Sự xuất hiện của Stablecoin: Hệ thống ngân hàng truyền thống buộc phải thay đổi?

Nhiều nước Đông Nam Á sử dụng stablecoin

Theo đại diện của Tether (Tổ chức phát hành stablecoin), tại các thị trường mới nổi như Đông Nam Á, việc thanh toán xuyên biên giới qua các ngân hàng truyền thống thường đối mặt với tình trạng chậm trễ, chi phí cao và quy trình tiếp cận phức tạp, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhỏ và cá nhân.

Trong bối cảnh đó, USDT đóng vai trò như một hình thức kỹ thuật số của đồng đô la, cho phép thực hiện các giao dịch trên mạng lưới blockchain gần như tức thì với chi phí thấp hơn đáng kể. Xu hướng này đặc biệt rõ nét tại Đông Nam Á, nơi có tỷ lệ lớn dân số sử dụng công nghệ di động và các nền tảng số để giao dịch thương mại.

Tại Việt Nam, Tether đã bắt đầu có những bước đi cụ thể thông qua việc hợp tác với các nhà hoạch định chính sách để chia sẻ kinh nghiệm toàn cầu và hỗ trợ xây dựng khung pháp lý trách nhiệm cho stablecoin (một loại tiền mã hoá) và tài sản kỹ thuật số.

Ông Trần Huyền Dinh, Chủ nhiệm Uỷ ban Ứng dụng Fintech, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, Giám đốc Công ty cổ phần AlphaTrue cho biết, tại Việt Nam và Đông Nam Á, hạ tầng tài chính này đã hình thành trong thực tế chứ không còn là lý thuyết. Điển hình như dự án Tourist Digipay của Thái Lan cho phép khách du lịch nước ngoài có thể sử dụng tài sản mã hoá trong chi tiêu hàng ngày mà không cần qua ngân hàng. Triple A và GrabPay cũng cho phép khách hàng có thể sử dụng stablecoin trong hệ sinh thái của Grab.

Việt Nam liên tục nằm trong top quốc gia có chỉ số chấp nhận crypto cao nhất thế giới, với lượng kiều hối hàng năm trên 18 tỷ USD, nên có thể một phần đáng kể đã chuyển sang kênh stablecoin (trước khi có quy định pháp lý về tài sản số) vì nhanh hơn và rẻ hơn nhiều so với ngân hàng truyền thống.

USDT hoạt động dựa trên chuỗi khối, dễ dàng truy vết

Một trong những rào cản lớn nhất đối với việc mở rộng stablecoin là nỗi lo ngại về việc chúng bị lợi dụng để rửa tiền hoặc tài trợ tội phạm do bản chất phi tập trung và ẩn danh.

Tuy nhiên, đại diện Tether khẳng định rằng, tổ chức này duy trì chính sách "không khoan nhượng" đối với việc sử dụng sai mục đích các sản phẩm tài chính của mình. Thực tế USDT hoạt động trên các chuỗi khối (blockchain) công khai, nơi mọi giao dịch đều có khả năng truy vết cao. Điều này tạo ra một lợi thế đáng kể cho các cơ quan điều tra so với tiền mặt hoặc các kênh ngân hàng truyền thống vốn thường thiếu minh bạch.

Tether đã chứng minh cam kết của mình thông qua hành động cụ thể. Đến nay, công ty đã hợp tác với hơn 340 cơ quan thực thi pháp luật tại 65 quốc gia và thực hiện đóng băng hơn 4,2 tỷ đô la tài sản có liên quan đến các hoạt động tội phạm. Những hành động này thường giúp các nhà điều tra phá vỡ các mạng lưới tội phạm trước khi dòng tiền có thể di chuyển sâu hơn vào hệ thống tài chính.

Theo ông Trần Huyền Dinh, Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm các sàn giao dịch tài sản mã hoá mà chúng ta đang triển khai chính là một cách tiếp cận cân bằng giữa kiểm soát rủi ro và tạo điều kiện cho đổi mới, sáng tạo.

Ông Dinh cho rằng Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý theo hướng cụ thể hoá các quy định quản lý dựa trên rủi ro và theo hoạt động thực tế. Trọng tâm là thiết lập tiêu chuẩn cấp phép rõ ràng đối với sàn giao dịch, tổ chức lưu ký và các đơn vị cung cấp dịch vụ liên quan; đồng thời bổ sung đầy đủ các yêu cầu về định danh khách hàng, giám sát giao dịch, lưu trữ dữ liệu, công bố thông tin, tách bạch tài sản của khách hàng và cơ chế phối hợp liên ngành trong phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố theo các chuẩn quốc tế.

Đồng thời ông đánh giá, stablecoin sẽ không thay thế hệ thống ngân hàng, mà đúng hơn là buộc hệ thống này phải thay đổi theo hướng chủ động và tích cực hơn. Vai trò của ngân hàng đang chuyển dịch từ thế độc quyền hạ tầng thanh toán sang cạnh tranh và phối hợp với các lớp hạ tầng phi tập trung.

Để đối phó với những rủi ro tài chính phức tạp, Tether cho biết, tổ chức này đã xây dựng một chiến lược đa lớp, kết hợp giữa công nghệ tiên tiến, quy trình tuân thủ nghiêm ngặt và sự hợp tác chặt chẽ với cơ quan chức năng. Đó là quy trình kiểm soát đầu vào nghiêm ngặt; ứng dụng công nghệ giám sát giao dịch tự động; cơ chế phản ứng nhanh và hợp tác thực thi pháp luật…