Tận dụng AI trong M&A giúp tiết kiệm 20% chi phí, đẩy nhanh 50% tiến độ: Vũ khí giúp các ông lớn nuốt gọn đối thủ trong kỷ nguyên số

Trên thị trường sáp nhập và mua lại (M&A), việc thâu tóm được một doanh nghiệp mới chỉ là khởi đầu. Thử thách thực sự nằm ở "hậu trường" công nghệ, nơi các CIO phải đối mặt với mớ hỗn độn của dữ liệu và hệ thống rời rạc.

Tuy nhiên, sự xuất hiện của AI tạo sinh (Gen AI) đang thay đổi cuộc chơi, giúp rút ngắn chu kỳ giao dịch tới 50% và giảm chi phí đáng kể.

Tạo lợi thế bằng AI

Theo báo cáo từ McKinsey năm 2025, có tới 42% lãnh đạo doanh nghiệp tin rằng Gen AI có tiềm năng thay đổi lớn những quy trình thực hiện các thương vụ sáp nhập.

Những đơn vị tiên phong ứng dụng công nghệ này trong hoạt động M&A ghi nhận mức giảm chi phí trung bình khoảng 20%, đặc biệt 40% người được hỏi cho biết AI giúp đẩy nhanh chu kỳ giao dịch lên tới 50%.

Ông Brett Wilson, cộng sự tại McKinsey, nhận định rằng kỷ nguyên tiếp theo của M&A sẽ được định nghĩa bởi những đội ngũ biết "cưỡi" trên con sóng Gen AI thay vì đứng ngoài quan sát. Hiện nay, hai lộ trình ứng dụng rõ rệt đang hình thành.

Lộ trình thứ nhất, một số doanh nghiệp sử dụng AI như một giải pháp thay thế cho việc tích hợp hệ thống truyền thống. Thay vì ép buộc mọi thứ vào một nền tảng duy nhất thông qua các chương trình hợp nhất tốn kém kéo dài nhiều năm, AI đóng vai trò là "chiếc cầu nối" giúp trả lời các câu hỏi kinh doanh then chốt từ các nguồn dữ liệu phân mảnh. Cách tiếp cận này mang lại những thông tin giá trị giúp thúc đẩy lợi nhuận sớm hơn nhiều với chi phí thấp hơn đáng kể.

Lộ trình thứ hai dành cho các thương vụ đặt mục tiêu tích hợp toàn diện. Ở đây, AI được dùng để tăng tốc quá trình lập bản đồ dữ liệu (data mapping) giữa các hệ thống, xây dựng giao diện, tạo các bài kiểm tra hệ thống tự động và giảm thiểu tối đa các thao tác thủ công. Thậm chí, AI còn có thể phác thảo lộ trình tích hợp dự án nhanh hơn nhiều so với việc con người tự thực hiện trước đây.

Ở một khía cạnh khác, một trong những rào cản lớn nhất sau sáp nhập là các CIO thường bị kỳ vọng phải hợp nhất dữ liệu ở tốc độ "ánh sáng" trong khi chiến lược và quản trị của tổ chức mới còn chưa định hình rõ.

Phó Chủ tịch Mark Davis tại công ty tư vấn Egremont Group, cho rằng AI có thể hỗ trợ ra quyết định cực kỳ hiệu quả bằng cách tổng hợp lượng lớn thông tin phân mảnh từ các mô hình vận hành và tài liệu quy trình thành dữ liệu hiệu suất. Điều này giúp ban lãnh đạo hình dung rõ nét cách thức vận hành của cả hai tổ chức và nhận diện chính xác các điểm nghẽn.

Đồng quan điểm, CIO Nick Pearson tại Ricoh Europe, người từng có kinh nghiệm M&A tại các "ông lớn" như PepsiCo và Vodafone, nhận định phương thức "lift-and-shift" (di chuyển nguyên trạng) truyền thống đang dần lỗi thời.

Thay vì mất 6 tháng để tiêu chuẩn hóa dữ liệu ERP, các công ty hiện có thể dùng AI để truy cập dữ liệu nhanh hơn. Đây không chỉ là sự thay đổi về công nghệ, mà là sự thay đổi trong tư duy của đội ngũ tích hợp.

