Cầm ảnh AI đi "trùng tu" nhan sắc: Những bờ môi "ảo" đang đè bẹp thực tế sinh học, bác sĩ thẩm mỹ bất lực vì yêu cầu phi lý

Tờ Business Insider (BI) cho hay trào lưu tự thiết kế dung mạo bằng các bộ lọc thuật toán và trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một thế hệ khách hàng có kỳ vọng không tưởng, đẩy các bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ vào những cuộc đối thoại đầy căng thẳng giữa thực tế sinh học và thế giới ảo.

Đều đặn mỗi tuần tại phòng khám da liễu thẩm mỹ của Tiến sĩ Rachel Westbay ở khu Upper East Side sầm uất bậc nhất New York, các khách hàng vẫn thường mang theo những tấm hình của người nổi tiếng hoặc ảnh thời thanh xuân của chính họ để làm mẫu tham chiếu.

Thế nhưng, đầu năm nay, bà đã đối mặt với một tình huống hoàn toàn chưa từng có tiền lệ. Khách hàng bước vào, hào hứng mở điện thoại đưa ra một bức hình mà Tiến sĩ Westbay chỉ biết mô tả bằng từ "kỳ dị". Đó là một bức ảnh chân dung trông như nhân vật hoạt hình với bờ môi căng mọng quá đà so với tỷ lệ khuôn mặt và đôi mắt to tròn như búp bê.

Tác giả của bức hình đó không ai khác ngoài ChatGPT.

Chia sẻ với tờ BI, Tiến sĩ Westbay vẫn chưa hết kinh ngạc khi nhớ lại khoảnh khắc ấy và ví von rằng yêu cầu đó không khác gì việc một người trưởng thành bước vào phòng khám và nói muốn có vẻ ngoài giống hệt nàng tiên cá Ariel trong phim hoạt hình của Disney.

Khi những điểm ảnh "đè bẹp" thực tế sinh học

Trí tuệ nhân tạo đang can thiệp sâu sắc vào y học thẩm mỹ theo cách chưa từng có. Thay vì để các bác sĩ phẫu thuật và chuyên gia da liễu làm chủ kết quả sau cùng, giờ đây khách hàng đang chủ động sử dụng các công cụ tạo ảnh AI như ChatGPT hay Nano Banana, cùng các ứng dụng lọc ảnh chuyên dụng để tự thiết kế ra một phiên bản "hoàn hảo nhất" của chính mình.

Đây là bước tiến tiến hóa tiếp theo của công nghệ, nối tiếp sự thống trị của bộ lọc Snapchat và Photoshop trước đây, tiếp tục tái định nghĩa các tiêu chuẩn và kỳ vọng về cái đẹp của xã hội.

Hệ quả của xu hướng này là một bài toán khó cho các bác sĩ. Họ buộc phải trực tiếp đối diện và giải thích cho bệnh nhân hiểu ranh giới khắt khe giữa những gì có thể đạt được bằng dao kéo và những gì là an toàn về mặt sinh lý học.

Một khảo sát được công bố vào năm ngoái bởi Trung tâm Y tế Beth Israel Deaconess cho thấy những người có kinh nghiệm sử dụng các công cụ nâng cấp ảnh bằng AI có kỳ vọng cao hơn đáng kể đối với kết quả phẫu thuật thẩm mỹ thực tế.

Tiến sĩ Steven Williams, một bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ tại khu vực Vịnh San Francisco kiêm Chủ tịch Hiệp hội Bác sĩ Phẫu thuật Thẩm mỹ Mỹ, nhận định trên tờ Business Insider rằng việc mọi người khám phá diện mạo hay mục tiêu mình mong muốn không hẳn là một điều hoàn toàn tiêu cực. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là họ phải nhận thức được rằng cơ thể con người vẫn luôn có những giới hạn vật lý nhất định.

Tiến sĩ Williams đã gặp rất nhiều bệnh nhân mang đến những bức ảnh do AI tạo ra để yêu cầu nâng ngực, tạo đường nét cơ thể hay nâng mũi. Nhận xét cốt lõi của ông về thực trạng này vô cùng ngắn gọn rằng: "Vẽ bằng các điểm ảnh (pixel) thì luôn dễ hơn là phẫu thuật trên da thịt thực tế".

