Nâng hạng chưa phải “mỏ vàng” vốn ngoại
Tính đến thời điểm này, chỉ còn khoảng 01 tuần nữa là đến ngày thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp theo tiêu chí của FTSE Russell, có thể thấy dòng vốn đã bắt đầu gia tăng trên thị trường nhưng chưa thực sự mạnh mẽ.
Trao đổi về vấn đề này trong Talk show Phố Tài chính (The Finance Street Talk show) trên VTV8, ông Nguyễn Quang Đạt, Tổng giám đốc, Công ty CP Chứng khoán An Bình (ABS) đánh giá các con số vĩ mô mới nhất đang tạo nên một bức tranh tích cực.
GDP 6 tháng của năm 2026 đạt 8,18%, riêng quý II năm nay đã vượt 8,39% – mức đỉnh trong khoảng 15 - 16 năm qua. Việc IMF nâng dự báo tăng trưởng cả năm của Việt Nam lên 8,2% cũng là một minh chứng rõ nét.
Chuyên gia nhấn mạnh chiều sâu và tính bền vững của tăng trưởng. Cụ thể, đà bứt phá lan tỏa rất đồng đều khi hơn một nửa số địa phương tăng trưởng trên 8%. Dòng vốn FDI đăng ký vượt 34 tỷ USD, tăng tới 61%, cùng với sự phục hồi ấn tượng của sản xuất chế tạo, xuất khẩu và du lịch với gần 16 triệu lượt khách quốc tế.
Thành tố tạo nên sự vững chắc này chính là nền tảng vĩ mô ổn định, quyết tâm cải cách thể chế của Chính phủ khi gỡ vướng cho hàng nghìn dự án tồn đọng, cùng hiệu quả từ việc tinh gọn bộ máy.
Tuy nhiên, chuyên gia cũng nhìn nhận rất thẳng thắn rằng chúng ta vẫn còn phụ thuộc nhiều vào vốn và xuất khẩu, đóng góp của năng suất tổng hợp chưa cao, và khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, đây là lực lượng nòng cốt của nền kinh tế vẫn đang đối mặt với không ít rào cản về vốn, công nghệ và thị trường.
Trên thế giới ở thời điểm hiện tại, các thị trường toàn cầu đang bước vào một giai đoạn mới với chu kỳ lãi suất cao hơn để kiểm soát lạm phát, chi phí nguồn vốn trở nên đắt đỏ…cùng những yếu tố bất định khác.
Ông Đạt cho rằng chu kỳ lần này hoàn toàn khác biệt so với giai đoạn 2022 - 2023. Khi đó, việc tăng lãi suất diễn ra một chiều nhằm dập tắt cú sốc lạm phát sau COVID19. Còn ở thời điểm hiện tại, thị trường đang chứng kiến sự giằng co hai chiều rất gắt gao.
Các ngân hàng trung ương lớn, đặc biệt là Fed, liên tục phải cân nhắc giữa rủi ro lạm phát vẫn dai dẳng và nguy cơ suy giảm tăng trưởng.
Do đó, chuyên gia đánh giá đây là chu kỳ phụ thuộc rất nhiều vào dữ liệu kinh tế thực tế, nó sẽ kéo dài hơn và biến động khó lường hơn thay vì đi theo một đường thẳng tăng rồi giảm.
“Mặt bằng lãi suất toàn cầu sẽ neo ở mức cao trong một thời gian dài hơn so với kỳ vọng. Điều này đặt ra bài toán cho các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam: phải chủ động hơn nữa trong quản trị tỷ giá, điều hòa dòng vốn và thích ứng với một môi trường mà ở đó "dòng vốn giá rẻ" không còn là điều nghiễm nhiên”, ông Đạt nhấn mạnh.
Tổng giám đốc Chứng khoán An Bình cho biết sự ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài với nền kinh tế trong nước mang tính hai mặt. Ở mặt thách thức, mặt bằng lãi suất trong nước không còn thấp, hệ số cho vay trên huy động của hệ thống ngân hàng ở mức cao khiến chi phí vốn của doanh nghiệp, đặc biệt là các ngành cần vốn dài hạn như bất động sản hay hạ tầng sẽ trở nên đắt đỏ hơn, ảnh hưởng đến tiến độ và biên lợi nhuận.
Tuy nhiên, Chính phủ đã có những phản ứng chính sách rất kịp thời và chủ động. Về cung vốn, chúng ta đang hoàn thiện khung pháp lý cho cơ chế giao dịch không cần ký quỹ trước đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài và điều hành tỷ giá linh hoạt.
