi giá trị toàn cầu?
Với doanh nghiệp Việt Nam, việc lựa chọn những dòng chip chuyên dụng, có thị trường ứng dụng cụ thể là hướng đi thực tế để tiếp cận công nghiệp bán dẫn.

AI mở ra cuộc chơi mới, nhưng Việt Nam cần chọn đúng vị trí

Cuộc đua trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một sự dịch chuyển đáng chú ý trong ngành bán dẫn. Nếu trước đây năng lực cạnh tranh thường được nhìn nhận qua khả năng sản xuất những dòng chip có kích thước nhỏ hơn, hiệu năng cao hơn, sự phát triển của AI đang mở rộng yêu cầu đối với toàn bộ hệ sinh thái công nghệ. Nhu cầu không chỉ tập trung vào bộ xử lý mà còn gia tăng ở chip nhớ, chip chuyên dụng, thiết bị kết nối và hạ tầng lưu trữ, tính toán.

Sự thay đổi này khiến bán dẫn ngày càng gắn chặt với những ngành công nghiệp khác. Một hệ thống AI không chỉ cần bộ xử lý mạnh mà còn đòi hỏi bộ nhớ có khả năng đáp ứng khối lượng dữ liệu lớn, hạ tầng lưu trữ phù hợp và giải pháp tối ưu năng lượng. Khi AI được đưa vào nhà máy, phương tiện giao thông hay thiết bị thông minh, nhu cầu về các dòng chip chuyên dụng cũng mở rộng theo.

Tại Hội nghị AI - Bán dẫn Việt Nam - Hàn Quốc 2026 (VKAISS 2026) diễn ra ngày 12/11/2026, dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ, do Cục Công nghệ số và AI phối hợp với FPT, Hiệp hội AI – Semiconductor Fabless Hàn Quốc (KAISA) và Ủy ban Phát triển Công nghiệp Bán dẫn thuộc VINASA tổ chức, ông Seungjae Lee, Giám đốc AI của Dnotitia, đề cập đến sự thay đổi trong yêu cầu đối với hạ tầng lưu trữ khi AI phát triển. Đây là một khía cạnh cho thấy cơ hội trong ngành bán dẫn không chỉ nằm ở việc sản xuất chip xử lý, mà còn gắn với những thành phần và công nghệ hỗ trợ hệ thống AI vận hành hiệu quả.

Trong bối cảnh đó, các nền kinh tế châu Á đang tìm cách củng cố vị trí trong chuỗi cung ứng công nghệ. Hàn Quốc có nền công nghiệp bán dẫn phát triển, với thế mạnh nổi bật ở lĩnh vực bộ nhớ và mạng lưới doanh nghiệp điện tử quy mô lớn. Theo Bộ Công nghiệp, Thương mại và Tài nguyên Hàn Quốc, xuất khẩu bán dẫn của nước này năm 2025 đạt 173,4 tỷ USD, tăng 22,2% so với năm trước, nhờ nhu cầu bộ nhớ phục vụ các trung tâm dữ liệu AI. 

Việt Nam có xuất phát điểm khác. Hệ sinh thái bán dẫn trong nước đang hình thành, với sự hiện diện của các doanh nghiệp thiết kế, đóng gói, kiểm thử và các dự án đầu tư nước ngoài. Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn theo Quyết định 1018/QĐ-TTg đặt mục tiêu doanh thu ngành vượt 100 tỷ USD mỗi năm vào năm 2050. Ở giai đoạn 2024–2030, Việt Nam hướng tới hình thành ít nhất 100 doanh nghiệp thiết kế, một nhà máy chế tạo chip quy mô nhỏ, 10 nhà máy đóng gói, kiểm thử và lực lượng nhân lực trên 50.000 kỹ sư, cử nhân. 

Đây là mục tiêu dài hạn, đòi hỏi Việt Nam phải xây dựng năng lực công nghiệp đủ sâu thay vì chỉ dựa vào lợi thế chi phí hay khả năng thu hút dự án.

2.jpg

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn thuộc Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo phát biểu tại sự kiện

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn thuộc Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, Việt Nam không nên lựa chọn cách cạnh tranh trực diện với những tập đoàn lớn ở các dòng CPU, GPU tiên tiến. Thay vào đó, các phân khúc chip chuyên dụng phục vụ ô tô, IoT, điện tử và những ứng dụng cụ thể có thể phù hợp hơn với năng lực đang hình thành trong nước.

