Tham vọng Tổ hợp hóa chất lớn nhất Việt Nam
Một trong những siêu dự án tham vọng nhất của Hóa chất Đức Giang (DGC) là Dự án Tổ hợp Hóa chất Đức Giang Nghi Sơn (Thanh Hóa).
Sản phẩm chính của tổ hợp nhà máy là Xút (NaOH), HCL, Javel, PAC, Chloramine B, PVC cùng nhiều loại hóa chất công nghiệp khác, trong đó có nhóm sản phẩm dẫn xuất từ khí Clo lần đầu tiên được sản xuất tại Việt Nam. Dự án này được kỳ vọng mở rộng sang lĩnh vực hóa chất cơ bản quy mô lớn, giảm phụ thuộc vào photpho.
Tổng đầu tư toàn bộ ba giai đoạn ước tính khoảng 12.000 tỷ đồng. Giai đoạn 1 với vốn điều chỉnh 2.900 tỷ đồng, sản phẩm chủ lực là NaOH (xút) và các hóa chất công nghiệp. Giai đoạn 2 dự kiến đầu tư khoảng 6.000 tỷ đồng để sản xuất nhựa PVC. Giai đoạn 3 thêm 3.600 tỷ đồng để xây dựng nhà máy soda công suất 400.000 tấn/năm.
Khi hoàn thành toàn bộ, tổ hợp này sẽ trở thành khu phức hợp hóa chất lớn nhất Việt Nam, phù hợp với định hướng của Chính phủ biến Khu công nghiệp số 15 tại Khu kinh tế Nghi Sơn thành trung tâm sản xuất hóa chất lớn của cả nước.
Vị trí Tổ hợp Hóa chất Đức Giang Nghi Sơn trong Khu công nghiệp Nghi Sơn (Thanh Hóa)
Tập đoàn Hóa chất Đức Giang đã nhấn mạnh tầm quan trọng của dự án này, vì nhiều sản phẩm đầu ra của tập đoàn đang có nhu cầu cao và đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung trên thị trường trong nước. Thêm vào đó, dự án được hưởng lợi từ vị trí chiến lược thuận lợi gần cảng nước sâu Nghi Sơn và nguồn đá vôi dồi dào, vốn là nguồn nguyên liệu chính cho sản xuất nhựa PVC.
Ông Đào Hữu Huyền, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Hóa chất Đức Giang coi dự án là "át chủ bài" của công ty trong tương lai gần.
- Ngày 14/5/2020, DGC thành lập Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang Nghi Sơn làm chủ đầu tư dự án.
Ngày 12/6/2020, tại Thanh Hóa, Tập đoàn Hóa chất Đức Giang lần đầu nhận được quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án số 1 — Tổ hợp Hóa chất Đức Giang Nghi Sơn, với tổng vốn 2.400 tỷ đồng.
Theo kế hoạch ban đầu, dự án sẽ khởi công tháng 6/2021 và hoàn thành vào tháng 12/2022. Tuy nhiên, thực tế diễn ra khó khăn hơn dự tính
Khó khăn và vướng mắc — Chậm hơn 3 năm
Dự án tại Nghi Sơn đã chậm tiến độ hơn 3 năm do chậm giải phóng mặt bằng. Đây là rào cản đầu tiên và dai dẳng nhất. Trong suốt giai đoạn 2021–2023, công ty liên tục phải đối mặt với bài toán tái định cư người dân địa phương trong khu vực dự án.
Đến giữa năm 2024, tình hình có chuyển biến. Tỉnh Thanh Hóa tổ chức cuộc họp đặc biệt để tháo gỡ, và Hóa chất Đức Giang đã phối hợp với UBND thị xã Nghi Sơn hoàn thành bồi thường giải phóng mặt bằng toàn bộ 30 ha của dự án. Ban quản lý khu kinh tế Nghi Sơn đã cho thuê đất đợt 1 với diện tích 17,8 ha. Chủ đầu tư đã san lấp được 22,3 ha và triển khai khoan thăm dò địa chất phục vụ lập hồ sơ thiết kế nhà máy.
Tuy nhiên, dự án còn một số vướng mắc trong việc hoàn tất hồ sơ phòng cháy, chữa cháy.
