Theo thông tin từ trang Fast Company, giữa nhịp sống hối hả của khu Hạ Manhattan trong một buổi sáng tháng 4, khi xe buýt ì ạch lăn bánh, tiếng máy khoan vang vọng giữa các công trình xây dựng và dòng người đi làm vội vã đổ về trung tâm thành phố, công ty Công nghệ đa quốc gia Uber đã tổ chức sự kiện thường niên Go-Get bên trong Trung tâm Biểu diễn Nghệ thuật Perelman (Hoa Kỳ).
Đây không chỉ là sân khấu để công ty công bố các tính năng mới. Với CEO Dara Khosrowshahi, đó còn là cơ hội để phác họa tương lai của Uber trong bối cảnh ngành công nghệ đang bước vào giai đoạn biến động lớn nhất kể từ khi điện thoại thông minh phổ cập.
Tâm điểm của Go-Get năm nay là tính năng đặt khách sạn mới được vận hành bởi Expedia, cho phép người dùng truy cập hơn 700.000 khách sạn trực tiếp trong ứng dụng Uber.
Các lựa chọn lưu trú từ nền tảng Vrbo sẽ được bổ sung vào cuối năm nay, cùng với các điểm tham quan du lịch và nhiều tiện ích hỗ trợ hành trình khác.
CEO Khosrowshahi đã nói trước khán phòng rằng: “Chúng tôi không còn chỉ là một ứng dụng gọi xe nữa, Uber giờ đây là một ứng dụng cho mọi thứ”.
Phát biểu này phản ánh quá trình chuyển đổi kéo dài nhiều năm của Uber. Nếu giai đoạn đầu tập trung vào việc thay đổi ngành taxi truyền thống, thì hiện nay công ty đang tìm cách trở thành một nền tảng phục vụ mọi nhu cầu di chuyển và tiêu dùng liên quan đến hành trình của người dùng.
Có lẽ CEO Khosrowshahi hiểu rõ lĩnh vực này hơn ai hết. Trước khi gia nhập Uber, ông từng có 12 năm điều hành Expedia.
Theo ông, du lịch hoàn toàn có thể trở thành trụ cột kinh doanh tiếp theo của Uber, tương tự như cách Uber Eats đã phát triển từ một dịch vụ bổ trợ thành mảng kinh doanh tỷ USD.
Những chuyến xe đến và đi từ sân bay hiện chiếm khoảng 15% tổng số chuyến đi trên nền tảng. Đây không chỉ là nguồn doanh thu quan trọng mà còn là điểm tiếp xúc đầu tiên giữa nhiều khách hàng với Uber.
Khi đã tải ứng dụng cho chuyến đi sân bay, người dùng có xu hướng tiếp tục sử dụng Uber trong cuộc sống thường nhật.
Ông Khosrowshahi chia sẻ rằng: “Chúng tôi phải biến những quy trình điều phối ở hậu trường vốn có thể rất khó khăn và phức tạp trở nên cực kỳ dễ dàng và đơn giản đối với người dùng. Đó là lúc điều kỳ diệu xuất hiện”.
Cỗ máy vận hành gần 200 triệu người dùng mỗi tháng
Đằng sau giao diện đơn giản mà người dùng nhìn thấy là một trong những hệ thống thị trường tiêu dùng thời gian thực phức tạp nhất thế giới.
Uber hiện điều phối cung và cầu giữa khoảng 10 triệu tài xế, nhân viên giao hàng với gần 200 triệu người dùng hoạt động hàng tháng. Hệ thống này vận hành dựa trên lượng dữ liệu khổng lồ cùng các thuật toán ra quyết định theo thời gian thực.
Khả năng kiểm soát hệ sinh thái này giúp Uber liên tục mở rộng danh mục dịch vụ. Từ Uber Pet dành cho người mang thú cưng, Senior Mode dành cho người cao tuổi cho tới giao hàng tạp hóa, công ty đang dần mở rộng vai trò vượt xa lĩnh vực gọi xe truyền thống.
