5 ngày đếm ngược ông Jerome Powell rời ghế Chủ tịch Fed: ‘Sai lầm’ đắt giá khiến lạm phát 2% mãi là mục tiêu xa vời

Vào cuối mùa hè năm 2024 tại hội nghị Jackson Hole, ông Powell từng tự tin tuyên bố Fed giành chiến thắng trong cuộc chiến chống lạm phát.

Sau khi vật lộn với tỷ lệ lạm phát cao ngất ngưởng bắt đầu từ năm 2021, ông nhận định "đã đến lúc" để cắt giảm lãi suất, vì có lý do chính đáng để tin rằng lạm phát sẽ về mức mục tiêu 2% mà vẫn duy trì được thị trường lao động vững mạnh.

Chỉ hai năm trước đó, ông đã cam kết sẽ làm những gì cần thiết để kéo lạm phát từ mức 6,6% về mục tiêu 2%. Tuy nhiên, thực tế đã không diễn ra như kỳ vọng. Dù lạm phát có lúc giảm xuống 2,3% vào năm 2024, nhưng đó lại là mức thấp nhất có thể đạt được. Đến nay, lạm phát cao vượt mục tiêu của Fed trong 6 năm liên tiếp và vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Di sản của ông Powell trong 8 năm chèo lái con tàu Fed sẽ được định hình bởi ba vấn đề: sai lầm khi gọi lạm phát là "tạm thời" vào năm 2021; cuộc chiến với lạm phát cao và nỗ lực bảo vệ quyền độc lập của Fed trước Tổng thống Donald Trump.

Hiện tại, cả hai cuộc đấu tranh này đều đang gặp nhiều trở ngại. Nhiệm vụ cốt lõi của Fed là giữ tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp và kiểm soát lạm phát. Nhưng trong nhiều năm qua, người dân Mỹ đã phải vật lộn với chi phí sinh hoạt tăng cao từ hàng tạp hóa đến giá xăng.

Theo các chuyên gia, câu hỏi lớn nhất để đánh giá di sản của ông Powell sau khi ông rời ghế sẽ là: "Liệu lạm phát có quay về mức 2% hay không?".

Bên cạnh đó, câu chuyện về tính độc lập của Fed vẫn đang ở những chương đầu. Các ngân hàng trung ương vốn được tôn trọng và độc lập với chính phủ. Nhưng bối cảnh cấu trúc nền kinh tế và chính trị thay đổi đang làm lung lay tính độc lập này.

Ông Kevin Warsh, người được Tổng thống Trump lựa chọn thay thế ông Powell, sẽ phải đối mặt với áp lực bảo vệ quyền độc lập của Fed ngay từ ngày đầu tiên nhậm chức.

Việc đánh giá hiệu quả công việc của một Chủ tịch Fed thường cần từ 5 - 10 năm sau khi họ mãn nhiệm, như trường hợp của ông Alan Greenspan. Từng được ca tụng là "bậc thầy", là “nhà hoạch định chính sách tiền tệ vĩ đại nhất thế kỷ” khi rời ghế vào năm 2005, chỉ vài năm sau đó, ông Greenspan lại bị chỉ trích vì đã làm ngơ trước rủi ro nợ dưới chuẩn, dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.

Có lẽ, sai lầm lớn nhất trong nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của ông Powell là đánh giá sai thị trường lao động và sự dai dẳng của cú sốc giá cả hậu đại dịch.

Việc Fed khăng khăng cho rằng lạm phát chỉ là "tạm thời" vào năm 2021 đã khiến cơ quan này chậm trễ trong việc tăng lãi suất, dẫn đến tỷ lệ lạm phát tăng lên cao nhất trong vòng 40 năm.

Ông Powell sau đó đã phải thừa nhận rằng đáng lẽ Fed nên thắt chặt chính sách sớm hơn. Thay vì hành động, Fed lại tiếp tục mua trái phiếu và bơm tiền vào thị trường cho đến tận đầu năm 2022, khiến bảng cân đối kế toán phình to trong lúc áp lực lạm phát đang tích tụ. Ông Powell giải thích rằng Fed lo ngại thị trường tài chính sẽ phản ứng tiêu cực nếu thắt chặt quá sớm.

Dù không có bằng chứng cho thấy các quyết định của ông Powell mang tính chính trị, nhưng một số nhân vật tại Phố Wall vẫn cảm thấy hoài nghi. Tỷ phú Paul Tudor Jones cho rằng ông Powell đã trì hoãn việc tăng lãi suất trong suốt năm 2021 để chờ Tổng thống Joe Biden tái bổ nhiệm mình.

Chỉ sau khi được đề cử nhiệm kỳ hai, Fed mới bắt đầu chiến dịch tăng lãi suất thần tốc từ tháng 3 năm 2022, bao gồm 3 lần tăng liên tiếp 75 điểm cơ bản. Lãi suất chuẩn sau đó đã được đẩy lên mức 5,25% - 5,5% vào tháng 7 năm 2023, kéo lạm phát từ 7% xuống còn 3,4%.

Fed từng được khen ngợi vì khả năng giúp nền kinh tế Mỹ "hạ cánh mềm", tức hạ nhiệt lạm phát mà không gây ra suy thoái. Nhưng giờ đây, các quyết định này đang bị soi xét lại khi lạm phát vẫn cách xa mục tiêu.

Từ cuối năm 2024 đến năm 2025, Fed đã thực hiện nhiều đợt cắt giảm lãi suất đưa mức lãi suất về khoảng 3,5% - 3,75%. Nhiều chuyên gia cho rằng các đợt cắt giảm cuối năm 2025 là một sai lầm chính sách khi lạm phát chưa thực sự hạ nhiệt. Giờ đây Fed có thể sẽ phải đảo chiều tăng lãi suất trở lại.

Tại cuộc họp báo cuối cùng, ông Powell cho rằng lạm phát lẽ ra đã về mục tiêu nếu không có cú sốc thuế quan và cuộc chiến tại Iran, nhưng giới phân tích khẳng định Fed rơi vào thế khó một phần là do phải sửa chữa những sai lầm từ trước đó.

Theo MarketWatch