Chênh lệch ngày càng lớn: Chi phí năng lượng xe điện chưa bằng một nửa xe dầu tại châu Âu

Phân tích mới nhất của tổ chức Transport & Environment (T&E) cho thấy chi phí nạp năng lượng cho ô tô điện tại châu Âu hiện thấp hơn đáng kể so với đổ dầu diesel nếu tính trên cùng quãng đường di chuyển.

Theo tính toán của T&E, một ô tô điện chạy pin tiêu thụ trung bình 20,2 kWh cho 100 km. Với giá điện được sử dụng trong nghiên cứu là 0,343 euro/kWh, chi phí năng lượng tương ứng khoảng 6,93 euro cho 100 km, hay gần 0,07 euro mỗi km.

Trong khi đó, xe diesel được giả định tiêu thụ trung bình 6,9 lít/100 km. Với mặt bằng giá nhiên liệu hiện nay, T&E kết luận người dùng xe điện chỉ phải trả khoảng một nửa chi phí năng lượng trên mỗi km so với người sử dụng xe dầu. Phép so sánh này chỉ tính tiền sạc hoặc nhiên liệu, chưa bao gồm giá mua xe, bảo hiểm, bảo dưỡng hay các chi phí sở hữu khác.

Lợi thế về chi phí của xe điện trở nên rõ hơn trong năm nay khi thị trường năng lượng châu Âu chịu tác động từ biến động nguồn cung dầu.

Theo T&E, giá diesel tại châu Âu đã tăng 38% kể từ khi xung đột tại Iran bắt đầu. Đến giữa tháng 9, một bình nhiên liệu 50 lít có giá cao hơn khoảng 30 euro so với trước đó. Dữ liệu cập nhật cuối tháng 9 cho thấy mức chênh lệch đã lên khoảng 32 euro mỗi bình so với đầu năm.

Đáng chú ý, khoảng 16 euro trong khoản tăng thêm 32 euro này đến từ biên lợi nhuận lọc dầu. Theo số liệu được T&E dẫn lại, biên lợi nhuận lọc dầu đã tăng từ khoảng 0,1 euro/lít hồi tháng 2 lên 0,41 euro/lít vào giữa tháng 9.

Điều này đồng nghĩa với một lần đổ đầy bình 50 lít, người sử dụng xe diesel hiện phải trả thêm khoảng 32 euro so với đầu năm. Với những người thường xuyên di chuyển, phần chi phí tăng thêm có thể trở thành khoản đáng kể trong ngân sách hàng tháng.

T&E ước tính nếu một người chuyển từ xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang xe điện từ thời điểm xung đột Iran bắt đầu, riêng khoản tiền năng lượng tiết kiệm được đến giữa tháng 9 có thể vào khoảng 350 euro.

Không chỉ tác động đến từng người sử dụng, giá dầu tăng còn tạo ra chi phí đáng kể cho toàn bộ nền kinh tế. T&E ước tính cú sốc giá dầu đã khiến người tham gia giao thông đường bộ tại EU phải trả thêm khoảng 53 tỷ euro, trong đó riêng diesel chiếm khoảng 40 tỷ euro.

Trong khi đó, gần 8 triệu ô tô điện lưu thông tại EU trong năm 2025 đã giúp khu vực tránh sử dụng khoảng 46 triệu thùng dầu, tương đương giá trị 2,9 tỷ euro theo tính toán của tổ chức này.

T&E cho rằng những con số trên cho thấy điện hóa giao thông không chỉ liên quan đến mục tiêu giảm phát thải, mà còn có thể giúp giảm mức độ phụ thuộc vào biến động của thị trường dầu mỏ.

Tổ chức này đề xuất các chính phủ châu Âu không áp dụng biện pháp giảm thuế nhiên liệu trên diện rộng để đối phó giá dầu tăng. Thay vào đó, nguồn lực nên được tập trung hỗ trợ các hộ thu nhập thấp, phát triển giao thông công cộng và những chương trình hỗ trợ thay thế phương tiện cũ.

Khoảng cách về chi phí năng lượng cũng có thể tiếp tục tác động tới quyết định mua xe. Khi giá dầu tăng, người sử dụng xe động cơ đốt trong chịu ảnh hưởng gần như trực tiếp tại cây xăng, trong khi ô tô điện có thêm lựa chọn sạc tại nhà và tận dụng những khung giờ có giá điện thấp hơn.

Tại Việt Nam, chi phí sử dụng cũng đang được các hãng xe sử dụng như một yếu tố thúc đẩy quá trình điện hóa. VinFast hiện triển khai chính sách hỗ trợ người dùng chuyển từ xe xăng sang xe điện, đồng thời miễn phí sạc tại hệ thống V-Green cho khách hàng đủ điều kiện đến tháng 2/2029. Khách hàng cá nhân mua ô tô điện từ ngày 10/2/2026 được miễn phí tối đa 10 lượt sạc mỗi tháng, tương ứng quãng đường khoảng 1.500-5.000 km tùy mẫu xe.

Chính sách này giúp một bộ phận người sử dụng giảm đáng kể, thậm chí gần như loại bỏ tiền năng lượng trong phạm vi ưu đãi. Cùng với việc mở rộng mạng lưới sạc, đây là một cách giảm chi phí trong giai đoạn chuyển từ phương tiện chạy xăng sang xe điện, tương đồng với xu hướng mà chênh lệch chi phí năng lượng đang thúc đẩy tại châu Âu.