Đó là một lựa chọn đầy rủi ro, nhưng cuối cùng đã chứng minh là đúng.
Giá dầu chắc chắn đã biến động mạnh trong cuộc chiến kéo dài ba tháng rưỡi vừa qua, khi vũ khí chủ chốt của Iran là việc đóng cửa chưa từng có tiền lệ đối với eo biển Hormuz. Tehran đã có thể bóp nghẹt ngay lập tức khoảng 1/5 nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới, từ đó giành được đòn bẩy đáng kể.
Dầu Brent chuẩn quốc tế đã tăng từ khoảng 70 USD/thùng trước chiến tranh lên đỉnh 118 USD vào cuối tháng 3, trước khi giảm trở lại còn 83 USD sau khi Washington và Tehran công bố một thỏa thuận sơ bộ vào Chủ nhật.
Xét đến việc gián đoạn nguồn cung này là một trong những cú sốc lớn nhất trong lịch sử hiện đại, mức biến động trên được xem là khá kiềm chế.
Hãy nhớ rằng giá dầu từng tăng vọt lên 123 USD/thùng sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine vào tháng 2/2022. Khi đó, thị trường lo ngại về nguy cơ gián đoạn một phần xuất khẩu dầu của Moscow, vốn đạt khoảng 7,5 triệu thùng/ngày trong năm trước đó. Con số này chỉ bằng khoảng một nửa khối lượng thực tế bị mất đi trong thời gian phong tỏa eo biển Hormuz.
Trong nhiều thập kỷ, việc đóng cửa Hormuz luôn được coi là “kịch bản tận thế” đối với thị trường dầu mỏ. Thế nhưng khi điều đó thực sự xảy ra, giá dầu có tăng, nhưng không rơi vào vòng xoáy mất kiểm soát.
Uốn cong, nhưng không gãy
Bề ngoài, lời giải thích khá đơn giản: thị trường vật chất đã làm tốt nhiệm vụ của mình.
Hệ thống năng lượng toàn cầu cho thấy mức độ linh hoạt và khả năng chống chịu phi thường. Các chính phủ và doanh nghiệp đã giải phóng hàng trăm triệu thùng dầu từ kho dự trữ thương mại và chiến lược. May mắn thay, sản lượng trước khi xung đột nổ ra đang ở mức cao, tồn kho tăng nhanh, giúp giảm bớt cú sốc.
Nhu cầu cũng tự điều chỉnh. Khi chiến tranh bùng phát, nhập khẩu của Trung Quốc suy yếu mạnh, trong khi nhiều quốc gia châu Á áp dụng biện pháp hạn chế tiêu dùng năng lượng để làm giảm nhu cầu. Điều đó giúp ngăn chặn cú sốc kinh tế nghiêm trọng hơn.
Hệ thống bị uốn cong, nhưng không bị phá vỡ.
Tuy nhiên, đó mới chỉ là một nửa câu chuyện, và có lẽ không phải phần quan trọng nhất.
“Quyền chọn Trump”
Nếu quan sát kỹ hơn, phản ứng của thị trường trước việc suy giảm tồn kho toàn cầu lại kể một câu chuyện khác.
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), tồn kho dầu bị rút cạn với tốc độ chưa từng có trong chiến tranh, giảm trung bình 5,3 triệu thùng/ngày từ tháng 3 đến tháng 5. Mức dự trữ tiến gần ngưỡng nguy hiểm đúng thời điểm Bắc bán cầu bước vào cao điểm nhu cầu mùa hè.
Điều đó lẽ ra phải là tín hiệu cảnh báo đỏ nhấp nháy. Nhưng thay vào đó, nó dường như lại củng cố niềm tin rằng một thỏa thuận đang đến gần.
Điều gì giải thích cho hiện tượng này?
Canh bạc ngầm rất rõ ràng: Ông Trump sẽ không để tình hình xấu đi tới mức giá xăng tại Mỹ tăng vọt ngoài tầm kiểm soát, gây nguy cơ thổi bùng lạm phát trở lại, đặc biệt khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang tới gần. Nói đơn giản, nhà đầu tư tin rằng ông sẽ nhượng bộ trước khi thị trường sụp đổ.
Vì vậy, tồn kho càng giảm, thị trường lại càng tin rằng thời điểm đạt thỏa thuận đã đến gần.
Mô hình này không xa lạ.
Trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, thị trường đã nhiều lần học cách giảm bớt mức độ nghiêm trọng từ những tuyên bố và động thái chính sách ban đầu của ông, cho dù đó là các mức thuế cực cao được công bố trong “Ngày Giải phóng”, những đòn công kích nhằm vào tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), hay lời đe dọa tiếp quản Greenland.
