Không ít doanh nghiệp lựa chọn trích lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ để đầu tư cho nghiên cứu, đổi mới công nghệ và được hưởng ưu đãi về thuế. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều doanh nghiệp gặp khó trong việc sử dụng hết nguồn quỹ trong thời hạn quy định. Khi quỹ không được sử dụng hoặc sử dụng không đúng mục đích, doanh nghiệp có thể phát sinh nghĩa vụ hoàn trả ưu đãi thuế theo quy định.
Đây là một trong những điểm nghẽn được Hà Nội hướng tới tháo gỡ thông qua các cơ chế đặc thù về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được giới thiệu tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô năm 2026.
Mở thêm "đầu ra" cho Quỹ khoa học và công nghệ
Chia sẻ tại diễn đàn, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, thành phố đã xây dựng cơ chế cho phép doanh nghiệp đóng góp Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của mình vào Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của thành phố.
Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, cơ chế này tạo thêm một phương án sử dụng nguồn quỹ khi doanh nghiệp chưa có nhu cầu triển khai ngay các nhiệm vụ nghiên cứu, đổi mới công nghệ hoặc thương mại hóa sản phẩm.
"Khoản chi này vẫn được tính là chi phí hợp lệ. Khi doanh nghiệp có nhu cầu triển khai nhiệm vụ khoa học và công nghệ, có thể tiếp cận các chương trình hỗ trợ từ Quỹ của thành phố theo quy định", ông Nguyễn Anh Tuấn cho biết.
Nghị quyết số 60/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội quy định việc thành lập, cơ chế tổ chức, hoạt động và quản lý Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của thành phố. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, tạo cơ sở để thành phố tiếp nhận, huy động và sử dụng các nguồn lực tài chính cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Theo phân tích của lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, khi doanh nghiệp thực hiện đóng góp đúng cơ chế, khoản tiền tiếp tục được sử dụng cho mục tiêu khoa học và công nghệ, thay vì rơi vào tình trạng “đóng băng” tại doanh nghiệp.
Khi phát sinh nhu cầu nghiên cứu, đổi mới thiết bị, phát triển sản phẩm hoặc thương mại hóa công nghệ, doanh nghiệp có thể đề xuất tham gia hoặc tiếp cận các chương trình tài trợ, cho vay, hỗ trợ từ Quỹ của thành phố theo điều kiện và tiêu chí cụ thể.
Cách làm này được kỳ vọng tạo ra sự luân chuyển nguồn lực: doanh nghiệp chưa có nhu cầu sử dụng ngay có thể đóng góp vào quỹ chung; doanh nghiệp đang có dự án đổi mới sáng tạo có thêm kênh để tiếp cận vốn hỗ trợ.
Tuy nhiên, cơ chế này không nên được hiểu là doanh nghiệp mặc nhiên được miễn toàn bộ nghĩa vụ thuế hoặc chắc chắn được nhận lại đúng số tiền đã đóng góp. Việc xác định khoản chi hợp lệ, nghĩa vụ thuế và mức hỗ trợ vẫn phải căn cứ vào quy định pháp luật, quy chế của Quỹ cũng như hồ sơ từng dự án.
Giá trị lớn nhất của chính sách nằm ở việc doanh nghiệp có thêm một phương án hợp pháp để sử dụng nguồn quỹ, qua đó giảm nguy cơ để kinh phí tồn đọng kéo dài và phát sinh nghĩa vụ hoàn trả ưu đãi thuế.
Trao thêm quyền chủ động cho doanh nghiệp
Bên cạnh cơ chế đối với Quỹ phát triển khoa học và công nghệ, ông Nguyễn Anh Tuấn cho biết Hà Nội còn áp dụng một số chính sách đặc thù trong giao nhiệm vụ, chuyển giao kết quả nghiên cứu và quản lý kinh phí.
Theo đó, đối với một số nhiệm vụ khoa học và công nghệ thuộc phạm vi áp dụng, doanh nghiệp có thể được tuyển chọn hoặc giao trực tiếp để thực hiện. Sau khi nhiệm vụ hoàn thành và được nghiệm thu, kết quả, sản phẩm nghiên cứu có thể được chuyển giao cho doanh nghiệp tiếp tục khai thác, ứng dụng theo cơ chế của Luật Thủ đô.
Cơ chế khoán chi cũng được áp dụng đối với phần lớn nội dung thực hiện nhiệm vụ, ngoại trừ một số khoản mua sắm tài sản, máy móc, thiết bị lớn. Trong phạm vi kinh phí được khoán, doanh nghiệp được chủ động điều chỉnh các khoản chi và thực hiện báo cáo theo quy định, thay vì phải xin điều chỉnh lại từng nội dung trong quá trình triển khai.
Sau khi nhiệm vụ hoàn thành và sản phẩm được nghiệm thu, phần kinh phí khoán còn lại được xử lý theo cơ chế áp dụng đối với nhiệm vụ, qua đó tăng tính chủ động cho đơn vị thực hiện.
Cùng với việc mở thêm phương án sử dụng Quỹ phát triển khoa học và công nghệ, các chính sách về giao nhiệm vụ, khoán chi và chuyển giao kết quả nghiên cứu cho thấy Hà Nội đang từng bước tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình doanh nghiệp đầu tư cho khoa học, công nghệ, đồng thời tạo điều kiện để kết quả nghiên cứu được đưa vào ứng dụng thực tế.
.png "Hội Thẩm định giá Việt Nam khai giảng lớp cập nhật kiến thức CN2026.11 tại TP HCM")
