Vừa đe dọa vừa thương lượng, Mỹ và Iran đã kết thúc đàm phán cấp cao tại Thụy Sĩ

Tuyên bố chung từ hai nước trung gian là Qatar và Pakistan cho biết Mỹ và Iran đã nhất trí về một lộ trình hướng tới một thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày. Theo tuyên bố được Bộ Ngoại giao Qatar công bố, các cuộc đàm phán kỹ thuật sẽ tiếp tục diễn ra trong phần còn lại của tuần này tại khu nghỉ dưỡng trên núi Buergenstock ở Thụy Sĩ thuộc sở hữu của Qatar.

Tuyên bố cho biết các bên đã nhất trí về một cơ chế nhằm chấm dứt giao tranh ở Lebanon và thiết lập một đường dây liên lạc để giúp bảo đảm các tàu thương mại đi lại an toàn qua eo biển đang tranh chấp này.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance bắt đầu các cuộc đàm phán với các quan chức Iran vào Chủ nhật theo các điều khoản của một bản ghi nhớ đã đạt được vào tuần trước nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn mong manh từ tháng 4 thêm ít nhất 60 ngày nữa. Các cuộc thảo luận kéo dài đến rạng sáng thứ Hai.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết nước này đã giành được các miễn trừ đối với xuất khẩu dầu và hóa dầu, việc giải phóng một phần tài sản bị đóng băng và khởi động một kế hoạch tái thiết và phát triển cho Iran.

Nhà Trắng hiện chưa đưa ra bình luận ngay lập tức khi được hỏi liệu các cuộc đàm phán cấp cao đã tạm thời kết thúc hay chưa.

Ngay trước khi các cuộc đàm phán chính thức bắt đầu vào Chủ nhật, Fox News đưa tin Tổng thống Trump nói ông đã nói với các quan chức Iran rằng “các ông sẽ không còn đất nước” nếu họ lại tìm cách đóng eo biển này. Fox News cho biết ông Trump cũng nhắc lại lời đe dọa trước đó rằng Mỹ sẽ tiếp quản tuyến đường thủy này và có thể áp phí qua lại của riêng mình.

Ông Trump cho biết ông đồng ý với bản ghi nhớ của tuần trước để ngăn chặn một cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu do giá dầu tăng cao vì eo biển bị đóng cửa. Giá dầu đã lao dốc trong tuần qua xuống những mức chưa từng thấy kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào ngày 28/2 bằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Sau tuyên bố chung, giá dầu Brent kỳ hạn tiếp tục giảm, mất hơn 1 USD xuống còn 79,44 USD/thùng.

Các nguồn tin từ Mỹ và Iran đưa ra những mô tả riêng về các cuộc thảo luận tại Thụy Sĩ

Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran, dẫn một nguồn tin am hiểu vấn đề, cho biết sau khi những lời đe dọa của ông Trump được công khai, phái đoàn Iran đã từ chối quay lại căn phòng nơi diễn ra đàm phán, dù các thông điệp vẫn tiếp tục được trao đổi thông qua các nhà trung gian Pakistan và Qatar.

Theo nguồn tin của Tasnim, phía Iran cho biết việc bắt đầu đàm phán về các vấn đề hạt nhân đòi hỏi phải thực hiện các phần khác của bản ghi nhớ, bao gồm giải phóng tài sản bị đóng băng và các miễn trừ của Mỹ cho phép Iran xuất khẩu dầu.

“Phái đoàn Iran chưa bao giờ rời đi và họ vẫn đang ở đây họp và đàm phán sâu vào đêm,” một nhà ngoại giao Mỹ tham gia đàm phán nói với Reuters. “Chúng tôi đã thảo luận về eo biển, Lebanon, các vấn đề hạt nhân và chi tiết triển khai bản ghi nhớ, cùng nhiều chủ đề khác.”

