Thế hệ tỷ phú mới tại Trung Quốc: Hành tung bí ẩn, tránh xa truyền thông, bài trừ văn hóa cực đoan 996

Đầu năm ngoái, khi DeepSeek – một phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc – khiến các đối thủ phương Tây đứng ngồi không yên, thế giới hầu như không biết gì về người sáng lập của nó: Liang Wenfeng. 

Liang Wenfen đến nay vẫn là một nhân vật đầy bí ẩn, nhưng có một điều chắc chắn đã rõ ràng. Khi DeepSeek khép lại vòng gọi vốn định giá công ty ở mức 71 tỷ USD, khối tài sản cá nhân của nhà sáng lập này đã tăng vọt lên khoảng 38 tỷ USD, giúp ông trở nên giàu có hơn nhiều so với Dario Amodei của Anthropic hay Sam Altman của OpenAI. 

Người ta sẽ không bao giờ bắt gặp Liang Wenfen tại các hội thảo lớn. Ông chưa từng xuất hiện trực tiếp trên truyền hình Trung Quốc, và có rất ít hình ảnh hay thước phim ghi lại vóc dáng gầy gò, mộc mạc. 

Trung Quốc đang sở hữu nhiều tỷ phú trẻ hơn bất kỳ nơi nào khác trên thế giới, ngoại trừ Mỹ. Theo Hurun, tổ chức chuyên theo dõi tài sản của giới siêu giàu toàn cầu, Trung Quốc năm nay có ít nhất 29 tỷ phú tự thân từ 40 tuổi trở xuống. Nếu tính cả Liang Wenfen, người sẽ bước sang tuổi 41 trong năm nay, con số này sẽ là 30 - tăng thêm 9 người so với năm ngoái. 

Các tài phiệt mới của Trung Quốc khác nhiều so với những người đi trước. Không đầu cơ bất động sản, không tiệc rượu xa hoa, song lại có tư duy cực nhạy bén trong việc hiện thực hóa các ý tưởng sáng tạo. 

Sự mở cửa của thị trường bất động sản vào những năm 1990 đã tạo ra một nhóm tỷ phú thời kỳ đầu, bao gồm Hứa Gia Ấn (Xu Jiayin), nhà sáng lập Evergrande - tập đoàn địa ốc hiện đã sụp đổ. Đến đầu những năm 2000, các nhà công nghiệp như Wang Chuanfu của BYD, vốn ban đầu là một nhà sản xuất pin, đã châm ngòi cho làn sóng trỗi dậy của các công ty sản xuất khi Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). 

Sau đó, vào những năm 2010, làn sóng internet tiêu dùng đã sản sinh ra thế hệ tài phiệt công nghệ đầu tiên của Trung Quốc, bao gồm Jack Ma của gã khổng lồ thương mại điện tử Alibaba và Pony Ma của Tencent, cha đẻ của ứng dụng WeChat. Nhà sáng lập của ByteDance (chủ sở hữu TikTok) và Shein (hãng thời trang nhanh trực tuyến), những người hiện đang ở độ tuổi đầu 40, cũng đã xây dựng nên cơ đồ của mình chỉ vài năm sau đó. 

Thế hệ tài phiệt mới của Trung Quốc đang vạch ra một lối đi hoàn toàn khác. Hơn 2/3 số tỷ phú trẻ trong danh sách của Hurun làm giàu từ hàng tiêu dùng hoặc truyền thông. 7 người làm giàu từ trò chơi điện tử; 4 người xây dựng các chuỗi trà hoặc cà phê. Sau Liang Wenfen, người giàu thứ hai là Wang Ning, nhà sáng lập Pop Mart, công ty bán những con búp bê có ngoại hình kỳ dị Labubu. Chỉ có 3 người phất lên nhờ AI, bao gồm Yang Zhilin, nhà sáng lập 34 tuổi của Moonshot AI. Không một tài phiệt bất động sản nào góp mặt trong danh sách nà.

Các doanh nghiệp do thế hệ tỷ phú mới của Trung Quốc xây dựng mang tính toàn cầu hơn nhiều so với trước đây. Trước đây, các doanh nghiệp Trung Quốc phải mất một thập kỷ hoặc lâu hơn để tìm đường bành trướng ra nước ngoài. Bây giờ thì không. 

Zhang Junjie, nhà sáng lập 33 tuổi của chuỗi trà sữa Chagee, mở công ty vào năm 2017 và chỉ mất đúng hai năm để khai trương cửa hàng nước ngoài đầu tiên. Công ty này hiện đã niêm yết tại New York và hoạt động tại 9 quốc gia. 

Việc các tài phiệt mới phụ thuộc nặng nề vào thị trường nước ngoài một phần phản ánh sự suy thoái của sức mua tại thị trường nội địa. Khoảng 80% doanh thu của Dreame, thương hiệu điện tử tiêu dùng do Yu Hao 39 tuổi thành lập, đến từ nước ngoài. 

Insta360, công ty bán camera chống nước cỡ nhỏ, cũng phụ thuộc vào lực cầu quốc tế ở mức tương đương, trong khi Pop Mart đạt doanh thu hơn 2 tỷ USD ngoài Trung Quốc vào năm ngoái, chiếm khoảng 40% tổng doanh thu. Doanh số của Chagee tại Trung Quốc sụt giảm, nhưng ở nước ngoài, họ vẫn tăng trưởng rất mạnh. 

Đi ngược lại văn hóa 996, các doanh nhân mới của Trung Quốc áp dụng phong cách quản lý cởi mở.. Nhiều người khá linh hoạt về thời gian làm việc. Chẳng hạn, Liu Wei, nhà đồng sáng lập tỷ phú 39 tuổi của hãng game miHoYo, đã bài trừ tư duy phải có mặt ở văn phòng, đề cao văn hóa làm việc hạnh phúc, tăng trưởng ổn định, trong đó ưu tiên sức khỏe tinh thần của nhân viên.

Theo: The Economist, SCMP