Về đầu tư công, việc xử lý dứt điểm hơn 2.600 dự án tồn đọng tính đến hết tháng 8 đã giải phóng nguồn lực rất lớn để bù đắp cho tín dụng ngân hàng.
“Tôi cho rằng việc Chính phủ phối hợp linh hoạt giữa chính sách tiền tệ và tài khóa, ưu tiên ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát nhưng vẫn đảm bảo thanh khoản cho các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh thiết yếu, chấp nhận một mặt bằng lãi suất hợp lý để giữ vững ổn định vĩ mô, chính là hướng đi phù hợp được các dòng vốn ngoại, đặc biệt là vốn chủ động đánh giá rất cao”, ông Đạt nêu quan điểm.
3 điểm nghẽn cần tháo gỡ
Để nâng cao chất lượng tăng trưởng cho nền kinh tế, Tổng giám đốc Chứng khoán An Bình cho rằng cần tạo ra bước chuyển thực chất ở ba điểm nghẽn chính.
Thứ nhất là "sức khỏe" của khối doanh nghiệp vừa và nhỏ. Không thể chỉ dựa mãi vào tín dụng ngân hàng truyền thống, mà phải mở rộng các kênh vốn thay thế: phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp minh bạch hơn, thúc đẩy doanh nghiệp niêm yết trên Upcom và tiếp cận quỹ đầu tư mạo hiểm.
Thứ hai là bài toán chi phí vốn. Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất khó giảm sâu do áp lực bên ngoài, giải pháp không phải là hạ lãi suất đại trà. Tôi cho rằng cần nắn dòng tín dụng có chọn lọc vào các lĩnh vực tạo giá trị gia tăng cao như công nghệ cao, chế biến chế tạo, năng lượng tái tạo, đồng thời kích hoạt mạnh mẽ cơ chế bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Thứ ba, động lực trung hạn then chốt chính là nâng cao năng suất thông qua chuyển đổi số, quyết liệt cắt giảm thủ tục hành chính để hạ chi phí tuân thủ, và đẩy nhanh giải ngân đầu tư công vào các hạ tầng chiến lược như cao tốc, cảng biển, hạ tầng số.
Và cuối cùng, chuyên gia nhấn mạnh một thị trường chứng khoán phát triển lành mạnh sẽ là "mạch máu" dẫn vốn trung dài hạn bền vững, giải tỏa gánh nặng cho hệ thống ngân hàng. Đây cũng chính là lý do vì sao câu chuyện nâng hạng thị trường lần này có ý nghĩa không chỉ với riêng ngành chứng khoán mà với cả chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.
Tuy vậy, chuyên gia cũng đánh giá việc nâng hạng là một sự kiện mang tính bước ngoặt, nhưng chúng ta cần nhìn nhận đúng bản chất để tránh kỳ vọng quá mức trong ngắn hạn.
Theo lộ trình, việc phân bổ cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số FTSE bắt đầu từ ngày 21/9 với tỷ trọng ban đầu 10% và hoàn tất 100% sau một năm. Dòng vốn ngoại ròng ước tính đạt 6 - 8 tỷ USD, kịch bản lạc quan vượt 10 tỷ USD, nhưng đây là số vốn giải ngân rải rác theo thời gian.
"Tôi muốn lưu ý rằng dòng vốn thụ động theo chỉ số quy mô không lớn bằng dòng vốn chủ động của các quỹ toàn cầu, đây vốn là những nhà đầu tư chỉ giải ngân dựa trên chất lượng tăng trưởng thực sự của nền kinh tế và doanh nghiệp", ông Đạt nói.
Để tạo cú hích bền vững, chuyên gia cho rằng cần làm tốt ba việc. Đầu tiên là tiếp tục cải thiện thanh khoản và đưa thêm hàng hóa chất lượng lên sàn; thứ hai là nâng chuẩn minh bạch thông tin và quản trị doanh nghiệp theo thông lệ quốc tế; thứ ba là hoàn thiện hạ tầng giao dịch và phát triển các sản phẩm tài chính mới. Đây cũng là bước đệm thiết yếu để chúng ta hướng tới mục tiêu xa hơn là được MSCI xem xét nâng hạng lên thị trường mới nổi.
.jpg "Lần đầu tiên BE công khai tỷ lệ 'ăn chia': Tài xế có thể nhận gần 70% doanh thu mỗi cuốc, không áp dụng phí linh hoạt"){kind=avatar}
