Theo nền tảng Sohu, ngày 20/4, trang China Business Network dẫn nguồn tin nội bộ cho biết, doanh thu tại thị trường nước ngoài của ByteDance năm 2025 tăng trưởng gần 50%, thị trường nội địa tăng khoảng 20%, nhưng lợi nhuận ròng cả năm lại sụt giảm hơn 70% so với cùng kỳ.
Báo cáo tài chính này đã phác họa một bức tranh đầy mâu thuẫn: Một mặt, dưới sự hỗ trợ của TikTok Shop, mảng kinh doanh quốc tế của ByteDance đạt mức tăng trưởng bùng nổ gần 50%, tiếp tục mở rộng dấu ấn toàn cầu.
Mặt khác, đằng sau sự tăng trưởng ổn định về doanh thu, lợi nhuận ròng cả năm lại lao dốc hơn 70% so với cùng kỳ. Sự phân kỳ mạnh mẽ này đã gây ra tâm lý hoảng loạn trên thị trường.
Tuy nhiên, trên thực tế, tình trạng doanh thu tăng trưởng nhưng doanh nghiệp vẫn báo lỗ khổng lồ đang trở thành đặc điểm chung của các doanh nghiệp công nghệ cốt lõi (hard tech) trên thị trường cổ phiếu (IPO) Hong Kong hai năm gần đây.
Vậy nguyên nhân dẫn đến sự sụt giảm lợi nhuận ròng mạnh mẽ của ByteDance là gì? Và con số “lỗ ròng trên sổ sách” của các doanh nghiệp kinh tế mới phản ánh quy luật sinh tồn nào của ngành?
Cỗ máy “nghiền” lợi nhuận vô hình
Theo báo cáo trước đó của tạp chí công nghệ và kinh doanh The Information, doanh thu cả năm 2024 của ByteDance đạt gần 155 tỷ USD, trong đó doanh thu tại thị trường quốc tế đóng góp khoảng 40 tỷ USD (chiếm 25,8%); mảng nội địa đóng góp khoảng 115 tỷ USD (chiếm 74,2%).
Dựa trên cơ sở này, theo thông tin từ trang China Business Network nếu tính theo mức tăng trưởng 50% ở thị trường nước ngoài và 20% thị trường nội địa năm 2025 thì doanh thu cả năm 2025 của ByteDance sẽ tiệm cận mức 198 tỷ USD, tăng 28% so với cùng kỳ.
Trong đó, doanh thu quốc tế đạt khoảng 60 tỷ USD (chiếm 31%), mảng nội địa đạt khoảng 138 tỷ USD (chiếm 69%). Đáng chú ý, việc mở rộng mạnh mẽ của TikTok Shop, mảng kinh doanh quốc tế năm 2025 đã chiếm hơn 1/3 tổng quy mô doanh nghiệp.
Mặc dù đà mở rộng doanh thu vẫn tăng trưởng đáng kể, nhưng trong báo cáo lần này, mức sụt giảm lợi nhuận ròng hơn 70% chắc chắn đã gây ra sự hoảng loạn lớn trên thị trường.
Nếu lấy con số 33 tỷ USD lợi nhuận ròng năm 2024 làm mốc ước tính thì lợi nhuận ròng năm 2025 của ByteDance sẽ chỉ còn khoảng 9 - 10 tỷ USD, tức giảm hơn 20 tỷ USD trong năm qua.
Đối mặt với những nghi vẫn từ thị trường, ông Lý Lượng, Phó Chủ tịch Tập đoàn Douyin, đã phản hồi trên Weibo rằng: Mức giảm 70% là con số tính theo Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS). Ngoài việc tăng cường đầu tư vào các mảng kinh doanh mới, còn có yếu tố biến động chi phí cổ phần ưu đãi và quyền chọn cổ phiếu (vốn không phản ánh thực chất hoạt động kinh doanh).
Ông Lý Lượng còn cho rằng, do tốc độ tăng trưởng của thương mại điện tử Douyin chậm lại và đầu tư vào các mảng mới tăng lên, tỷ suất lợi nhuận hoạt động trong nửa cuối năm có giảm nhẹ, nhưng hoàn toàn không nghiêm trọng như báo cáo đã nêu.
Kết lại, ông khẳng định rằng, nếu loại trừ biến động chi phí cổ phần ưu đãi và quyền lựa chọn cổ phiếu, tổng doanh thu và lợi nhuận vẫn tăng trưởng, đồng thời mảng thương mại điện tử TikTok và các mảng kinh doanh mới đang có xu hướng phát triển tốt.