Những bước đi quyết liệt nhất của ông gần như luôn được nối tiếp bằng sự rút lui khi thị trường tài chính bắt đầu chao đảo.
Cái gọi là “Trump put” (niềm tin rằng ông Trump sẽ can thiệp để ngăn thị trường lao dốc) giờ đây không chỉ giới hạn ở thị trường chứng khoán. Trong cuộc chiến với Iran, nó còn định hình cả thị trường hàng hóa.
Thị trường không phớt lờ rủi ro. Họ chỉ đang định giá giới hạn chịu đựng của ông Trump.
Bạn chỉ có thể đi xa đến một mức nào đó
Tuy nhiên, “giao dịch Trump” trên thị trường dầu cũng có giới hạn.
Không giống cổ phiếu - nơi tâm lý có thể nâng đỡ giá trong thời gian dài - thị trường hàng hóa cuối cùng vẫn bị gắn liền với thực tế vật chất. Và thực tế đang đuổi kịp Tổng thống Mỹ cũng như giới giao dịch năng lượng.
Dù phản ứng của thị trường trước cú sốc Hormuz được đánh giá là hiệu quả đáng kinh ngạc, việc mất khoảng 1,4 tỷ thùng nguồn cung kể từ khi chiến tranh bắt đầu vẫn để lại một lỗ hổng khổng lồ trong tồn kho toàn cầu. Khoảng trống đó chưa biến mất.
Tuy nhiên, thông báo về thỏa thuận ngừng chiến đã làm giảm mạnh nguy cơ xảy ra một đợt tăng giá dầu quy mô lớn - điều mà chỉ hai tuần trước còn được xem là lời cảnh báo nghiêm trọng.
Thách thức hiện nay là cung và cầu khó có thể phục hồi đồng bộ, báo hiệu một giai đoạn biến động mới.
Một mặt, nhu cầu có thể tăng vọt.
Các nhà máy lọc dầu, thương nhân và chính phủ đã rút kho dự trữ trong thời kỳ khủng hoảng sẽ phải bổ sung lại lượng dầu đã sử dụng. Điều đó sẽ tạo ra làn sóng nhu cầu mới, có thể khiến thị trường thêm căng thẳng trong bối cảnh nhu cầu mùa hè đạt đỉnh còn vùng đệm nguồn cung vẫn mỏng.
Áp lực này đã hiện rõ tại Mỹ. Sau khi đẩy xuất khẩu lên mức kỷ lục trong thời gian khủng hoảng, tồn kho dầu thô của Mỹ đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2004, trong khi tồn kho xăng ở mức thấp nhất kể từ năm 2014.
Mặt khác, nguồn cung có thể phục hồi nhanh hơn nhiều so với dự đoán khi các nhà sản xuất vùng Vịnh đang thiếu hụt doanh thu lao vào giành lại thị phần. Điều này cuối cùng có thể khiến giá dầu giảm mạnh hơn mức mà giới giao dịch hiện đang tính đến.
Giao dịch theo “Trump”
Trong suốt cuộc chiến, những phát biểu định hướng của ông Trump đối với thị trường dầu tỏ ra hiệu quả, liên tục thúc đẩy kỳ vọng của nhà đầu tư về một giải pháp nhanh chóng ngay cả khi tình hình thực địa ngày càng xấu đi.
Thỏa thuận Mỹ - Iran được công bố hôm Chủ nhật vừa qua còn khá mơ hồ và mang lại lợi ích hạn chế cho Washington. Nhưng nó xuất hiện đúng vào thời điểm thị trường gần như không còn dư địa chịu đựng thêm. Có lẽ thời điểm đó không phải là sự trùng hợp.
Các nhà đầu tư hiểu rằng mức độ chịu đựng tổn thương thị trường của ông Trump có giới hạn, và giới hạn đó quan trọng không kém đường ống dẫn dầu, tàu chở dầu hay kho chứa.
Họ đã đặt cược vào điều đó.
Lần này, họ đã đúng.
.png "Chủ tịch VVA: Xu hướng sốt giá bất hợp lý trên thị trường bất động sản sẽ dần chấm dứt")
.jpg "Hội đồng Vàng Thế giới vừa ra thông báo quan trọng, tiết lộ xu thế giá vàng trong tương lai")
.png "Ngành công nghiệp thiết bị đeo 413 tỷ USD và sự thật về bác sĩ AI trên đồng hồ thông minh")
