Tỉnh duy nhất ở Việt Nam sở hữu quần thể danh thắng "Hạ Long trên cạn", là di sản hỗn hợp UNESCO duy nhất cả nước: nửa đầu năm 2026 đã hút 17,6 triệu lượt khách, doanh thu 18.000 tỷ đồng

Giữa vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, có một quần thể danh thắng vừa sở hữu cảnh quan núi đá vôi kỳ vĩ bậc nhất Việt Nam, vừa mang trong mình dấu tích của người tiền sử cách đây hơn 30.000 năm. Đây cũng là nơi duy nhất tại Đông Nam Á được UNESCO công nhận là di sản "kép" — vừa văn hóa, vừa thiên nhiên. Đó chính là Quần thể danh thắng Tràng An, tỉnh Ninh Bình.

Với những lợi thế đó, tỉnh Ninh Bình đang nuôi dưỡng một tham vọng lớn hơn về phát triển du lịch. Tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 07-NQ/TU vào ngày 30/1/2026 về chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, qua đó định hình toàn bộ hướng đi chiến lược của ngành du lịch địa phương trong thập kỷ tới.

Du khách tham quan Quần thể danh thắng Tràng An. Ảnh: Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình

Theo Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình, đầu năm 2026, du lịch Ninh Bình ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng trong 6 tháng đầu năm 2026 khi đón hơn 17,6 triệu lượt khách, tăng 23,34% so với cùng kỳ năm trước và đạt gần 90% kế hoạch cả năm.

Trong đó, lượng khách lưu trú đạt gần 3,42 triệu lượt, tăng hơn 30%, còn tổng thu từ hoạt động du lịch đạt 17.966 tỉ đồng - mức cao nhất từ trước đến nay, tạo nền tảng để địa phương hướng tới mục tiêu doanh thu khoảng 24.000 tỉ đồng trong năm 2026.

Để đạt được những mục tiêu lớn về phát triển du lịch, Ninh Bình phát triển nhiều sản phẩm như phố cổ Hoa Lư, chương trình thực cảnh, tour tham quan ban đêm, không gian văn hóa, làng nghề, ẩm thực và các hoạt động nghệ thuật nhằm kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách...

Hiệu quả được ghi nhận qua tốc độ tăng trưởng ở nhiều lĩnh vực. Trong 6 tháng đầu năm, doanh thu lưu trú tăng 25,64%; doanh thu nhà hàng tăng 23,95%; vận chuyển khách du lịch tăng 18,05%; bán hàng hóa và quà lưu niệm tăng 23,52%; doanh thu vé tham quan tăng 22,56% so với cùng kỳ năm trước.

Nguồn số liệu: Sở du lịch Ninh Bình

Di sản hỗn hợp duy nhất Đông Nam Á

Ngày 25/6/2014, tại kỳ họp lần thứ 38 của Ủy ban Di sản Thế giới diễn ra ở Doha (Qatar), Tràng An chính thức được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới. Đây là di sản hỗn hợp thứ 31 trên toàn cầu, thứ 11 ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, và quan trọng nhất: là di sản hỗn hợp đầu tiên và duy nhất của Việt Nam lẫn toàn khu vực Đông Nam Á.

Credit: @welcometoelmundo

Điều làm nên sự đặc biệt của Tràng An nằm ở chỗ nơi đây đáp ứng cùng lúc ba tiêu chí nổi bật toàn cầu mà UNESCO đưa ra: một tiêu chí về văn hóa và hai tiêu chí về thiên nhiên (vẻ đẹp thẩm mỹ và giá trị địa chất - địa mạo). Rất ít di sản trên thế giới hội đủ cả hai yếu tố này cùng lúc, và trong số 9 di sản thế giới hiện có của Việt Nam, Tràng An là cái tên duy nhất mang danh hiệu "hỗn hợp".