Thỏa thuận kêu gọi mở lại eo biển Hormuz, một điểm nghẽn đối với các chuyến hàng năng lượng toàn cầu, và chấm dứt mọi hành động thù địch, bao gồm cả ở Lebanon, nơi Israel tiếp tục tiến hành các cuộc không kích gây chết người trong khi đồng minh của Iran là Hezbollah nã hỏa lực vào các mục tiêu của Israel.

Iran, với lập luận rằng Mỹ đã không thực hiện cam kết chấm dứt giao tranh ở Lebanon, cho biết vào cuối tuần vừa qua rằng họ một lần nữa chặn giao thông hàng hải qua eo biển và rằng các cuộc đàm phán hôm Chủ nhật sẽ không đề cập đến các vấn đề thực chất như chương trình hạt nhân của Iran.

Tại các cuộc đàm phán ở Thụy Sĩ, nơi các quan chức Mỹ và Iran gặp nhau với sự hiện diện của các nhà trung gian Qatar, Phó Tổng thống Mỹ Vance đã giảm nhẹ tác động của bạo lực ở Lebanon và nói rằng đã có tiến triển hướng tới chấm dứt giao tranh tại đó.

“Những việc như thế này lúc nào cũng hơi lộn xộn một chút,” ông nói.

Trở lại Mỹ, ông Trump đe dọa sẽ nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran nếu nước này không kiềm chế các lực lượng đồng minh của mình.

“Iran phải lập tức ngăn chặn các lực lượng ủy nhiệm được trả tiền hậu hĩnh của họ ở Lebanon gây rối,” ông Trump viết trên mạng xã hội, dường như ám chỉ Hezbollah. “Nếu không, chúng tôi sẽ lại giáng đòn rất mạnh vào Iran, giống như tuần trước, chỉ có điều còn mạnh hơn nữa!!!”

Ngay cả khi ông Trump đang đe dọa Iran, ông Vance vẫn nói với các phóng viên rằng Tổng thống Mỹ “đã yêu cầu chúng tôi mở ra một chương mới để thay đổi mối quan hệ của chúng tôi với người dân Iran”.

Một nhà ngoại giao Mỹ vào cuối ngày Chủ nhật cho biết các cuộc thảo luận bao gồm “làm rõ một số thông điệp gây khó hiểu từ Iran về eo biển và xây dựng các cơ chế tránh xung đột để bảo đảm eo biển sẽ vẫn mở hoàn toàn”.

Iran nói Lebanon là lý do đóng eo biển

Bất chấp thông báo về một lệnh ngừng bắn mới tại Lebanon vào thứ Sáu, hầu như chưa có dấu hiệu nào cho thấy giao tranh tại đây sẽ chấm dứt. Iran cho biết hôm thứ Bảy rằng vì lý do đó, họ lại đóng eo biển, mà việc đóng cửa trong gần 4 tháng qua đã gây ra sự gián đoạn lớn nhất trong lịch sử đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Dữ liệu từ công ty phân tích Kpler cho thấy có 5 tàu đi qua eo biển vào Chủ nhật, giảm mạnh so với 26 tàu được ghi nhận một ngày trước đó. Dữ liệu này có thể không bao gồm các tàu tắt bộ phát tín hiệu trong khi di chuyển tại vùng Vịnh.

Chủ nhật dường như là ngày yên ắng nhất tại Lebanon trong một thời gian dài, khi đến tối không có báo cáo nào về các vụ bạo lực lớn, sau hai ngày Israel không kích dữ dội và các tay súng Hezbollah nã hỏa lực vào các vị trí của Israel.

Hơn 1 triệu người đã phải rời bỏ nhà cửa tại Lebanon kể từ khi Israel mở chiến dịch tấn công vào tháng 3 nhằm truy đuổi các tay súng Hezbollah, lực lượng đã nổ súng qua biên giới để ủng hộ Tehran.

Các phóng viên Reuters tại miền nam Lebanon hôm Chủ nhật chứng kiến lưu lượng giao thông đông đúc nhất kể từ khi bản ghi nhớ được ký kết, khi người dân quay trở về nhà. Một số người đứng cạnh những chiếc xe nối đuôi nhau trên đường cao tốc và vẫy cờ Hezbollah.