Cụ thể, Dự án thuộc phân khu công nghiệp số 15 nhưng hiện nay khu công nghiệp số 15 chưa được phê duyệt quy hoạch phân khu xây dựng tỷ lệ 1/2000 nên chưa có vị trí đấu nối giao thông, cấp thoát nước sát với ranh giới dự án. Do đó, chưa đủ cơ sở để Bộ Công Thương thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi.
Ngoài ra, dự án di dân, sắp xếp dân cư, tái định cư một số hộ dân thôn Lâm Quảng, xã Tân Trường (thị xã Nghi Sơn) chưa hoàn thành nên ảnh hưởng đến việc triển khai thi công một số hạng mục công trình.
Tháng 7/2024, Hóa chất Đức Giang công bố Nghị quyết HĐQT thông qua điều chỉnh lùi tiến độ thực hiện Dự án số 1 Tổ hợp Hóa chất Đức Giang Nghi Sơn.
Theo đó, việc khởi công xây dựng, lắp đặt thiết bị, chạy thử nghiệm và bàn giao được đặt kế hoạch thực hiện từ quý 4/2024 đến quý 1/2026 thay vì kế hoạch từ tháng 6/2024 như thông tin tại Đại hội cổ đông thường niên.
Khởi công — Tháng 2/2025
Sau gần 5 năm từ khi được chấp thuận chủ trương, dự án cuối cùng cũng được khởi công. Ngày 17/2/2025, Tổ hợp Hóa chất Đức Giang Nghi Sơn chính thức khởi công tại Khu công nghiệp Đông Vang, Khu kinh tế Nghi Sơn, trên diện tích 30 ha với công suất thiết kế 150.000 tấn hóa chất/năm và tổng vốn đầu tư 2.400 tỷ đồng.
Các nhà máy trong giai đoạn 1 bao gồm: Nhà máy xút (NaOH) công suất 80.000 tấn/năm, nhà máy PAC (Poly aluminium chloride) 30.000 tấn/năm, nhà máy Canxi hypochlorite 20.000 tấn/năm và nhà máy H₃PO₃ 10.000 tấn/năm.
Ngay sau đó, công ty tiếp tục nâng quy mô. Vốn đầu tư được điều chỉnh từ 2.400 tỷ lên 2.900 tỷ đồng (gần 110 triệu USD), phần bổ sung chủ yếu dành cho Giai đoạn 2, sẽ sản xuất thêm Kali Sunphat (K₂SO₄), H₂O₂ và pin điện với công suất 2 triệu kWh/năm.
Dự án chưa kịp vận hành — Lãnh đạo đã vướng vòng lao lý
Đúng lúc tổ hợp đang trong giai đoạn xây dựng và dự kiến vận hành Giai đoạn 1 vào quý 2/2026, Hóa chất Đức Giang gặp biến cố lớn.
Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đã khởi tố vụ án “Gây ô nhiễm môi trường; Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, xảy ra tại Tập đoàn Hóa chất Đức Giang và các đơn vị liên quan; đồng thời, khởi tố đối với 14 bị can.
Cơ quan điều tra làm rõ rằng tập đoàn đã đổ thải trái phép hàng triệu tấn chất thải trên diện tích hàng chục hecta tại khu công nghiệp Tằng Loỏng, tỉnh Lào Cai, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Doanh nghiệp còn bị cáo buộc khai thác trái phép hàng trăm nghìn tấn quặng apatit và bỏ ngoài sổ sách kế toán, che giấu doanh thu, gây thiệt hại thuế cho nhà nước hàng chục tỷ đồng.
Cơ quan điều tra đã khởi tố tổng cộng 14 bị can là lãnh đạo và cán bộ tại doanh nghiệp và các đơn vị thành viên.
Ông Đào Hữu Huyền, Chủ tịch Tập đoàn Hóa chất Đức Giang, bị khởi tố về 3 tội danh: Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, vi phạm quy định về khai thác tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường.
Ông Đào Hữu Duy Anh, Phó Chủ tịch HĐQT, nguyên Tổng Giám đốc bị khởi tố về tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.
.png)
Phản ứng thị trường lập tức rất gay gắt. Cổ phiếu DGC giảm sàn xuống 68.800 đồng/cổ phiếu, với dư bán giá sàn gần 12,6 triệu đơn vị trong ngày 17/3.