Tại Howden, một tập đoàn bảo hiểm đã tăng quy mô nhân sự từ 10.000 lên 23.000 người chỉ trong 5 năm, Giám đốc Dữ liệu Barry Panayi khẳng định: "Việc mua lại các công ty nên là một lợi thế cạnh tranh chứ không phải là một gánh nặng nợ nần do dữ liệu quá khó để tiêu thụ".

Ông Panayi coi AI là cơ hội vàng để "tam giác hóa" dữ liệu, sử dụng biểu đồ tri thức (knowledge graphs) để tạo ra thông tin chi tiết thay vì cố gắng "đập nát" dữ liệu để nhét vào một kho lưu trữ chung.

Tương tự, CIO Ankur Anand tại Nash Squared đã minh chứng hiệu quả này qua các thương vụ thâu tóm Het Flexhuis và Knoldus. Thử thách lớn nhất của ông là hợp nhất các hệ thống tài chính và CRM khác biệt, nơi mỗi bên có một mô hình vận hành và chính sách bảo mật riêng.

Bằng cách sử dụng BlueGecko, một nền tảng quản lý dữ liệu hỗ trợ AI, đội ngũ của Anand đã tự động hóa quy trình lập bản đồ dữ liệu vốn cực kỳ tốn thời gian. Công cụ này hoàn thành khoảng 80% việc ánh xạ dữ liệu, giúp giảm 30% nỗ lực so với phương pháp thủ công và mang lại kết quả chính xác hơn.

Trong khi đó, tại Thomson Reuters, CTO Joel Hron cho biết họ đang phát triển một hệ thống AI để hỗ trợ quá trình thẩm định (due diligence). Công cụ này giúp đảm bảo tính nhất quán trong cách nhân viên đánh giá các thương vụ, phát hiện rủi ro và giảm thiểu lo ngại ngay từ giai đoạn đầu. Theo ông, việc đánh giá rủi ro tốt hơn sẽ dẫn đến những thương vụ chất lượng hơn.

Bài học cho các CIO

Dù tiềm năng là rất lớn, nhưng báo cáo của McKinsey cho thấy mới chỉ có khoảng 30% doanh nghiệp tham gia ứng dụng Gen AI ở mức độ trung bình đến cao. Nhiều tổ chức vẫn đang dừng lại ở việc cải thiện hiệu quả cục bộ thay vì thiết kế lại toàn bộ quy trình xoay quanh tiềm năng của AI.

Bởi vậy, nhiều chuyên gia cho rằng nếu các CIO muốn đưa AI vào quy trình M&A thì đầu tiên, họ phải xác định rõ mô hình vận hành. Việc hợp nhất công nghệ chỉ thành công khi quản trị, chính sách bảo mật và các định nghĩa KPI được đồng nhất.

Tiếp đó, công ty cần đầu tư mạnh vào chuẩn hóa và hài hòa dữ liệu. Các danh mục phân loại (taxonomies) phải rõ ràng và nhất quán giữa các tổ chức.

Thứ ba là tập trung làm sạch dữ liệu. Những lỗi như trùng lặp thông tin khách hàng có thể bị bỏ sót nếu không có sự phối hợp giữa chuyên gia nghiệp vụ và công cụ AI.

Cuối cùng, một lời khuyên quan trọng từ CIO Ankur Anand của Nash Squared là "Hãy tránh một cuộc tích hợp kiểu Big Bang (bùng nổ một lần)”.

Theo CIO Anand, mọi người cần xác định một trình tự dựa trên các tiêu chuẩn và quan trọng nhất là phải cuốn được đội ngũ con người đi cùng chứ không chỉ là tích hợp một doanh nghiệp.

AI có thể là "bột phép" diệu kỳ, nhưng con người và quy trình mới là nền tảng để phép màu đó thực sự phát huy tác dụng trong thế giới M&A đầy khốc liệt.

*Nguồn: Wired, CNET, The Verge