Sau chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về thi lớp 10: Thấy rõ 5 "nỗi lòng" của các phụ huynh

Đầu tháng 5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có buổi tiếp xúc cử tri Hà Nội. Trong buổi trao đổi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ thẳng vào thực trạng kỳ thi vào lớp 10 "căng thẳng hơn cả thi đại học", yêu cầu ngành giáo dục bảo đảm đủ trường lớp để việc thi cử thực sự đánh giá chất lượng, không phải để loại học sinh khỏi trường học.

Sau sự kiện quan trọng của ngành giáo dục Hà Nội này, chúng tôi đã tiến hành một cuộc khảo sát nhanh gồm 8 câu hỏi, thu về 866 kết quả là những bạn đọc trả lời đủ 8 câu. Từ kết quả này, nhóm làm khảo sát nhận thấy có 5 đặc điểm nổi trội, thể hiện "nỗi lòng" của những người làm cha làm mẹ. 

Hơn một nửa phụ huynh "mơ" trường top đầu, nhưng chỉ 40% người đăng ký NV1

Khi được hỏi, nếu được chọn một loại hình trường học cấp 3 lý tưởng cho con mình (mà không bị ràng buộc bởi khả năng chi trả học phí hoặc khả năng con mình có đạt điểm hay không), 51,6% phụ huynh chọn trường THPT công lập top đầu. Điều này gợi ý rằng với đa số phụ huynh, uy tín và bề dày truyền thống của những trường công lập top đầu đem lại sự yên tâm, tin tưởng rất cao. Câu hỏi thứ hai đặt ra tình huống gắn với thực tế: "Với điều kiện thực tế hiện tại, gia đình bạn đang hướng tới phương án nào cho con sau THCS?", chỉ còn 40% phụ huynh chọn THPT công lập top đầu.

Trong khi đó, dù ban đầu có 39,3% phụ huynh chọn THPT top giữa là "ngôi trường lý tưởng", nhưng số phụ huynh coi đây là cơ hội thực tế cho con mình lại chiếm đến 52%. 

Kết quả này gợi ý rằng: mặc dù yếu tố "học phí" vẫn không đổi (trường công lập học phí là thấp nhất, từ năm học 2026-2027 còn được miễn học phí), nhưng áp lực cạnh tranh về điểm số khiến nhiều phụ huynh từ bỏ "ước mơ/lý tưởng" trường THPT top đầu và đổ dồn sang THPT top giữa để đăng ký NV1 cho con của họ. 

Đi sâu vào số liệu, chúng tôi thấy trong 866 người, 74.6% số phụ huynh có "lý tưởng" chọn trường và "dự định thực tế" trùng khớp nhau. Còn lại, 169 người (19.5%) lựa chọn giải pháp thấp hơn điều họ muốn. Một nhóm nhỏ hơn, 51 người (5.9%) lại lựa chọn thực tế cao hơn kỳ vọng ban đầu. 

Cứ mỗi 4 phụ huynh thì 1 người xác nhận nộp hồ sơ trường tư

Với câu hỏi "Ngoài kỳ thi công lập, bạn có nộp hồ sơ vào ít nhất một trường THPT tư thục không?", gần một phần tư phụ huynh trong khảo sát (23.4%) cho biết đã nộp hoặc đang chuẩn bị nộp hồ sơ vào ít nhất một trường tư thục (thời điểm chúng tôi làm khảo sát là trước 10/5). 

Ở câu hỏi "Nếu con đỗ vào đúng trường như kỳ vọng, 2 yếu tố nào sau đây bạn cho là quan trọng nhất?", nhóm phụ huynh này ưu tiên nhất là "chất lượng dạy học thực chất" (70,9%) và "môi trường lành mạnh" (52,7%) - đây cũng là 2 lựa chọn ưu tiên nhất của tất cả các phụ huynh. 

Nếu xét về ưu tiên vượt trội hơn phần còn lại, nhóm này vượt trội hơn phần còn lại ở 2 tiêu chí: tỉ lệ đỗ đại học và cơ hội du học. Cụ thể, họ chọn giá trị "tỉ lệ đỗ đại học" nhiều hơn 40%, và chọn "cơ hội du học" nhiều hơn 70% so với chỉ số chung của toàn bộ các phụ huynh làm khảo sát. 

Trở lại câu hỏi về ngôi trường lý tưởng và ngôi trường thực tế, trong số các phụ huynh này, thì hầu hết (94.1%) xác nhận họ vẫn đăng ký thi trường công lập cho con. 

Nhìn vào kỳ vọng và dự định thực tế, nhóm này gần như không khác gì phần còn lại: tỉ lệ chọn trường lý tưởng là THPT top đầu là 52.7%, tỉ lệ chọn ngôi trường thực tế là THPT công lập top đầu 42.4%. 

