VinSpeed - doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái của Tập đoàn Vingroup vừa ký kết hợp đồng đường sắt trị giá hơn 1 tỷ USD với tập đoàn công nghệ Đức Siemens Mobility, đánh dấu một bước ngoặt chiến lược cho hạ tầng giao thông hiện đại của Việt Nam.
Cụ thể, Siemens Mobility sẽ cung cấp 10 đoàn tàu Velaro Novo cho hai tuyến đường sắt, bao gồm tuyến Hà Nội-Quảng Ninh dài 121km với 4 nhà ga và tuyến Bến Thành-Cần Giờ dài 54km với 2 nhà ga, cùng với các hệ thống thông tin và cấp điện.
Trong bối cảnh Việt Nam chuẩn bị bước vào kỷ nguyên đường sắt tốc độ cao, việc lựa chọn đối tác không đơn thuần là một giao dịch thương mại, mà là lời giải cho bài toán an toàn tuyệt đối, hiệu quả kinh tế dài hạn và nâng tầm vị thế quốc gia.
Trong giới công nghiệp đường sắt toàn cầu, công nghệ của Siemens Mobility luôn được so sánh với thứ "rượu vang hảo hạng" – loại sản phẩm càng qua thời gian thử thách càng khẳng định giá trị đẳng cấp và độ tin cậy vượt trội.
Việc hàng loạt quốc gia giàu có từ châu Âu đến các siêu dự án khắc nghiệt tại Trung Đông đều tin dùng thương hiệu này chính là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy lựa chọn của VinSpeed là đáng giá đến từng xu.
Vị thế biểu tượng của Siemens Mobility
Siemens Mobility từ lâu đã khẳng định vị thế dẫn đầu thế giới trong lĩnh vực cung cấp các giải pháp giao thông vận tải công nghệ cao.
Lịch sử đường sắt tốc độ cao của Đức và châu Âu gắn liền với sự phát triển của dòng tàu Intercity-Express (ICE), trong đó thế hệ ICE 3 do Siemens thiết kế và chế tạo đã trở thành chuẩn mực công nghiệp cho các thế hệ tàu điện động lực phân tán (EMU) trên toàn cầu.
Từ nền tảng công nghệ ICE 3, Siemens Mobility đã phát triển thành công dòng sản phẩm thương mại toàn cầu mang tên Velaro ngày nay. Dòng tàu Velaro không chỉ kế thừa sự chính xác tuyệt đối của kỹ thuật cơ khí Đức mà còn liên tục chinh phục các cột mốc kỷ lục.
Vào tháng 7/2006, phiên bản Velaro E (AVE S-103) hoạt động tại Tây Ban Nha đã đạt tốc độ kỷ lục 403,7 km/h trên tuyến Madrid – Barcelona. Đây là kỷ lục tốc độ thế giới dành cho dòng tàu thương mại nguyên bản không qua chỉnh sửa cấu trúc.
Đến nay, hơn 1.000 đoàn tàu cao tốc trang bị công nghệ của Siemens đang vận hành thương mại, tích lũy hơn 3 tỷ kilomet kinh nghiệm thực tế.
Mạng lưới tàu Velaro chứng minh tính linh hoạt vượt trội khi vận hành mượt mà trên 4 vùng khí hậu khác nhau và nhiều loại khổ đường sắt từ tiêu chuẩn (1.435 mm) cho đến các khổ đường rộng đặc thù.
Vì sao Vinspeed lựa chọn Velaro Novo?
Nếu các thế hệ Velaro trước đây đã lập nên chuẩn mực về vận tốc và độ an toàn, thì Velaro Novo – nền tảng tàu cao tốc thế hệ mới nhất do Siemens giới thiệu – chính là cuộc cách mạng toàn diện về hiệu quả kinh tế và tính bền vững.
Được nghiên cứu từ năm 2013 và trải qua hơn 100.000 km chạy thử nghiệm thực địa khắt khe trên toa xe kiểm tra chuyên dụng, Velaro Novo là đại diện cho công nghệ đỉnh cao của đường sắt cao tốc thế giới.
Sự đột phá lớn nhất của Velaro Novo nằm ở kiến trúc thân xe theo triết lý "Ống rỗng". Ở các dòng tàu cao tốc truyền thống, nhiều không gian trong khoang hành khách bị chiếm dụng bởi các tủ điện tử, thiết bị kỹ thuật dưới ghế ngồi hoặc vách ngăn cố định. Siemens đã di chuyển toàn bộ hệ thống kỹ thuật lên mái xe hoặc xuống dưới sàn, loại bỏ hoàn toàn các tủ thiết bị trong khoang nội thất.