Như vậy, giải thích một cách đơn giản, lợi nhuận trên sổ sách của ByteDance sụt giảm chủ yếu do ba nguyên nhân:
Đầu tiên, do lợi thế từ thương mại điện tử nội dung tại Trung Quốc đã chạm trần, khiến tăng trưởng của Douyin chậm lại, gây áp lực lên tổng thu nhập;
Thứ hai, do chi phí vốn (CAPEX) cho các mảng liên quan đến AI tăng mạnh, làm trầm trọng thêm áp lực chi phí. Việc ứng dụng Doubao bắt đầu triển khai mô hình đăng ký trả phí phân tầng vào tháng 5 vừa qua (với các mức 68, 200 và 500 Nhân dân tệ/tháng) cho thấy trong bối cảnh lộ trình sinh lời của AI chưa rõ ràng, chi phí năng lực tính toán (computing power) tăng vọt đã tạo gánh nặng lên lợi nhuận và dòng tiền của các mảng kinh doanh truyền thống;
Thứ ba, các khoản mục phi tiền mặt như biến động chi phí cổ phần ưu đãi và quyền chọn cổ phiếu đã “ăn mòn” đáng kể lợi nhuận trong kỳ.
Theo giải thích của ông Lý Lượng, nếu loại bỏ các biến động về cổ phần và quyền chọn cổ phiếu, thực tế lợi nhuận hoạt động của ByteDance năm 2025 vẫn tăng trưởng.
Nói cách khác, năng lực kiếm tiền từ vận hành của ByteDance không hề sụp đổ, thứ thực sự làm xấu đi bảng cân đối kế toán chính là chi phí quyền chọn phát sinh từ các chương trình ưu đãi cổ phiếu.
Cuộc chơi sổ sách của các doanh nghiệp công nghệ mới
Nền tảng Sohu cho rằng, sự sụt giảm lợi nhuận ròng của ByteDance về bản chất là một “đòn phòng thủ chiến lược”. Trong cuộc đua tốc độ về AI và công nghệ cứng, các gã khổng lồ Internet sẵn sàng hy sinh lợi nhuận sổ sách ngắn hạn để đổi lấy rào cản nhân tài, rào cản công nghệ và vị thế trong hệ sinh thái dài hạn.
ByteDance không phải là trường hợp duy nhất. Quan sát thị trường cổ phiếu (IPO) Hong Kong hai năm qua, trong số 60 doanh nghiệp công nghệ niêm yết từ năm 2024 đến nay, có tới 60% đang ở tình trạng thua lỗ. Bản chất sự thua lỗ của các doanh nghiệp này cũng là kết quả phát sinh từ việc giữ chân nhân tài và giá trị cổ phần liên tục tăng cao.
Do hoạt động trong các lĩnh vực được coi là dẫn đầu thời đại và có vị thế ngành vững chắc, định giá thị trường của các doanh nghiệp công nghệ liên tục bị đẩy lên, kéo theo giá trị hợp lý của cổ phần tăng theo.
Ngay cả khi số lượng quyền chọn phát hành không đổi, sự gia tăng vốn hóa thị trường vẫn khiến giá trị hợp lý tăng lên, và theo quy tắc kế toán, nó sẽ được chuyển đổi thành chi phí thù lao để tái đánh giá tài sản tài chính, cuối cùng thể hiện thành khoản “lỗ ròng” khổng lồ trên báo cáo kết quả kinh doanh.
Tuy nhiên, khoản lỗ này không phản ánh chính xác tình hình vận hành thực tế của doanh nghiệp, mà là sự biến động sổ sách do môi trường định giá cao gây ra.
Doanh nghiệp càng “hot”, công nghệ càng vượt trội, định giá thị trường càng cao thì chi phí thặng dư cổ phần phải trả càng lớn, xác suất rơi vào tình trạng “lãi thực ít nhưng lỗ kế toán lớn”.
Ở một góc độ khác, điều này hé lộ logic sinh tồn của các doanh nghiệp kinh tế mới, đó là “giá trị cổ phần quan trọng hơn lợi nhuận kinh doanh”.
Đối với các doanh nghiệp tăng trưởng cao, logic cốt lõi của định giá thị trường không phải là điểm hòa vốn, mà là rào cản công nghệ, vị trí trong hệ sinh thái và lợi nhuận kỳ hạn của các lĩnh vực tương lai.
Logic định giá này khiến trọng tâm chiến lược của doanh nghiệp chuyển dịch từ việc theo đuổi tối đa hóa lợi nhuận ròng hiện tại sang việc chiếm lĩnh vị thế và xây dựng lợi thế công nghệ.
Thông qua việc dùng quyền chọn cổ phiếu như đòn bẩy lương thưởng cốt lõi để gắn kết đội ngủ chủ chốt, doanh nghiệp liên tục tạo khoảng cách công nghệ, củng cố lợi thế cạnh tranh, từ đó đạt mức định giá thị trường cao hơn.
Ngược lại, định giá cao lại tiếp tục nâng giá trị hợp lý của cổ phần công ty lên cao hơn, làm tăng chi phí phân bổ quyền chọn trong tương lai, tiếp tục đè nặng lên lợi nhuận ròng trên sổ sách.
Hiện nay, trạng thái “kinh doanh không kiếm ra tiền, nhưng cổ phần lại rất có giá” đã trở thành trạng thái tài chính phổ biến của các doanh nghiệp công nghệ hiện đại.
*Theo Sohu
.png "Giá dầu tiếp tục tăng vọt, hy vọng về thoả thuận Mỹ - Iran dần tan biến")