Thậm chí, Uber còn biến một trong những chính sách từng bị chỉ trích nhiều nhất thành công cụ giữ chân khách hàng.
Cụ thể, cơ chế tăng giá giờ cao điểm (surge pricing) từng là điểm gây tranh cãi của Uber. Tuy nhiên, công ty đã đưa chính yếu tố này vào chương trình thành viên Uber One trị giá 10 USD mỗi tháng dưới hình thức “Surge Savings”, các ưu đãi được cá nhân hóa trong thời điểm giá tăng cao.
Nói cách khác, Uber đã biến thứ từng khiến khách hàng khó chịu thành một quyền lợi dành riêng cho người đăng ký trả phí. Đối với Uber, chiến lược này đang mang lại kết quả tích cực.
Sau khi ghi nhận quý đầu tiên có lãi từ hoạt động kinh doanh vào năm 2023, Uber tiếp tục tăng trưởng mạnh. Trong năm vừa qua, tổng giá trị giao dịch trên nền tảng đạt 193 tỷ USD, trong đó mảng gọi xe chiếm hơn một nửa.
Bên cạnh đó, thu nhập ròng năm 2025 vượt mốc 10 tỷ USD.
Quy mô của Uber hiện lớn đến mức việc tiếp tục xem ứng dụng Lyft là đối thủ ngang hàng trở nên ngày càng khiên cưỡng. Tính đến giữa tháng 5, vốn hóa thị trường của Uber cao gấp 29 lần Lyft.
Tuy nhiên, ngay khi Uber đang ở vị thế mạnh nhất từ trước tới nay, một thách thức mang tính tồn vong lại xuất hiện. Đó là xe tự lái, mối đe dọa có thể khiến Uber trở nên lỗi thời.
Uber đang hợp tác với nhà sản xuất xe điện Lucid Group và công ty khởi nghiệp xe tự lái Nuro để ra mắt dịch vụ taxi tự lái sử dụng xe SUV Lucid Gravity.
Cuộc đua quyết định tương lai Uber
Trong khi CEO Khosrowshahi giới thiệu các tính năng du lịch mới trên sân khấu Go-Get, phần còn lại của ngành công nghệ đang bị cuốn vào cơn sốt AI.
Đối với Uber, AI không chỉ là chatbot hay mô hình ngôn ngữ lớn mà còn là hệ thống xe tự lái.
Theo cách nhìn của lý thuyết đổi mới mang tính phá hủy (disruptive innovation) do Clayton Christensen đề xuất, xe tự lái chính là loại công nghệ có khả năng khiến mô hình kinh doanh hiện tại của Uber trở nên lỗi thời.
15 năm trước, việc chỉ cần chạm vào một ứng dụng để gọi xe là một cuộc cách mạng. Nhưng trong tương lai, việc phải cần tới một tài xế con người có thể bị xem là điều lạc hậu.
Goldman Sachs dự báo thị trường robotaxi tại Mỹ sẽ đạt giá trị 19 tỷ USD vào năm 2030 và tăng lên 48 tỷ USD vào năm 2035.
Laurie Yoler, đối tác đầu tư tại Playground Global, đồng thời từng tham gia hội đồng quản trị Tesla và Zoox, nhận định: “Đối với các công ty gọi xe, công nghệ tự hành là một rủi ro mang tính sống còn, và họ đã biết điều đó từ 10 năm trước”.
Điều đáng chú ý là Uber từng lựa chọn một con đường hoàn toàn khác. Từ tự phát triển xe tự lái đến chiến lược “kết nối tất cả”.
Trong thời kỳ Travis Kalanick còn lãnh đạo công ty, Uber từng tự xây dựng chương trình phát triển xe tựvận hành của riêng mình.
Khi đó, công ty tin rằng họ phải sở hữu công nghệ cốt lõi để bảo vệ tương lai.
Nhưng dưới thời CEO Dara Khosrowshahi, chiến lược đã thay đổi đáng kể.