Chiều dài mỗi toa xe được mở rộng lên 28,75 mét, kết hợp với việc tái cấu trúc không gian vệ sinh đối diện, giúp tối ưu hóa diện tích sử dụng. Một đoàn tàu Velaro Novo dài 200 mét cung cấp tới 188 mét chiều dài khả dụng cho hành khách, tăng 10% không gian khoang nội thất so với thế hệ trước.
Nhờ ứng dụng vật liệu hợp kim siêu nhẹ và tối ưu hóa kết cấu khung gầm, khối lượng vỏ xe Velaro Novo giảm 15% so với các dòng tàu cùng phân cấp. Tải trọng trục của tàu được kiểm soát nghiêm ngặt dưới ngưỡng 17 tấn/trục theo tiêu chuẩn TSI Châu Âu, giúp giảm thiểu lực tác động lên hạ tầng đường ray và kéo dài tuổi thọ mặt ray.
Song song đó, toàn bộ giá chuyển hướng của tàu được bao bọc kín bằng các tấm ốp khí động học, giúp giảm lực cản không khí và giảm tiếng ồn vận hành tới 15%. Tổng hòa các giải pháp này giúp Velaro Novo cắt giảm tới 30% năng lượng tiêu thụ ở vận tốc 300 km/h, tương đương với việc giảm trung bình 1.375 tấn khí thải CO2 mỗi năm trên mỗi đoàn tàu.
Velaro Novo tiếp tục phát triển công nghệ điện tử động lực phân tán – hệ thống phân bổ động cơ kéo xuống các trục xe thay vì phụ thuộc vào đầu kéo riêng biệt.
Với công suất kéo biến thiên linh hoạt từ 4.700 kW đến 8.000 kW, Velaro Novo vận hành tối ưu ở các dải tốc độ thương mại từ 280 km/h, 320 km/h đến 360 km/h. Việc 50% số trục xe là trục chủ động giúp tàu tăng tốc mượt mà, dễ dàng vượt qua các đoạn dốc lên tới 40‰ và duy trì độ bám đường ổn định trong mọi điều kiện thời tiết.
Bên cạnh đó, các đoàn tàu Velaro Novo hiện nay còn được trang bị công nghệ Vận hành tàu tự động (ATO), tích hợp với nền tảng hệ thống tín hiệu Điều khiển tàu châu Âu (ETCS) cấp độ 2. Công nghệ này cho phép tự động tối ưu hóa khoảng cách giữa các đoàn tàu, đồng thời nâng cao độ chính xác và hiệu quả sử dụng năng lượng thông qua việc điều khiển thông minh tốc độ, gia tốc và phanh.
Đáng chú ý, đây sẽ là lần đầu tiên trên thế giới công nghệ ATO trên nền tảng ETCS được triển khai trong một mạng lưới đường sắt cao tốc quốc gia ở Việt Nam.
Thế giới đều chọn Siemens Mobility
Danh mục dự án của Siemens Mobility là minh chứng rõ ràng nhất cho uy tín của hãng tàu Đức lâu đời. Việc hàng loạt các quốc gia trên thế giới tin dùng đã khẳng định công nghệ của Siemens không chỉ đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn khắt khe mà còn tối ưu hóa chi phí khai thác.
Tại Đức, Deutsche Bahn sử dụng các dòng tàu ICE 3, ICE 4, Velaro D (Class 407) và Velaro MS (Class 408 / ICE 3neo) làm xương sống cho mạng lưới đường sắt quốc gia và liên vận châu Âu.
Tại Tây Ban Nha, dòng tàu Velaro E (Class 103) của hãng đường sắt Renfe phục vụ tuyến Madrid – Barcelona với thời gian di chuyển dưới 2,5 giờ cho quãng đường 625 km, cạnh tranh trực tiếp và chiếm ưu thế trước ngành hàng không.
Đối với tuyến đường sắt xuyên quốc gia Eurostar e320 (Velaro e320), tàu phải đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn đặc thù để chui qua đường hầm Channel Tunnel dài 50 km dưới biển.
Tàu được thiết kế để vận hành an toàn trong điều kiện độ ẩm 100% dưới lòng biển mà không xảy ra hiện tượng ngưng tụ hơi nước gây hỏng hóc thiết bị. Ngoài ra, công nghệ Velaro cũng chứng minh năng lực tại các thị trường có mật độ vận tải cực lớn như Trung Quốc (Velaro CN) và Thổ Nhĩ Kỳ (Velaro TR).
Thách thức về độ ẩm cao, nhiệt độ lớn và môi trường gió mùa tại Việt Nam tìm thấy lời giải đáp rõ ràng qua siêu dự án đường sắt 2.000 km mà Siemens đang triển khai tại Ai Cập. Dự án kết nối Biển Đỏ và Địa Trung Hải này đòi hỏi thiết bị phải chịu đựng được cái nóng gay gắt và cát bụi sa mạc.
Siemens đã thử nghiệm các mẫu cát có kích thước từ 6 đến 700 μm, thử nghiệm phun cát áp lực cao ở tốc độ lên tới 64 m/s để phát triển 16 hệ thống sơn bảo vệ bề mặt tàu. Thiết kế gầm xe được làm kín 93%, kết hợp với các vách ngăn khí động học tại khớp nối toa xe để chặn hoàn toàn bụi cát xâm nhập.
Hệ thống điều hòa không khí của Velaro Ai Cập được thiết kế chịu được nhiệt độ môi trường từ 40°C đến trên 50°C và mức bức xạ mặt trời cực đại 1.050 W/m².
Đặc biệt, khí thải từ khoang hành khách (ở nhiệt độ khoảng 22°C) được dẫn xuống xả trực tiếp vào khu vực gầm xe, trộn lẫn với không khí bên ngoài để làm mát các linh kiện điện tử dưới sàn. Dữ liệu kỹ thuật này đảm bảo rằng các đoàn tàu của Siemens hoàn toàn đủ sức vận hành bền bỉ dưới điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
1 tỷ USD đáng giá từng xu
Đầu tư vào đường sắt tốc độ cao là dự án hạ tầng mang tầm vóc nhiều thập kỷ. Hợp đồng trị giá hơn 1 tỷ USD giữa VinSpeed và Siemens Mobility không chỉ mang lại nguồn thiết bị chất lượng cao mà còn tạo ra nền tảng vận hành vững chắc cho doanh nghiệp.
Trong ngành đường sắt, chi phí mua sắm ban đầu chỉ chiếm khoảng 20-30% tổng chi phí trong suốt vòng đời 30-40 năm của phương tiện. Phần lớn chi phí còn lại phát sinh từ tiêu thụ năng lượng và hoạt động bảo trì.
Việc Velaro Novo tiết kiệm 30% điện năng kết hợp với năng lực tối ưu hóa chi phí bảo trì giúp VinSpeed giảm đáng kể chi phí vận hành thường niên, từ đó xây dựng giá vé cạnh tranh và đảm bảo hiệu quả tài chính bền vững.
Trong các dự án hạ tầng quy mô lớn, rủi ro chậm tiến độ bàn giao gây tổn thất tài chính rất lớn. Siemens Mobility nổi tiếng với năng lực quản trị chuỗi cung ứng và cam kết tiến độ.
Việc hãng từng bàn giao đoàn tàu Velaro TR đầu tiên cho Thổ Nhĩ Kỳ chỉ trong 180 ngày sau khi ký hợp đồng khẳng định năng lực sản xuất chuẩn xác của tập đoàn Đức. Sự an toàn và tính ổn định của công nghệ Velaro giúp VinSpeed hoàn toàn yên tâm khi đưa hệ thống vào khai thác thương mại.
Hơn nữa, việc hợp tác với Siemens mở ra cơ hội tiếp cận công nghệ chuyển giao, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về quản lý vận hành, bảo trì số hóa và quản lý hạ tầng đường sắt hiện đại cho Việt Nam.
Thỏa thuận hợp tác trị giá hơn 1 tỷ euro giữa VinSpeed và Siemens Mobility là một bước đi chiến lược, thể hiện tầm nhìn dài hạn của doanh nghiệp.
Thay vì lựa chọn các giải pháp quen thuộc, tiết kiệm chi phí khác VinSpeed quyết định chọn một chai "rượu vang hảo hạng" được bảo chứng qua thời gian, thương hiệu Siemens Mobility cùng dòng tàu Velaro Novo mang lại giá trị toàn diện về vận tốc, sự tiện nghi, độ an toàn và hiệu quả tài chính.
