Nước đầu tiên trên thế giới tuyên bố thỏa thuận thương mại với Mỹ “không còn hiệu lực”

Malaysia đang trở thành tâm điểm chú ý của dư luận quốc tế sau khi một quan chức cấp cao tuyên bố thỏa thuận thương mại song phương với Mỹ “không còn hiệu lực”, trong bối cảnh môi trường thương mại toàn cầu biến động mạnh vì các yếu tố địa chính trị và pháp lý.

Theo các nguồn tin từ báo chí Malaysia và quốc tế, Bộ trưởng Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp Malaysia, ông Johari Abdul Ghani, đã phát biểu rằng thỏa thuận thương mại đối ứng (Agreement on Reciprocal Trade – ART) giữa Malaysia và Mỹ “không còn tồn tại, không còn hiệu lực”. Phát biểu này được đưa ra sau một phán quyết quan trọng của Tòa án Tối cao Mỹ vào tháng 2/2026, trong đó xác định rằng việc áp thuế đối ứng diện rộng của chính quyền Tổng thống Donald Trump là không phù hợp với thẩm quyền pháp lý.

Phán quyết này đã làm mất đi nền tảng pháp lý của chính sách thuế đối ứng – yếu tố cốt lõi của thỏa thuận giữa hai nước. Trước đó, thỏa thuận ART được ký ngày 26/10/2025 tại Kuala Lumpur, với mục tiêu giúp Malaysia giảm thuế xuất khẩu sang Mỹ từ mức cao xuống khoảng 19%, đổi lại là việc mở rộng thị trường cho hàng hóa và dịch vụ của Mỹ.

Tuy nhiên, sau khi chính sách thuế bị tòa án Mỹ bác bỏ, Washington đã chuyển sang áp dụng một mức thuế đồng loạt thấp hơn đối với các đối tác thương mại. Điều này khiến các ưu đãi mà Malaysia đạt được trong thỏa thuận ART gần như không còn giá trị kinh tế, từ đó dẫn đến tuyên bố rằng thỏa thuận này “không còn hiệu lực”

Một số nguồn tin quốc tế như Yahoo Finance cũng xác nhận rằng Malaysia là quốc gia đầu tiên công khai tuyên bố thỏa thuận thương mại kiểu này với Mỹ không còn hiệu lực, mở ra khả năng các nước khác có thể đưa ra quyết định tương tự.

Một số nghị sĩ đã yêu cầu chính phủ cung cấp bằng chứng pháp lý rõ ràng về việc thỏa thuận có thực sự bị chấm dứt hay không, cũng như liệu Malaysia đã có thông báo chính thức tới phía Mỹ hay chưa, theo Malay Mail.

Trong khi đó, các chuyên gia chính sách tại Malaysia nhận định rằng dù thỏa thuận ART có còn hiệu lực về mặt pháp lý hay không, thì trên thực tế, nó đã “không còn áp dụng” do bối cảnh chính sách thuế của Mỹ thay đổi. Điều này phản ánh rủi ro lớn của các thỏa thuận thương mại phụ thuộc quá nhiều vào các quyết định chính sách đơn phương từ một phía.

Trước đó, theo trang tin của Nhà Trắng, mức thuế đối ứng mà hàng hóa Malaysia phải chịu trong khuôn khổ thỏa thuận ART chủ yếu được ấn định ở mức 19% đối với phần lớn hàng xuất khẩu sang Mỹ. Mức thuế này từng có nguy cơ lên tới 25% nếu không đạt được thỏa thuận, nhưng đã được đàm phán giảm xuống. Ngoài ra, một số nhóm hàng chiến lược như thiết bị hàng không, dược phẩm hay dầu cọ được áp mức 0% theo danh mục ưu đãi riêng. Tuy nhiên, theo ước tính của Maybank IB, mức thuế hiệu dụng thực tế mà Malaysia phải chịu vào khoảng 15,6%, do có sự khác biệt giữa các nhóm sản phẩm.