Một câu chuyện khác là bà Daina Jenkins, 60 tuổi, vốn không phải là người xa lạ với phẫu thuật thẩm mỹ khi quyết định thực hiện ca căng da mặt sâu. Sau hai năm nghiên cứu kỹ lưỡng và tư vấn, bà đã chọn được bác sĩ phẫu thuật cho mình.

Tuy nhiên, do bác sĩ không cung cấp hình ảnh mô phỏng trước kết quả sau phẫu thuật, bà đã quyết định tự mình tìm đến ChatGPT. Bà nhập các mô tả chi tiết về quy trình định thực hiện và yêu cầu AI trực quan hóa kết quả bằng hình ảnh.

Bức ảnh nhận về là một phụ nữ có làn da không tì vết, không lỗ chân lông, xương hàm sắc lẹm và đôi môi dày đặc trưng. Bức ảnh hoàn mỹ đó hoàn toàn không giống bà chút nào.

Khi đem bức ảnh này thảo luận với phía phòng khám của bác sĩ phẫu thuật, bà Jenkins được giải thích rằng ngay cả khi bà thích diện mạo đó thì kết quả ảo ấy cũng không thể nào thực hiện được ngoài đời thực. 

Thực tế, các công cụ tạo ảnh AI có xu hướng mặc định xuất ra những khuôn mẫu mà Tiến sĩ Westbay gọi là diện mạo búp bê Bratz: môi căng mọng, mắt to tròn và xương hàm sắc lẹm. Công nghệ này hoàn toàn phớt lờ cấu trúc xương độc bản của từng cá nhân, sự khác biệt về chủng tộc hay sự cân đối tự nhiên của tổng thể gương mặt.

Khoảng cách quá lớn giữa kỳ vọng ảo và thực tế chính là tác động rõ rệt nhất của AI đối với ngành công nghiệp làm đẹp tỷ USD này.

Cơ thể người không phải đất sét

Tiến sĩ Sachin Shridharani, một bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ tại Manhattan, chia sẻ câu chuyện về một khách hàng ở độ tuổi 70 mang một bức ảnh do AI tạo ra đến buổi tư vấn. Người phụ nữ này đang tìm kiếm một "cỗ máy thời gian phẫu thuật" với mong muốn sở hữu gương mặt giống hệt cô cháu gái kém mình tới 40 tuổi. Dù bác sĩ đã kiên nhẫn giải thích rằng y học không thể tái tạo lại diện mạo thời trẻ trung một cách phi lý như vậy, vị khách hàng vẫn kiên quyết giữ nguyên ý kiến.

Trong khi AI có thể mô phỏng khá tốt một số đặc điểm cơ thể nhất định, nó lại tỏ ra lóng ngóng và phi thực tế với các quy trình phức tạp trên khuôn mặt, đặc biệt là phẫu thuật nâng mũi.

Để giải quyết tình trạng này, các bác sĩ phải kéo dài thời gian tư vấn để giải thích cặn kẽ thế nào là một ca phẫu thuật an toàn. Họ phải chỉ ra rằng những phần hậu cảnh bị bóp méo trong ảnh AI là bằng chứng của việc lạm dụng bộ lọc kỹ thuật số, hay một chiếc mũi quá nhỏ được vẽ bằng AI sẽ khiến việc hô hấp của bệnh nhân trở nên bất khả thi, hoặc một vòng eo siêu nhỏ như nét vẽ thuật toán sẽ không còn đủ không gian cho các cơ quan nội tạng hoạt động bình thường.

Tiến sĩ Williams nhấn mạnh cơ thể chúng ta không phải là đất sét để có thể nhào nặn tùy ý. Luôn có những hệ thống sinh lý và cơ quan nội tạng quan trọng mà các bác sĩ bắt buộc phải bảo vệ khi đặt tay lên bàn mổ.