Đây cũng là hướng tiếp cận được FPT lựa chọn. Trong phần trình bày tại VKAISS 2026, ông Trần Đăng Hòa, Chủ tịch FPT IS kiêm Chủ tịch FPT Semiconductor, Tập đoàn FPT nhấn mạnh mối quan hệ song hành giữa AI và bán dẫn: năng lực phát triển AI cần được hỗ trợ bởi chip và sức mạnh tính toán tương ứng. Với doanh nghiệp Việt Nam, việc lựa chọn những dòng chip chuyên dụng, có thị trường ứng dụng cụ thể là hướng đi thực tế hơn so với cuộc đua ở các phân khúc đòi hỏi nguồn lực nghiên cứu và sản xuất khổng lồ.

3.png
Ông Trần Đăng Hòa, Chủ tịch FPT IS kiêm Chủ tịch FPT Semiconductor, Tập đoàn FPT chia sẻ về hướng đi của FPT trong ngành bán dẫn
FPT đang tập trung vào một số hướng sản phẩm như chip quản lý nguồn (Power IC), chip xử lý tín hiệu và các giải pháp tích hợp AI cho camera, thiết bị thông minh. Điểm đáng chú ý của lựa chọn này là doanh nghiệp có thể tìm kiếm nhu cầu ở những thị trường chuyên biệt, nơi khả năng đáp ứng yêu cầu ứng dụng, tối ưu chi phí và phối hợp với khách hàng có ý nghĩa không kém thông số kỹ thuật của con chip.

Với Việt Nam, đây là một hướng đi đáng cân nhắc. Thay vì đặt mục tiêu hiện diện ở mọi công đoạn hay cạnh tranh trên tất cả phân khúc, ngành bán dẫn cần xác định những lĩnh vực có nhu cầu thực tế, phù hợp với năng lực nhân lực, nghiên cứu và hạ tầng trong nước. Lựa chọn đúng phân khúc cũng giúp nguồn lực đầu tư được tập trung hơn, tạo cơ sở để doanh nghiệp tích lũy kinh nghiệm và mở rộng năng lực.

Việt Nam - Hàn Quốc: Giá trị hợp tác nằm ở khả năng cùng phát triển sản phẩm

Sự bổ trợ giữa hai hệ sinh thái công nghệ Việt Nam và Hàn Quốc tạo cơ sở cho những mô hình hợp tác mới. 

4.jpg
Ông Phạm Văn Thịnh, Phó chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh chia sẻ tại sự kiện

Theo ông Phạm Văn Thịnh, Phó chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh,  kinh nghiệm phát triển của Hàn Quốc - cường quốc công nghệ toàn cầu là bài học đáng chú ý. Một Hàn Quốc sở hữu công nghệ lõi, năng lực thiết kế chip, nguồn vốn và kinh nghiệm quản trị toàn cầu; kết hợp với một Việt Nam có nền chính trị ổn định hàng đầu khu vực, nền kinh tế tăng trưởng cao, đang vươn mình trở thành mắt xích trọng yếu trong chuỗi cung ứng điện tử – bán dẫn toàn cầu, cùng một lực lượng lao động trẻ, khao khát cống hiến – đó chính là công thức hoàn hảo để tạo nên giá trị cộng hưởng, đem lại lợi ích chiến lược bền vững cho cả hai bên. 

Trên bản đồ thu hút đầu tư công nghệ cao của Việt Nam, Bắc Ninh đang là điểm sáng tiên phong, là thủ phủ công nghiệp điện tử và đang bứt phá mạnh mẽ để trở thành trung tâm công nghiệp bán dẫn hàng đầu của khu vực và thế giới. Với lợi thế hạ tầng và nguồn nhân lực, môi trường đầu tư… Ông Thịnh khẳng định thành phố là sự lựa chọn đầu tư lâu dài, an toàn và hiệu quả nhất của các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới, để cùng tạo nên một chuỗi giá trị khép kín ngay tại Việt Nam. 

Ở góc nhìn của phía Hàn Quốc, ông Kim Kyeong-hu, Chủ tịch Hiệp hội AI – Semiconductor Fabless Hàn Quốc (KAISA), cho rằng hai nước có những năng lực có thể bổ trợ cho nhau trong quá trình phát triển hệ sinh thái bán dẫn. Hàn Quốc sở hữu thế mạnh về công nghệ bán dẫn AI và năng lực sản xuất chip (foundry), trong khi Việt Nam có nguồn nhân lực công nghệ, các doanh nghiệp có nhu cầu ứng dụng và tiềm năng phát triển lĩnh vực đóng gói, kiểm thử (OSAT). Sự kết hợp này có thể tạo ra sức cộng hưởng nếu được cụ thể hóa bằng các chương trình hợp tác về nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, kiểm chứng sản phẩm và thương mại hóa.

