Sự bùng phát của các bản nhạc giả mạo đang đẩy giới nghệ sĩ, nhà sản xuất và người trong ngành âm nhạc vào trạng thái phẫn nộ chưa từng có.
Những cụm từ như “không lý tưởng chút nào”, “hoàn toàn không thể chấp nhận được”, “vô liêm sỉ”, “hành vi săn mồi” được dùng để mô tả tình trạng “nhân bản AI” ngày càng lan rộng.
Làn sóng phẫn nộ trong ngành nhạc: “Hoàn toàn vớ vẩn” và “vô liêm sỉ”
Vấn đề nhạc giả do AI nhân bản đã leo thang rõ rệt kể từ năm 2023 khi hàng loạt ca khúc giả giọng Drake xuất hiện. Điều này đã tạo nên làn sóng tẩy chay mạnh mẽ với nhiều chỉ trích từ phía nghệ sĩ và các nhà sản xuất. Tuy nhiên, trong hai năm trở lại đây, tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn.
Hàng loạt nghệ sĩ lớn như Beyoncé hay nhà soạn nhạc thử nghiệm William Basinski đều bị “gắn tên” vào những sản phẩm không phải của mình trên các nền tảng phát trực tuyến. Mới nhất, ban nhạc King Gizzard and the Lizard Wizard cũng trở thành nạn nhân.
Ca sĩ Stu Mackenzie thừa nhận trong tâm thế vừa giận dữ vừa bất lực rằng nhóm “thực sự đã hết hy vọng”. Trường hợp của William Basinski càng cho thấy sự phi lý. Ca khúc reggaeton bị nghi do AI tạo ra lại xuất hiện trên trang Spotify của một nghệ sĩ chuyên về âm thanh thử nghiệm.
Chính ông gọi đây là “một mớ hỗn độn”. Không chỉ các nghệ sĩ đương đại, những ban nhạc đã ngừng hoạt động từ lâu cũng bị “hồi sinh” trái phép. Here We Go Magic, không phát hành nhạc mới từ năm 2015 vẫn xuất hiện ca khúc mới do AI tạo.
Nhạc sĩ Luke Temple mô tả trải nghiệm này là “kinh khủng”. Tương tự, khi ca khúc “Name This Night” xuất hiện dưới tên ban nhạc Toto, tay guitar Steve Lukather đã thẳng thắn gọi đó là hành vi “vô liêm sỉ”.
50.000 bài AI mỗi ngày và lỗ hổng hệ thống: cuộc chiến bản quyền ngày càng phức tạp
Các nền tảng phát trực tuyến đã bắt đầu hành động nhưng vẫn gặp khó trước quy mô khổng lồ của vấn đề. Spotify cho biết đã xóa bỏ tới 75 triệu bản nhạc spam và thiết lập chính sách chống mạo danh. Tuy nhiên, con số này vẫn chưa đủ để kiểm soát làn sóng nội dung mới.
Theo Deezer, mỗi ngày có tới 50.000 bản nhạc do AI tạo ra được tải lên, chiếm hơn 34% tổng số nhạc mà nền tảng này tiếp nhận. Một trong những nguyên nhân chính đến từ mô hình phân phối.
Vấn đề nhạc giả do AI phát hành đang ngày càng trở nên nghiêm trọng
Nhạc không được tải trực tiếp lên Spotify mà đi qua các dịch vụ trung gian như DistroKid, nơi quy trình xác minh danh tính người tải lên vẫn còn nhiều dấu hỏi. AI không chỉ giúp việc tạo nhạc giả dễ hơn mà còn nhanh hơn đáng kể.
Dù một số công cụ như Suno được thiết kế để hạn chế việc sao chép nghệ sĩ cụ thể, chỉ với vài từ mô tả, người dùng vẫn có thể tạo ra cả một ca khúc hoàn chỉnh. Trường hợp ca khúc Breaking Rust gây tranh cãi khi bị cáo buộc mô phỏng giọng hát của Blanco Brown là ví dụ điển hình.
Chính nam ca sĩ cho biết có người nói với anh rằng AI đã tạo ra “một phiên bản da trắng” của mình chỉ bằng cách sử dụng tên Blanco. Ca khúc này thậm chí còn leo lên vị trí đầu bảng Billboard Country Digital Song Sales, tạo ra những hiểu lầm rằng AI đang thống trị bảng xếp hạng.
Tuy nhiên, bảng xếp hạng này chủ yếu dựa trên lượt mua, và chỉ với 3.000 lượt mua, một bài hát đã có thể đứng đầu làm dấy lên nghi vấn về việc thao túng bằng tiền.
Một trường hợp khác là “nghệ sĩ AI” Solomon Ray trong dòng nhạc phúc âm, cũng đạt thành tích tương tự và gây tranh cãi dữ dội. Nhiều ý kiến chỉ trích sản phẩm này “không có linh hồn”.
Ngay cả một nghệ sĩ trùng tên ngoài đời cũng đặt câu hỏi về giá trị cảm xúc: nếu để AI tạo ra hoàn toàn, “câu trả lời là con số không”. Không dừng lại ở việc tạo nhạc, một số cá nhân còn lợi dụng AI để kiếm lợi. Nhà sản xuất Haven từng gây sốt khi ám chỉ một ca khúc có giọng hát AI là bản chưa phát hành của Jorja Smith.
Sau khi bị phát hiện, bài hát bị gỡ bỏ, nhưng người này vẫn tìm cách kiếm tiền và thậm chí mời chính Jorja Smith tham gia remix. Hiện phía nghệ sĩ và hãng thu âm đang yêu cầu tiền bản quyền.
Trước tình hình này, nhiều tổ chức và cá nhân trong ngành đã lên tiếng mạnh mẽ. Liên đoàn Nhạc sĩ và Công nhân Đồng minh (UMAW) gọi âm nhạc AI là “sự bóc lột”. Đồng thời cảnh báo rằng công nghệ này có thể giúp các nền tảng và hãng thu âm loại bỏ hoàn toàn nghệ sĩ con người cùng tiền bản quyền tương ứng.
Tổ chức này đang thúc đẩy một đạo luật nhằm đảm bảo tiền bản quyền chỉ được trả cho nghệ sĩ là con người. Ở chiều ngược lại, một số công ty như iHeartRadio tuyên bố rõ ràng lập trường: sẽ không phát nhạc do AI tạo ra với giọng giả và không sử dụng người dẫn chương trình AI.
Quan điểm này nhấn mạnh âm nhạc là sản phẩm của sự sáng tạo và trải nghiệm con người, điều mà thuật toán không thể sao chép. Ngay cả những nghệ sĩ cởi mở với AI như Holly Herndon cũng cảnh báo về nguy cơ bị lợi dụng, đặc biệt liên quan đến dữ liệu huấn luyện và quyền sở hữu.
Theo cô, nhiều công ty công nghệ “không thực sự suy nghĩ thấu đáo” về tác động của vấn đề này. Trong bối cảnh hiện tại, khi ranh giới giữa thật và giả ngày càng mờ nhạt, trách nhiệm không chỉ thuộc về nền tảng hay nghệ sĩ mà còn nằm ở người nghe. Âm nhạc, giống như hình ảnh và video trong thời đại AI, đang đòi hỏi một thái độ tiếp cận thận trọng và hoài nghi hơn bao giờ hết.
*Nguồn bài viết: The Verge
.png "Thứ trưởng Bộ Tài chính nêu 4 giải pháp để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát")
.jpg "Siêu dự án có sân vận động 70.000 chỗ của Sun Group tại thành phố giàu nhất Việt Nam sắp triển khai khâu then chốt")
