Trong báo cáo Cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam tháng 5/2026 công bố ngày 15/5/2026, WB cho rằng, Việt Nam bước vào năm 2026 với vị thế tương đối vững vàng so với nhiều nền kinh tế ASEAN nhờ xuất khẩu, đầu tư và dòng vốn FDI tiếp tục duy trì khả năng chống chịu.
Đầu tư công trở thành động lực quan trọng
Báo cáo cho biết tăng trưởng GDP năm 2025 đạt 8%, mức cao nhất trong ASEAN, trong khi đà tăng tiếp tục kéo dài sang quý I/2026 với mức tăng 7,8% - cao nhất trong 9 năm qua.
Bà Mariam J. Sherman, Giám đốc WB tại Việt Nam, Campuchia và Lào nhận định, Việt Nam vẫn nổi bật là một trong những nền kinh tế năng động của khu vực khi tăng trưởng, xuất khẩu và đầu tư đều duy trì tích cực.
Tuy nhiên, yếu tố quan trọng hơn trong giai đoạn tới là khả năng giữ lại giá trị gia tăng trong nước, tăng liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nội địa và cải thiện năng suất lao động.
Bà Mariam cũng cảnh báo, nhiều thách thức đang tác động mạnh đến nền tảng tăng trưởng dài hạn của Việt Nam như biến đổi khí hậu, thay đổi nhanh của công nghệ, biến động nhân khẩu học và nhu cầu đầu tư hạ tầng ngày càng lớn.
Trong khi đó, bà Tehmina S. Khan, Chuyên gia kinh tế trưởng WB cho biết, Việt Nam đang hưởng lợi đáng kể từ làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu. Xuất khẩu liên quan đến AI hiện tương đương gần 30% GDP, thuộc nhóm cao trên thế giới.
Báo cáo của WB cũng cho thấy, xuất khẩu hàng điện tử và công nghệ cao sang Mỹ tăng mạnh trong năm 2025, một phần do doanh nghiệp đẩy sớm đơn hàng trước thời điểm các mức thuế mới được áp dụng, đồng thời hưởng lợi từ xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.
Không chỉ thương mại, đầu tư công cũng đang trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế. Theo WB, Việt Nam đang triển khai chương trình đầu tư hạ tầng khoảng 320 tỷ USD trong 5 năm tới, cùng với tiến trình tinh gọn bộ máy và cải cách thể chế quy mô lớn.
Từ năm 2025 đến tháng 4/2026, Việt Nam đã ban hành hơn 86 luật và khoảng 300 nghị định nhằm tháo gỡ rào cản pháp lý, cải thiện môi trường kinh doanh và thúc đẩy khu vực tư nhân. Hơn nữa, Việt Nam đang triển khai chương trình thúc đẩy hạ tầng quy mô khoảng 320 tỷ USD trong 5 năm tới.
“Việt Nam đang ở một bước ngoặt quan trọng, có thể được coi là “thời điểm Đổi mới 2.0”, với bộ máy nhà nước đang được tinh gọn, thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân và tăng tốc đầu tư hạ tầng quy mô lớn”, các chuyên gia WB nhận định.
Áp lực từ bên ngoài tác động đến Việt Nam
Dù triển vọng trung hạn vẫn tích cực, WB cho rằng môi trường bên ngoài đã thay đổi nhanh chóng và trở nên khó lường hơn. Theo báo cáo, xung đột tại Trung Đông đang tạo ra cú sốc dầu mỏ lớn nhất trong nhiều thập kỷ, khiến nguồn cung dầu toàn cầu sụt giảm mạnh và giá năng lượng tăng hơn 50% tính đến cuối tháng 4/2026.
WB cảnh báo Đông Á là một trong những khu vực chịu tác động mạnh do phụ thuộc lớn vào dầu nhập khẩu từ vùng Vịnh. Với Việt Nam, cú sốc dầu mỏ có thể tạo áp lực lên lạm phát, tỷ giá, chi phí sản xuất và sức mua trong nước.
Bà Mariam J. Sherman nhận định, tăng trưởng toàn cầu chững lại đang tạo thêm áp lực cho môi trường bên ngoài của Việt Nam, trong khi biến động giá dầu làm gia tăng các rủi ro theo chiều hướng bất lợi. Bên cạnh đó, những cú sốc khí hậu, sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, biến động nhân khẩu học và nhu cầu ngày càng lớn về cơ sở hạ tầng đang định hình lại nền tảng tăng trưởng dài hạn.
Theo đánh giá của WB, việc khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp tư nhân sẽ đóng vai trò then chốt trong việc tạo thêm việc làm chất lượng cao và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên Chính sách công Đại học Fulbright Việt Nam cho rằng, Việt Nam cần thu hút FDI bằng chất lượng hạ tầng và dịch vụ tốt hơn thay vì tiếp tục dựa nhiều vào ưu đãi thuế và đất đai như trước đây.
Đại hội Đảng lần thứ XIV đầu năm 2026 tiếp tục tái khẳng định mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10% mỗi năm và thu nhập bình quân đầu người đạt 8.500 USD vào năm 2030.
Chính phủ đang triển khai cuộc cải tổ hành chính quy mô lớn nhất kể từ thời kỳ Đổi mới với hàng loạt giải pháp như giảm một nửa số tỉnh, bãi bỏ cấp huyện, tinh giản hơn 100.000 lao động khu vực công, số hóa dịch vụ công và sáp nhập nhiều bộ, ngành, đẩy mạnh đầu tư công, giải quyết điểm nghẽn về logistics, năng lượng và hạ tầng số.
Việt Nam tiếp tục hiện đại hóa hệ thống thuế, hải quan, cơ chế phá sản doanh nghiệp, triển khai Thuế tối thiểu toàn cầu và phát triển thị trường vốn nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp tư nhân... Và cải cách tư pháp cũng được thúc đẩy để đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế ngày càng hội nhập sâu rộng.
Tuy nhiên, WB cũng lưu ý triển vọng năm 2026 vẫn đối mặt nhiều thách thức do tác động từ xung đột Trung Đông và biến động giá dầu. Tăng trưởng GDP được dự báo giảm xuống còn 6,8% trước khi phục hồi trong giai đoạn 2027-2028 khi các cú sốc bên ngoài giảm dần và động lực trong nước được củng cố.
"Để duy trì đà tăng trưởng dài hạn, Việt Nam cần tiếp tục giữ ổn định kinh tế vĩ mô, phát triển sâu hơn thị trường vốn, nâng cao hiệu quả đầu tư công và thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao gắn với chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước", WB nêu khuyến nghị.
