Các địa phương xử lý được 26.447 cơ sở, trung ương hơn 3.446 cơ sở
Để có cơ sở bố trí, sắp xếp đối với trụ sở làm việc theo mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành các Nghị định về quản lý, xử lý tài sản công, tiêu chuẩn, định mức sử dụng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp.
Theo Bộ Tài chính, hiện nay các địa phương đã hoàn thành bước đầu việc sắp xếp, xử lý các cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính các cấp, bảo đảm tất cả các cơ sở nhà, đất đều có chủ thể chịu trách nhiệm quản lý, sử dụng, khai thác, xử lý.
Tổng số cơ sở nhà, đất của các địa phương đã hoàn thành xử lý bước 1 là 26.447 cơ sở; trong đó, đã ưu tiên bố trí làm cơ sở giáo dục, đào tạo: 3.015 cơ sở; đã bố trí làm cơ sở y tế: 648 cơ sở; đã bố trí làm thiết chế văn hoá, thể thao: 2.385 cơ sở; đã bố trí cho các mục đích công cộng khác: 626 cơ sở.
Tuy nhiên, đối với các cơ sở nhà, đất có quyết định thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý thì sau khi hoàn thành bước 1, cơ quan được giao nhiệm vụ tiếp nhận phải tiếp tục xử lý bước 2 để đưa tài sản vào khai thác, xử lý triệt để theo đúng yêu cầu của Đảng, Nhà nước.
Theo tổng hợp báo cáo của các địa phương tính đến ngày 27/5/2026, số cơ sở nhà, đất dôi dư đã có quyết định thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý đã hoàn thành việc xử lý hoặc đã đưa vào khai thác là 4.709 cơ sở.
Số cơ sở nhà, đất dôi dư đã có quyết định thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý chưa hoàn thành xử lý hoặc đưa vào khai thác triệt để là 11.412 cơ sở.
Nhà, đất đã giao cho tổ chức kinh doanh nhà, tổ chức phát triển quỹ đất của địa phương quản lý, khai thác là 5.492 cơ sở; trong đó đã hoàn thành đưa vào khai thác hoặc xử lý là 163 cơ sở, chưa hoàn thành đưa vào khai thác hoặc xử lý là 5.329 cơ sở.
Còn kết quả quản lý, khai thác, xử lý nhà, đất của các Bộ, cơ quan trung ương đã xử lý được 3.446 cơ sở nhà, đất.
Số cơ sở nhà, đất chưa xử lý còn 702 cơ sở; trong đó đã có Quyết định xử lý 163 cơ sở, đã trình nhưng chưa có Quyết định xử lý 65 cơ sở, chưa có Quyết định xử lý 474 cơ sở.
Cung lớn – cầu giảm dẫn đến xử lý chậm
Cũng theo đánh giá của Bộ Tài chính, mặc dù, đến nay các địa phương đã hoàn thành việc sắp xếp, xử lý bước đầu đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư, bảo đảm các cơ sở nhà, đất đều có đối tượng chịu trách nhiệm quản lý, sử dụng, khai thác theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, đối với các cơ sở nhà, đất được xử lý theo phương án thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý thì cần tiếp tục xử lý ở bước 2 để đưa nhà, đất vào khai thác hoặc xử lý triệt để.
Theo tổng hợp báo cáo thì tiến độ xử lý, đưa vào khai thác đối với các cơ sở nhà, đất đã thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý chưa đồng đều. Có 05 địa phương báo cáo còn ít cơ sở đã thu hồi, chuyển giao chưa hoàn thành khai thác, xử lý triệt để gồm: Lai Châu, Điện Biên, Cao Bằng, Lạng Sơn, An Giang. Bên cạnh đó vẫn còn nhiều địa phương có số lượng lớn cơ sở nhà, đất cần tiếp tục xử lý bước 2.
Một số Bộ, cơ quan trung ương còn nhiều nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành việc xử lý (Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tòa án nhân dân tối cao).
Đánh giá về nguyên nhân gây khó khăn vướng mắc, Bộ Tài chính cho biết, khi sắp xếp tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính các cấp phát sinh số lượng lớn trụ sở, nhà, đất dôi dư cần đưa vào khai thác, tạo lượng cung lớn. Trong khi lượng cầu của khối Nhà nước (để làm trụ sở, cơ sở hoạt động sự nghiệp) và khối ngoài Nhà nước (nhu cầu thuê nhà, đất của tổ chức, cá nhân ngoài nhà nước) ở nơi có tài sản dôi dư giảm (do cơ quan, đơn vị dịch chuyển về trung tâm tỉnh mới, xã mới và sự dịch chuyển của mô hình kinh doanh từ trực tiếp sang online) dẫn tới mất cân đối cung – cầu.
Nhiều cơ sở nhà, đất dôi dư có quy mô nhỏ, lẻ, ở các địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, không có lợi thế thương mại, các tổ chức, cá nhân ngoài nhà nước không có nhu cầu thuê trong khi để sử dụng làm các công trình công cộng thì cần có kinh phí và nhân sự quản lý.
Nhiều cơ sở nhà, đất dôi dư được giao cho cấp xã quản lý, khai thác, xử lý; tuy nhiên, một số đơn vị cấp xã còn lúng túng trong triển khai thực hiện.
Đưa chỉ tiêu xử lý nhà đất dôi dư đánh giá KPI
Để tiếp tục hoàn thành sắp xếp nhà đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy, Bộ Tài chính đề nghị các cơ quan trung ương và địa phương tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công từ trung ương đến địa phương.
Thực hiện nghiêm chỉ đạo của Ban chấp hành Trung ương Đảng tại Kết luận số 18-KL/TW: “Trong điều kiện ngân sách còn khó khăn, tận dụng tối đa công năng sử dụng các trụ sở làm việc hiện có; hạn chế tối đa việc xây dựng trụ sở, trung tâm hành chính mới tại các tỉnh, thành phố; các bộ, ngành, cơ quan, địa phương chịu trách nhiệm về sự cần thiết khi quyết định, bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, không để ảnh hưởng đến các mục tiêu quan trọng khác, chống lãng phí, tiêu cực”.
Các cơ quan, tổ chức, đơn vị tiếp tục rà soát việc quản lý, sử dụng các cơ sở nhà, đất tiếp tục sử dụng hoặc được tiếp nhận sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính để bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật.
Đồng thời xác định việc thực hiện công tác quản lý, khai thác, xử lý nhà, đất dôi dư là một trong những tiêu chí để đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ (KPI) đối với người đứng đầu Bộ, cơ quan trung ương, tỉnh, thành phố, xã, phường, đặc khu và cơ quan, tổ chức, đơn vị.
Hiện Bộ Tài chính Bộ Tài chính đã có Tờ trình Chính phủ về việc ban hành Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau khi sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp đơn vị hành chính theo trình tự, thủ tục rút gọn.