5.jpg

Ông Kim Kyeong-hu, Chủ tịch Hiệp hội AI – Semiconductor Fabless Hàn Quốc (KAISA) kỳ vọng hội nghị sẽ trở thành nền tảng hợp tác lâu dài giữa hai nước

Ông Kim cũng nhấn mạnh vai trò kết nối của KAISA trong hệ sinh thái bán dẫn hệ thống và thiết kế chip (fabless), đồng thời kỳ vọng hội nghị sẽ trở thành nền tảng hợp tác lâu dài giữa hai nước, thay vì chỉ dừng lại ở một sự kiện kết nối doanh nghiệp.

Trường hợp FPT cho thấy một trong những thách thức lớn nhất của doanh nghiệp thiết kế chip Việt Nam: có thể phát triển được thiết kế vi mạch nhưng chưa chắc đã thuyết phục được khách hàng đưa con chip vào sản phẩm thương mại.

“Một công ty thiết kế chip thì không chỉ dừng ở việc thiết kế chip, mà sẽ phải thiết kế ứng dụng và có đội ngũ kỹ sư để có thể cùng làm việc với đội ngũ R&D của khách hàng, đưa ra giải pháp ứng dụng với sản phẩm của họ, làm sao cho dòng chip của FPT nằm trong các sản phẩm tiêu dùng” - ông Nguyễn Vinh Quang, Giám đốc FPT Semiconductor, Tập đoàn FPT nói. 

Điều này phản ánh một khoảng cách quan trọng trong ngành bán dẫn: khoảng cách giữa việc hoàn thành thiết kế và việc có sản phẩm được thị trường chấp nhận. Trong mô hình kinh doanh B2B, chip phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, chi phí và độ tin cậy của khách hàng. Doanh nghiệp thiết kế cần tham gia đủ sâu vào quá trình phát triển sản phẩm để khách hàng có thể tích hợp chip vào hệ thống của mình.

Trong ngành, quá trình này thường được gọi là design-in. Tuy nhiên, việc chip được đưa vào thiết kế mới chỉ là bước đầu. Doanh nghiệp còn phải vượt qua giai đoạn design-win, khi sản phẩm của khách hàng được thương mại hóa và tạo ra sản lượng đủ lớn. Đây mới là cơ sở để đơn hàng chip hình thành ổn định, giúp doanh nghiệp thiết kế duy trì hoạt động và tái đầu tư cho nghiên cứu phát triển.

6.jpg

Ông Nguyễn Vinh Quang, Giám đốc FPT Semiconductor, Tập đoàn FPT cùng các diễn giả thảo luận tại tọa đàm trong khuôn khổ sự kiện

Đó cũng là lý do thị trường Hàn Quốc có ý nghĩa với FPT. Ông Nguyễn Vinh Quang cho biết doanh nghiệp đã làm việc với các đối tác Hàn Quốc trong khoảng ba năm và nhìn nhận mạng lưới công ty điện tử tại quốc gia này là nhóm khách hàng tiềm năng: “Một trong số những điểm lợi thế mà chúng tôi đang có được đấy là Hàn Quốc có rất nhiều công ty điện tử, đó chính là khách hàng của chúng tôi”. 

Một ví dụ được đại diện FPT đề cập tại tọa đàm là thỏa thuận hợp tác với SkyChips nhằm đưa chip FPT vào sản phẩm tiêu dùng của khách hàng Hàn Quốc, trong đó có SoluM. Trường hợp này cho thấy ý nghĩa của việc kết nối doanh nghiệp thiết kế chip Việt Nam với mạng lưới sản xuất và khách hàng điện tử Hàn Quốc. Dù vậy, hiệu quả thương mại của hợp tác cần được đánh giá qua phạm vi tích hợp, sản lượng và tình trạng triển khai thực tế, thay vì chỉ dựa trên việc ký kết thỏa thuận.

Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp Hàn Quốc cũng nhìn thấy cơ hội khi kết hợp năng lực phần cứng với thế mạnh phần mềm của Việt Nam. Ông Min-soo Park, đại diện Trung tâm Nghiên cứu Physical AI của edgeAI, cho rằng các ứng dụng AI thế hệ mới sẽ cần quan tâm nhiều hơn đến mức tiêu thụ điện năng, chi phí triển khai và khả năng tương thích với nhiều mô hình. Trong bối cảnh đó, việc kết hợp chip NPU của Hàn Quốc với năng lực phần mềm của doanh nghiệp Việt Nam có thể mở ra những giải pháp phục vụ khách hàng trong khu vực.

Ông Jae-hong Cho, đại diện DeepX, cũng đề cập khả năng bổ trợ giữa thế mạnh phần cứng của doanh nghiệp Hàn Quốc và năng lực phần mềm tại Việt Nam. DeepX đang tìm kiếm kỹ sư thiết kế bán dẫn và đã ký biên bản ghi nhớ với một số trường đại học Việt Nam nhằm phối hợp xây dựng chương trình đào tạo, tổ chức giảng dạy và tạo cơ hội thực tập cho sinh viên.

Những ví dụ này cho thấy hợp tác song phương có thể phát triển theo nhiều hướng: doanh nghiệp Việt Nam tham gia phát triển ứng dụng và thiết kế sản phẩm; doanh nghiệp Hàn Quốc cung cấp công nghệ, kinh nghiệm và mạng lưới khách hàng; các trường đại học, viện nghiên cứu hỗ trợ đào tạo và phát triển nhân lực. Giá trị kinh tế sẽ rõ ràng hơn khi những liên kết đó tạo ra sản phẩm có khả năng thương mại hóa, thay vì chỉ dừng ở trao đổi công nghệ hay cam kết hợp tác.

7.jpg

8 biên bản ghi nhớ hợp tác đã được trao trong khuôn khổ sự kiện

Tại VKAISS 2026, hai bên đã chứng kiến việc trao 8 biên bản ghi nhớ hợp tác. Hội nghị cũng tổ chức hàng chục phiên kết nối doanh nghiệp 1:1, với sự tham gia của các doanh nghiệp trong lĩnh vực AI và bán dẫn hai nước. Đây là những bước kết nối ban đầu, nhưng hiệu quả cần được kiểm chứng qua các hoạt động tiếp theo: dự án nào được triển khai, doanh nghiệp nào tham gia, sản phẩm nào được phát triển và khách hàng nào được tiếp cận.

8.png

VKAISS 2026 mang đến phiên kết nối doanh nghiệp 1:1, với sự tham gia của các doanh nghiệp trong lĩnh vực AI và bán dẫn hai nước

Nâng cấp năng lực nội địa mới quyết định chiều sâu của ngành bán dẫn

Việc thu hút doanh nghiệp quốc tế và mở rộng hợp tác là điều kiện quan trọng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào ngành bán dẫn. Tuy nhiên, để giữ lại giá trị công nghệ và kinh tế trong nước, Việt Nam cần giải quyết những điểm nghẽn về hạ tầng nghiên cứu, sản xuất thử, nhân lực và khả năng phát triển doanh nghiệp nội địa.

Một trong những khoảng cách đáng chú ý nằm ở hạ tầng hỗ trợ phát triển sản phẩm. Với doanh nghiệp thiết kế chip, việc hoàn thành bản thiết kế chưa đồng nghĩa với việc có thể đưa sản phẩm ra thị trường. Chip cần được chế tạo thử, đo kiểm, đánh giá và hoàn thiện trước khi khách hàng quyết định tích hợp vào sản phẩm. Những công đoạn này đòi hỏi hạ tầng kỹ thuật, thiết bị chuyên dụng và nguồn lực tài chính mà không phải doanh nghiệp nào cũng có khả năng tự đầu tư.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, việc phát triển năng lực sản xuất thử có ý nghĩa quan trọng trong quá trình hỗ trợ doanh nghiệp hiện thực hóa thiết kế. Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn được định hướng hỗ trợ các hoạt động chế tạo thử, đo kiểm và kết nối với hệ sinh thái nghiên cứu, sản xuất. Đây là một mắt xích cần thiết để rút ngắn quá trình phát triển sản phẩm và giảm chi phí cho doanh nghiệp. 

Tuy nhiên, một hệ sinh thái công nghiệp không thể hình thành chỉ bằng việc đầu tư thêm nhà xưởng hay thiết bị. Các công đoạn phải có sự kết nối với nhau, đồng thời gắn với nhu cầu của doanh nghiệp và khách hàng. Nếu năng lực nghiên cứu không gắn với sản phẩm, hạ tầng sản xuất thử không có doanh nghiệp sử dụng, hoặc doanh nghiệp thiết kế không tiếp cận được thị trường, những khoản đầu tư riêng lẻ khó tạo ra hiệu quả lan tỏa.