Hơn một nửa phụ huynh không nộp hồ sơ trường tư vì "không đủ tiền"

Bên cạnh 203 người đã nộp hoặc chuẩn bị nộp hồ sơ trường tư cho con, thì 201 người (23.2%) cho biết đang cân nhắc. Còn lại 462 người (chiếm 53.3%) không nộp hồ sơ vào trường tư, với ba lý do khác nhau. 

Nhóm lớn nhất: học phí ngoài khả năng (236 người, chiếm 51.1% trong nhóm không nộp).

Nhóm thứ hai: tin rằng con sẽ đỗ nguyện vọng công lập (174 người, 37.7%). 

Nhóm nhỏ nhất: chưa biết trường tư nào phù hợp (52 người, 11.3%).

Một điều thú vị là, tại câu hỏi cuối, câu số 8 "nhìn lại quá trình tìm hiểu và ra quyết định chọn trường cho con, câu nào phản ánh đúng nhất cảm nhận của bạn?", các phụ huynh "tin con đỗ công lập" cũng có đến 85,6% trong đó trả lời "hoàn toàn tự tin và chắc chắn về quyết định của mình). Họ cũng là nhóm người có tỷ lệ cao nhất chọn "ngôi trường lý tưởng là THPT công lập top đầu" (66.7%), và cũng là nhóm có tỷ lệ cao nhất thực sự đăng ký NV1 cho con là THPT công lập top đầu (52.9%). 

Nhưng có lẽ nhóm phụ huynh đáng chú ý nhất trong tình huống này là không nộp hồ sơ trường tư cho con vì học phí ngoài khả năng, chiếm hơn một nửa. Những phụ huynh này, khi được bày tỏ về ngôi trường lý tưởng, có 60,2% lựa chọn ngôi trường thực tế nhất với con mình là THPT công lập top giữa; và thực tế khi đăng ký NV1, 58.9% phụ huynh nhóm này đã chọn THPT công lập top giữa. 

Một điều đáng chú ý khác, tại câu số 7, về việc chọn hai giá trị ưu tiên cho con khi con vào cấp 3, thì "học phí vừa vặn" trong suốt 3 năm là giá trị được họ ưu tiên nhiều hơn bất kỳ nhóm nào khác (36.4%). 

Sự cảnh giác đặc biệt của phụ huynh về khái niệm "danh tiếng" của trường

Khi được chọn 2 yếu tố quan cho rằng quan trọng nhất trong trường cấp 3 tương lai của con, hai câu trả lời áp đảo được các phụ huynh lựa chọn là: "chất lượng dạy tốt hoàn toàn thực chất" (62.9%) và "môi trường lành mạnh, bạn bè tốt" (57.2%). Đây là câu duy nhất người làm khảo sát được chọn 2 phương án. 

Trong khi đó, chỉ 1,7% số phụ huynh đánh giá cao giá trị "danh tiếng trên báo chí và mạng xã hội", cho thấy nếu được lựa chọn, hầu như không phụ huynh nào căn cứ trên tiêu chí này. 

Đi sâu hơn, những phụ huynh đã chọn NV1 là  THPT công lập top đầu, họ cũng đặt chất lượng dạy học thực chất ở cấp 3 lên hàng đầu (72.6%), và coi trọng tỉ lệ đỗ đại học gần gấp đôi so với nhóm đối chứng (23.1% so với 12%). 

Nhóm đối chứng chúng tôi nhắc đến ở đây là nhóm phụ huynh chọn NV2 là THPT công lập top giữa. Ngược với nhóm trên, họ ưu tiên nhất là "Môi trường lành mạnh, bạn bè tốt, tránh được tệ nạn" (63%), kế đến mới là "chất lượng dạy thực chất" (55.4%).  

Cứ mỗi 10 phụ huynh, 1 người cảm thấy "không có lựa chọn thực sự cho mình"

Câu hỏi số 8, câu cuối cùng, khảo sát nêu: "Nhìn lại quá trình tìm hiểu và ra quyết định chọn trường cho con, câu nào phản ánh đúng nhất cảm nhận của bạn?". 

Trong số 866 phụ huynh hoàn thành đủ 8 câu này, 592 người (68.4%) nói họ hiểu rõ các lựa chọn và tự tin với quyết định đã đưa ra. 274 người còn lại (31.6%) mang theo những cung bậc cảm nghĩ khác nhau.

Cụ thể, 18.4% cho biết đã quyết định (chọn trường cấp 3 cho con) nhưng vẫn còn nhiều băn khoăn chưa được giải đáp. Chỉ có 3.6% cảm thấy thiếu thông tin để chọn chủ động. 

Và cuối cùng là 84 người (9.7%) chọn mô tả "Tôi cảm thấy không có nhiều lựa chọn thực sự cho mình - chỉ đang xử lý tình huống trước mắt". Trong số 84 người này, 15,3% cho biết họ không (thể) chọn trường tư cho con vì vấn đề học phí không kham nổi. So với tất cả 3 bên trên, đây là nhóm mà có tỷ lệ cảm thấy khó khăn về học phí cao nhất trong khảo sát.