Lĩnh vực này là công nghệ lượng tử. Đây được coi là một trong những trụ cột chiến lược quan trọng nhất của kỷ nguyên công nghệ mới, với tiềm năng tạo ra đột phá trong an ninh mạng, tài chính, y tế, logistics, năng lượng, vật liệu mới và AI.
Trên thực tế, hiện nay, nhiều quốc gia như Mỹ, Nga, Liên minh châu Âu, Trung Quốc, Nhật Bản và Canada đã triển khai các chương trình quốc gia về công nghệ lượng tử, và đầu tư hàng tỷ USD vào nghiên cứu, phát triển, thương mại hóa các nền tảng tính toán lượng tử, truyền thông lượng tử và cảm biến lượng tử.
Tại Việt Nam, công nghệ lượng tử cũng là lĩnh vực đang được quan tâm với nhiều tiềm năng phát triển.
Mới đây nhất, sáng 21/5, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chủ trì buổi làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương cho ý kiến về Đề án “Nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ lượng tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh”.
“Công nghệ lượng tử là vấn đề chiến lược quốc gia”
Tại buổi làm việc, sau khi nghe báo cáo và các ý kiến trao đổi, thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước phát biểu kết luận, đánh giá cao các cơ quan đã chủ động nghiên cứu, theo dõi xu thế phát triển mới của thế giới, bước đầu đề xuất được một số định hướng, nhiệm vụ và những giải pháp quan trọng.
Tuy nhiên, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, công nghệ lượng tử là vấn đề rất mới, rất khó, diễn biến nhanh, liên quan đến khoa học công nghệ, an ninh quốc gia, chuyển đổi số công nghiệp chiến lược và năng lực cạnh tranh dài hạn của đất nước. Chính vì vậy, phải tiếp tục nghiên cứu sâu hơn, bài bản hơn, chiến lược hơn để xây dựng và hoàn thiện đề án quan trọng về phát triển công nghệ lượng tử tại Việt Nam trong giai đoạn tới, phục vụ phát triển đất nước, với yêu cầu tự chủ chiến lược.
Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, phải thống nhất nhận thức công nghệ lượng tử là vấn đề chiến lược quốc gia, không chỉ là vấn đề nghiên cứu khoa học đơn thuần. Vì vậy, phải đặt vấn đề phát triển công nghệ lượng tử trong tổng thể triển khai thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và chiến lược phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, gắn với bảo đảm an ninh quốc gia, dữ liệu quốc gia, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ không gian... Nếu tách rời các mục tiêu này thì lượng tử rất dễ trở thành chương trình nghiên cứu đắt đỏ nhưng ít chuyển hóa thành sức mạnh quốc gia.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý cần có tư duy "đi sau nhưng không đi chậm; không nóng vội nhưng cũng không chần chừ", đồng thời cần hết sức tránh tâm lý tự ti, tư duy phong trào, chạy theo hình thức, đầu tư dàn trải hoặc đặt mục tiêu vượt quá khả năng thực tế.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu lựa chọn hướng đi phù hợp với điều kiện Việt Nam, từng bước xây dựng năng lực thực chất trong những lĩnh vực có khả năng tham gia và làm chủ. Tinh thần là "đi sớm về nhận thức, đi chắc về nền tảng, đi đúng vào những khâu có thể tạo năng lực thật và giá trị thật". Đồng thời, xây dựng năng lực công nghệ lượng tử, cần lựa chọn một số hướng nghiên cứu ưu tiên phù hợp với điều kiện Việt Nam và gắn với những bài toán thực tiễn của Việt Nam.
Ngoài ra, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị ưu tiên trước hết cho an ninh và chủ quyền số quốc gia, bảo đảm chủ động từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ. Hơn nữa, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực lượng tử phải mạnh mẽ, chọn lọc và thực chất, phục vụ cho mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ của Việt Nam, không nên biến hợp tác quốc tế thành một sự phụ thuộc mới.
Đáng chú ý, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, không để xảy ra tình trạng đầu tư manh mún, thiết bị phân tán, không tạo được sức mạnh tổng hợp. Việt Nam cần phải hình thành được các trung tâm nghiên cứu mạnh, phòng thí nghiệm trọng điểm, nhóm nghiên cứu xuất sắc và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp với các cơ quan quốc phòng - an ninh. Việc nghiên cứu cũng cần ưu tiên những hướng có tính khả thi và tác động lớn.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh khoa học đỉnh cao không thể phát triển bằng tư duy thành tích ngắn hạn mà phải có chấp nhận rủi ro, có kiểm soát trong nghiên cứu khoa học. Vì vậy, cơ chế quản lý cần phải phân biệt rõ giữa thất bại khoa học trung thực với lãng phí, hình thức hoặc thiếu trách nhiệm.
Ngoài việc đẩy mạnh nghiên cứu cơ bản, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, phải thúc đẩy hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo lượng tử với sự tham gia của Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và các đơn vị quốc phòng - an ninh. Cùng với đó, cần có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, không để công nghệ lượng tử chỉ nằm trong phòng thí nghiệm hay trên đề án, phát minh mà phải được đưa vào thực tế, có sản phẩm.
Đặc biệt, về xây dựng nguồn nhân lực và phát triển đội ngũ nghiên cứu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, một chương trình lượng tử quốc gia chỉ có thể thành công nếu được đặt trên nền tảng văn hóa khoa học, trong sáng và có kỷ luật học thuật cao; đồng thời phải truyền cảm hứng được cho thế hệ trẻ về khát vọng chinh phục tri thức đỉnh cao...
Các cơ quan được giao xây dựng chương trình quốc gia đào tạo nhân lực công nghệ lượng tử cần tăng cường hợp tác quốc tế, thu hút nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế tham gia phát triển năng lực lượng tử cho Việt Nam.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Đề án cần tiếp tục làm rõ cơ chế điều hành phát triển lĩnh vực này; xác định rõ mục tiêu, lộ trình, nhiệm vụ ưu tiên; cũng như đề xuất cơ chế đặc thù về đầu tư, tài chính, nhân lực và hợp tác quốc tế; lựa chọn một số nhiệm vụ, dự án trọng điểm để triển khai ngay...
Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam được giao tiếp tục nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện đề án, nhằm bảo đảm tầm chiến lược, tính khoa học và sát thực tiễn trước khi trình Ban Bí thư xem xét.
Theo ước tính mới đây của McKinsey & Company, công nghệ máy tính lượng tử có thể tạo ra giá trị gia tăng lên đến 1.300 tỷ USD trong nhiều lĩnh vực khác nhau vào năm 2035.
.png "Mở rộng cơ hội tiếp cận chuẩn nghề nghiệp quốc tế cho thẩm định viên Việt Nam")