Nhân lực là một điểm nghẽn khác. Việt Nam đặt mục tiêu phát triển lực lượng trên 50.000 kỹ sư, cử nhân bán dẫn vào năm 2030. Đây là quy mô lớn, nhưng thách thức không chỉ nằm ở số lượng người được đào tạo mà còn ở khả năng đáp ứng công việc thực tế. Ngành bán dẫn đòi hỏi kỹ sư có kiến thức chuyên sâu, khả năng sử dụng công cụ thiết kế, kinh nghiệm làm việc với dự án và hiểu biết về quy trình phát triển sản phẩm. 

9.jpg

Tọa đàm: Chiến lược thúc đẩy liên kết công nghiệp - học thuật trong đào tạo nhân lực bán dẫn AI

Tại diễn đàn đào tạo nhân lực bán dẫn AI và hợp tác công nghiệp - học thuật Việt Nam - Hàn Quốc, các đại biểu đã đề cập khoảng cách giữa chương trình đào tạo và yêu cầu tuyển dụng. Doanh nghiệp cần kỹ sư có thể tham gia dự án, trong khi sinh viên mới tốt nghiệp thường thiếu kinh nghiệm thực hành. Vì vậy, mô hình đào tạo cần có sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp, với chương trình thực hành, dự án thực tế và cơ hội thực tập ngay trong quá trình học.

Kinh nghiệm của CoAsia Semi tại Việt Nam là một ví dụ về cách doanh nghiệp tham gia đào tạo. Công ty tổ chức các khóa đào tạo thiết kế vi mạch, sử dụng công cụ EDA và có kỹ sư trực tiếp hướng dẫn sinh viên. Mô hình này giúp người học tiếp cận công cụ và quy trình làm việc thực tế, đồng thời tạo nguồn ứng viên có nền tảng chuyên môn cho doanh nghiệp.

Với hợp tác Việt - Hàn, đào tạo nhân lực cũng có thể trở thành một lĩnh vực tạo giá trị chung. Doanh nghiệp Hàn Quốc có kinh nghiệm công nghệ và quy trình sản xuất; các trường đại học Việt Nam có khả năng mở rộng quy mô đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực tại chỗ. Nếu được tổ chức theo nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp, sự phối hợp này có thể giúp giảm khoảng cách giữa đào tạo và tuyển dụng, đồng thời tạo điều kiện để kỹ sư Việt Nam tham gia sâu hơn vào các dự án công nghệ.

0.jpg

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính nhấn mạnh định hướng nâng cấp hợp tác Việt Nam – Hàn Quốc

Tại VKAISS 2026, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính nhấn mạnh định hướng nâng cấp hợp tác Việt Nam – Hàn Quốc, trong đó có việc thúc đẩy nghiên cứu, thiết kế và phát triển công nghệ, tăng cường đào tạo nhân lực chất lượng cao và hình thành hệ sinh thái AI – bán dẫn có khả năng kết nối. Định hướng này đặt ra yêu cầu cụ thể hơn cho các chương trình hợp tác: phải có mục tiêu, lộ trình và trách nhiệm triển khai rõ ràng.

Suy cho cùng, vị thế của Việt Nam trong ngành bán dẫn sẽ không được quyết định chỉ bởi số lượng dự án đầu tư hay biên bản ghi nhớ được ký kết. Thước đo quan trọng hơn là doanh nghiệp trong nước có phát triển được sản phẩm cạnh tranh, có khách hàng ổn định, có đội ngũ kỹ sư đủ năng lực và tham gia được vào những công đoạn có giá trị cao hay không.

AI đang mở rộng nhu cầu của thị trường bán dẫn, còn sự bổ trợ giữa Việt Nam và Hàn Quốc tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp hai nước kết nối năng lực. Nhưng cơ hội chỉ trở thành lợi thế khi được chuyển hóa thành sản phẩm, công nghệ và năng lực công nghiệp được tích lũy trong nước. Đó cũng là bài toán dài hạn mà Việt Nam cần giải quyết nếu muốn có vị trí vững chắc hơn trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.


(0) Bình luận
Cuộc đua AI - bán dẫn tại châu Á: Việt Nam có thể tạo dựng vị thế nào trong chuỗi giá trị toàn cầu?
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO