Thị trường vốn cần chuyển từ tăng quy mô sang nâng chất lượng
Sau 30 năm hình thành và phát triển, vốn hóa thị trường cổ phiếu trên HOSE, HNX và UPCoM đạt hơn 10,57 triệu tỷ đồng, tương đương 82,3% GDP ước tính năm 2025. Giá trị giao dịch bình quân đạt gần 29.300 tỷ đồng/phiên, cho thấy quy mô và thanh khoản thị trường ngày càng được mở rộng.
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS), trong giai đoạn phát triển mới, thị trường vốn Việt Nam cần chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng và hiệu quả phân bổ vốn.
Chia sẻ tại Talk show Phố Tài chính (The Finance Street Talk Show) trên VTV8, ông Linh cho rằng nền kinh tế Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới với nhu cầu vốn trung và dài hạn rất lớn. Ngân hàng không thể tiếp tục là kênh cung ứng vốn duy nhất. Thị trường vốn cần đảm nhận vai trò lớn hơn trong việc đưa nguồn lực tài chính đến đúng doanh nghiệp, dự án và những lĩnh vực tạo ra giá trị cao nhất cho nền kinh tế.
Theo ông Linh, quá trình chuyển đổi này thể hiện ở ba phương diện.
Thứ nhất, chuyển từ tăng quy mô thị trường sang nâng cao chất lượng doanh nghiệp. Việt Nam cần nhiều doanh nghiệp lớn, có năng lực cạnh tranh, minh bạch, quản trị tốt và hoạt động trong những ngành kinh tế mới như công nghệ, công nghiệp, hạ tầng, logistics, y tế và tiêu dùng.
Ở góc độ doanh nghiệp, nhà đầu tư sẽ không chỉ quan tâm lợi nhuận tăng trưởng bao nhiêu mà còn đánh giá lượng vốn cần thiết để tạo ra mức tăng trưởng đó. Hiệu quả sử dụng vốn, chất lượng lợi nhuận và dòng tiền kinh doanh thực chất sẽ ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng.
Thứ hai, chuyển từ dòng vốn ngắn hạn sang nguồn vốn dài hạn. Một thị trường trưởng thành cần có hệ thống quỹ đầu tư, bảo hiểm, quỹ hưu trí và các nhà đầu tư tổ chức đủ lớn để đồng hành cùng doanh nghiệp qua nhiều chu kỳ, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào hoạt động giao dịch ngắn hạn.
Thứ ba, chuyển từ gia tăng số lượng nhà đầu tư sang nâng cao năng lực của nhà đầu tư. Việc có hàng triệu tài khoản chứng khoán là thành quả đáng ghi nhận, nhưng điều quan trọng hơn là người dân có hiểu mình đang đầu tư vào đâu, biết quản trị rủi ro và có phương pháp tích lũy tài sản dài hạn hay không.
Thị trường vốn cần cách đo mới
Đề cập đến câu chuyện nâng hạng thị trường, ông Linh đánh giá đây là cánh cửa mới để thu hút dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, việc dòng vốn tìm đến mới chỉ là bước đầu. Khả năng giữ chân và tiếp tục thu hút dòng vốn mới mới là thước đo chất lượng thực sự của thị trường, phụ thuộc vào niềm tin, chất lượng doanh nghiệp, tính minh bạch và sự chuyên nghiệp của các thành viên.
Theo ông, thành công của thị trường vốn không nên chỉ được đo bằng số điểm tăng của VN-Index, mà cần nhìn vào giá trị mà đồng vốn tạo ra cho doanh nghiệp, nhà đầu tư và nền kinh tế.
Để đạt được mục tiêu này, thị trường cần sự phối hợp của cả hệ sinh thái. Cơ quan quản lý xây dựng hành lang pháp lý minh bạch và bảo đảm an toàn; doanh nghiệp niêm yết nâng cao hiệu quả kinh doanh, quản trị và trách nhiệm với vốn cổ đông; trong khi ngân hàng, quỹ đầu tư, bảo hiểm, tổ chức lưu ký và công ty chứng khoán cùng tạo ra những kênh dẫn vốn an toàn, hiệu quả.
Trong hệ sinh thái đó, vai trò của công ty chứng khoán cũng cần thay đổi. Nếu trước đây chủ yếu được nhìn nhận là trung gian hỗ trợ mua bán chứng khoán, cung cấp thông tin và giao dịch, thì trong giai đoạn mới, các đơn vị này cần có năng lực tư vấn cấu trúc vốn, huy động vốn, phát hành, tái cấu trúc và kết nối nhà đầu tư chiến lược cho doanh nghiệp. Với nhà đầu tư cá nhân, trách nhiệm không chỉ dừng ở việc tìm kiếm cơ hội sinh lời mà còn phải giúp họ hiểu rủi ro và đưa ra quyết định tài chính tốt hơn.
Theo ông Linh, khi thị trường ngày càng hội nhập, các công ty chứng khoán cũng phải nâng chuẩn về nghiên cứu, công nghệ, quản trị rủi ro, chất lượng dịch vụ và năng lực phục vụ nhà đầu tư tổ chức quốc tế.
Ông cũng cho rằng quản lý tài sản là nhu cầu gắn với từng giai đoạn cuộc sống. Ở tuổi 25-30, người đi làm thường quan tâm đến tiết kiệm, tích lũy những khoản tiền đầu tiên, mua nhà hoặc xây dựng sự nghiệp. Đến tuổi 40-50, khi tài sản và trách nhiệm gia đình lớn hơn, bài toán chuyển sang phân bổ tài sản, bảo vệ thành quả tích lũy, chuẩn bị tài chính cho con cái và bảo đảm cuộc sống hưu trí.
Do đó, đầu tư chứng khoán chỉ là một phần của hành trình tài chính, không phải toàn bộ hành trình. Khi thu nhập và tài sản của người dân tăng lên, nhu cầu cũng sẽ chuyển từ tìm kiếm cơ hội sinh lời đơn lẻ sang quản trị tổng thể tài sản, bao gồm phân bổ nguồn lực cho thanh khoản, tăng trưởng, bảo vệ tài sản và các mục tiêu dài hạn.
Cần sự kiên trì và nhất quán trong thực thi chính sách
Về triển vọng thị trường, ông Linh đánh giá Việt Nam đã có những bước cải cách với chính sách, lộ trình và kế hoạch triển khai cụ thể. Đáng chú ý, Bộ Tài chính đã phê duyệt Đề án tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán đến năm 2030, đặt mục tiêu có 500 quỹ đầu tư, 2,5 triệu nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ quỹ và tổng tài sản ròng của các quỹ đạt 5% GDP.
Bên cạnh đó, hệ thống KRX đã đi vào vận hành; các cơ chế tạo thuận lợi cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài tiếp tục được hoàn thiện. Việc đưa cổ phiếu Việt Nam vào các bộ chỉ số toàn cầu của FTSE Russell đang được thực hiện theo lộ trình từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Cơ chế đối tác bù trừ trung tâm được định hướng triển khai từ năm 2027.
Theo Tổng Giám đốc SHS, điều quan trọng nhất trong giai đoạn tới là sự kiên trì và nhất quán trong thực thi. Chính sách cần được chuyển hóa thành sản phẩm minh bạch, hệ thống vận hành an toàn và dịch vụ tư vấn thực sự đặt lợi ích khách hàng lên trước. Các công ty chứng khoán cũng phải chủ động nâng chuẩn về nhân sự, công nghệ, giải pháp và quản trị rủi ro, thay vì chỉ chờ đợi cơ hội từ chính sách.
Ông Linh kỳ vọng thành công của thị trường vốn trong tương lai không chỉ được đo bằng số lượng quỹ hay quy mô dòng vốn, mà còn bằng việc ngày càng nhiều gia đình Việt Nam có thể tích lũy tài sản một cách hiểu biết, bền vững và an tâm hơn về tương lai.
.jpg "Đường sắt tốc độ cao mở rộng biên độ sống cho cư dân Vịnh Tiên: Sáng làm việc Bến Thành, chiều trở về bên biển")
.jpg "Siêu sân vận động gần 70.000 chỗ, lớn gần gấp đôi Mỹ Đình: Sở hữu hai tấm mái khổng lồ có thể tách đôi, tự động đóng mở trong chưa đầy 12 phút, được nâng đỡ bởi hai dầm thép dài gần 300 m")