Thêm vào đó, ngoài việc không thể tái tạo trên bàn mổ, nhiều gợi ý thiết kế của AI trông sẽ vô cùng dị hợm nếu bước ra đời thực. Không có bất kỳ quy trình y khoa nào có thể kéo giãn kích thước nhãn cầu của con người, và ngay cả khi có thể làm được, nó chỉ biến bệnh nhân thành một nhân vật hoạt hình kỳ quặc trong mắt người đối diện.

Hành vi mang hình mẫu lý tưởng đi phẫu thuật thẩm mỹ thực chất không mới. Nhiều năm trước, khách hàng thường mang theo những trang tạp chí thời trang Vogue cắt rời hình siêu mẫu Gisele Bündchen hay Claudia Schiffer. Sự dịch chuyển của công nghệ chỉ đơn giản là thay đổi công cụ tham chiếu.

Từ các bức ảnh tạp chí chuyển sang các bộ lọc trên mạng xã hội, tạo nên hội chứng tự ti ngoại hình do camera điện thoại (Snapchat dysmorphia). Theo một nghiên cứu năm 2019 của Hiệp hội Phẫu thuật Tạo hình và Tái tạo Khuôn mặt Mỹ, có tới 72% bác sĩ thẩm mỹ cho biết họ tiếp nhận các bệnh nhân muốn thực hiện thủ thuật chỉ để có những bức ảnh selfie đẹp hơn trên mạng xã hội.

Cơ hội tỷ USD từ góc nhìn công nghệ

Dù việc bệnh nhân lạm dụng hình ảnh AI đang gây ra không ít phiền toái và đau đầu cho giới chuyên môn, các bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ và chuyên gia da liễu hàng đầu vẫn nhìn thấy những giá trị thương mại và y học khổng lồ từ công nghệ này nếu biết khai thác đúng cách.

Tiến sĩ Justin Sacks, bác sĩ phẫu thuật tạo hình và tái tạo tại Trường Y thuộc Đại học Washington ở St. Louis, người đang áp dụng AI như một trợ lý số để ghi chép biên bản cuộc họp y tế, tin rằng AI có thể giúp tối ưu hóa đáng kể các công cụ mô phỏng hình ảnh mà chính các bác sĩ đang sử dụng để tư vấn cho khách hàng.

Hãy tưởng tượng trong một ca tái tạo ngực cho bệnh nhân ung thư, bác sĩ có thể trực tiếp ra lệnh cho AI tạo ra các mô phỏng động trực tiếp ngay trước mắt người bệnh, diện mạo của họ sẽ thay đổi ra sao nếu sử dụng túi độn silicone dung tích 400 ml, hay khi kết hợp thêm phương pháp cấy ghép mỡ tự thân? Sự trực quan hóa chính xác này sẽ giúp thu hẹp khoảng cách kỳ vọng giữa bác sĩ và bệnh nhân một cách đáng kinh ngạc, giảm thiểu tối đa các tranh chấp hoặc sự thất vọng sau phẫu thuật.

Bên cạnh đó, chính những hình ảnh chỉnh sửa hoàn mỹ đến phi thực tế xuất hiện tràn lan trên mạng xã hội lại đang vô tình thúc đẩy các giới hạn chuyên môn của y học. Để đáp ứng nhu cầu ngày càng khắt khe của thị trường, các bác sĩ phẫu thuật đã nghiên cứu ra các kỹ thuật tạo hình cơ bụng sáu múi tinh xảo hay thậm chí là phẫu thuật hạ sườn để tạo thắt eo nhỏ gọn hơn.

Tuy nhiên, dù các phương pháp y khoa có tiến bộ đến đâu, Tiến sĩ Williams vẫn đưa ra lời cảnh báo đắt giá cho tất cả những ai đang có ý định can thiệp dao kéo rằng hãy nghiêm túc tự hỏi bản thân về động lực thực sự đằng sau mong muốn phẫu thuật của mình là gì.

Nếu kỳ vọng rằng một diện mạo mới do thuật toán vẽ nên sẽ ngay lập tức mang lại cho bạn một công việc mới, một mối quan hệ tốt đẹp hơn hay một vị thế xã hội cao hơn, thì đó chính là dấu hiệu báo động đỏ cho thấy bạn đang tìm kiếm một ảo ảnh không bao giờ có thật ngoài đời thực.

*Nguồn: BI, Fortune