Thay vì cạnh tranh trực tiếp với các nhà phát triển xe tự lái, Uber đang định vị mình như một nền tảng trung gian kết nối hành khách với mọi loại phương tiện tự hành.
Nói cách khác, Uber không muốn trở thành nhà sản xuất robotaxi. Họ muốn trở thành nơi người dùng tìm đến bất kể robotaxi đó được phát triển bởi ai.
Để thực hiện chiến lược này, bước tiến quan trọng đầu tiên của Uber là thỏa thuận hợp tác với công ty xe tự lái Waymo.
Theo đó, Uber đã trở thành đối tác đặt xe độc quyền của Waymo tại Austin và Atlanta, hai thị trường được xem là trọng điểm trong chiến lược mở rộng robotaxi của công ty thuộc Alphabet.
Nhưng sau tất cả, Waymo cũng chỉ là một phần trong bức tranh lớn hơn. Hiện Uber đang hợp tác với hàng loạt startup xe tự hành khác, những doanh nghiệp đang chạy đua để đưa công nghệ ra thị trường trước khi cơ hội vàng khép lại.
Để thúc đẩy quá trình này, Uber không chỉ cung cấp nền tảng đặt xe. Công ty còn hỗ trợ vốn đầu tư, chia sẻ kinh nghiệm vận hành và mở quyền tiếp cận mạng lưới khách hàng quy mô lớn.
Mục tiêu là đưa hàng chục nghìn robotaxi lên hệ sinh thái Uber trong những năm tới. Theo phân tích của Financial Times, Uber đã cam kết khoảng 10 tỷ USD cho gần 30 đối tác xe tự lái với vai trò vừa là nhà đầu tư cổ phần vừa là khách hàng tiềm năng.
Công ty cũng cho biết đến cuối năm 2026, các dịch vụ liên quan sẽ hiện diện tại hơn 15 thị trường.
CEO Khosrowshahi chia sẻ rằng: “Chúng tôi có cơ hội làm việc với mọi bên trong hệ sinh thái. Chúng tôi cũng được quan sát tất cả các cách tiếp cận khác nhau đối với công nghệ tự hành”.
Ông tiếp tục nhấn mạnh: “Và khi vận hành ở quy mô như chúng tôi, với hơn 40 triệu chuyến đi mỗi ngày, chúng tôi tin rằng đặt cược vào toàn bộ hệ sinh thái là lựa chọn đúng đắn”.
Trên lý thuyết, chiến lược của Uber khá thuyết phục. Thay vì đặt cược tất cả vào một công nghệ hoặc một nhà phát triển robotaxi cụ thể, công ty đang phân tán rủi ro bằng cách hỗ trợ toàn bộ hệ sinh thái.
Nếu xe tự lái thực sự trở thành tương lai của ngành vận tải, Uber kỳ vọng mình sẽ vẫn giữ vai trò trung tâm trong mạng lưới đó. Tuy nhiên, thành công cuối cùng vẫn chưa được đảm bảo mà có lẽ người dùng cần thời gian để Uber chứng minh.
Như vậy, vị thế thống trị của Uber trong kỷ nguyên di chuyển tự động sẽ phụ thuộc vào khả năng nuôi dưỡng và điều phối hệ sinh thái robotaxi mà CEO Khosrowshahi đang xây dựng.
Đồng thời, nó cũng phụ thuộc vào việc Uber có thể tiến xa đến đâu trong tham vọng trở thành một “siêu ứng dụng” phục vụ mọi nhu cầu của người dùng.
Bởi trong một thế giới nơi xe không còn cần tài xế, câu hỏi quan trọng nhất có thể không phải là ai sở hữu chiếc xe. Mà là ai sở hữu mối quan hệ với khách hàng. Và Uber đang đặt cược hàng tỷ USD rằng câu trả lời cuối cùng vẫn sẽ là chính họ.
*Nguồn: Fast Company, Fortune