"Vịnh Hạ Long trên cạn" đặc biệt

Nếu Vịnh Hạ Long nổi tiếng với hàng nghìn đảo đá vôi nhô lên giữa biển, thì Tràng An lại sở hữu một hệ thống núi đá vôi karst tương tự nhưng nằm giữa đất liền, được kết nối bằng sông ngòi và hang động. Cụ thể, khu vực này có tới 31 hồ đầm được nối thông với nhau bởi 48 hang động xuyên thủy, hình thành qua hàng trăm triệu năm biến đổi địa chất, khí hậu và sự tiến - thoái của biển.

Khu danh thắng Tràng An - Tam Cốc - Bích Động

Chính vẻ đẹp "sông núi hòa quyện" này đã khiến Tràng An được ví như một "Vịnh Hạ Long trên cạn" - nơi du khách có thể ngồi thuyền len lỏi qua các hang động đá vôi giữa những cánh đồng lúa và dãy núi trùng điệp, một trải nghiệm hiếm nơi nào trên thế giới có được.

Quần thể danh thắng Tràng An có tổng diện tích hơn 12.000ha, nằm cách Hà Nội khoảng 90km, trải rộng trên địa bàn các huyện Hoa Lư, Gia Viễn, Nho Quan và hai thành phố Tam Điệp, Ninh Bình. Di sản được chia thành ba khu vực bảo tồn chính:

• Khu di tích lịch sử văn hóa Cố đô Hoa Lư – kinh đô đầu tiên của nhà nước phong kiến tập quyền Việt Nam, gắn liền với các triều Đinh, Tiền Lê.
• Khu danh thắng Tràng An - Tam Cốc - Bích Động – vùng lõi cảnh quan sông núi hang động nổi tiếng nhất, nơi diễn ra hầu hết hoạt động du lịch sinh thái.
• Rừng nguyên sinh đặc dụng Hoa Lư – khu bảo tồn đa dạng sinh học với nhiều loài động, thực vật quý hiếm, đặc hữu.

Khu du lịch sinh thái Thung Nham có 109 loài thực vật, 150 loài động vật cư trú

Ngoài ra, nằm trong vùng di sản còn có chùa Bái Đính – một trong những quần thể chùa lớn nhất Việt Nam, cùng nhiều di tích tâm linh khác như đền Trần, phủ Khống, hành cung Vũ Lâm.

Dấu tích 30.000 năm của người tiền sử

Không chỉ là cảnh quan thiên nhiên đơn thuần, Tràng An còn được xem như "cái nôi" tiến hóa của con người cổ đại tại Việt Nam. Các cuộc khai quật khảo cổ học cho thấy cộng đồng cư dân tiền sử đã định cư trong các hang động, mái đá ở vùng lõi Tràng An từ hàng vạn năm trước, là những người đầu tiên tiếp cận và khai thác biển ở Việt Nam, đồng thời phát triển kỹ nghệ chế tác đá vôi, làm gốm và trồng trọt trong các thung lũng đầm lầy. Chính bằng chứng về mối tương tác lâu dài giữa con người và cảnh quan trong hơn 30.000 năm này là yếu tố then chốt giúp Tràng An đạt tiêu chí văn hóa của UNESCO.

Sau 10 năm được vinh danh, Ninh Bình đang đặt mục tiêu xây dựng thành phố Hoa Lư trở thành "Đô thị Di sản thiên niên kỷ" – mô hình đô thị hiếm hoi trên thế giới phát triển kinh tế - du lịch song song với bảo tồn nguyên vẹn cảnh quan và giá trị lịch sử. Đây cũng là lý do Ninh Bình nhiều năm liền lọt top điểm đến thân thiện nhất thế giới do các tổ chức du lịch quốc tế bình chọn.

Từ một vùng đất lịch sử, Tràng An hôm nay đã trở thành biểu tượng cho thấy thiên nhiên và lịch sử có thể cùng tồn tại, cùng được gìn giữ để trao truyền cho thế hệ sau – điều mà không phải di sản nào trên thế giới cũng làm được.