Dù giá trị không lớn, giao dịch này được xem là bước thử đáng chú ý trong nỗ lực của Bắc Kinh nhằm xây dựng mạng thanh toán xuyên biên giới mới tại Đông Nam Á, giảm phụ thuộc vào các kênh ngân hàng trung gian truyền thống.
Giao dịch do chi nhánh Hạ Môn của Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc (CCB) phối hợp với chi nhánh Labuan tại Malaysia thực hiện. Một doanh nghiệp nhập khẩu tại Hạ Môn đã dùng e-CNY (nhân dân tệ số do Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc phát hành) để chuyển tiền trực tiếp cho nhà cung cấp sầu riêng Malaysia. Sau khi nhận tiền, phía Malaysia có thể đổi e-CNY sang ringgit mà không phải qua nhiều tầng ngân hàng đại lý.
Đây là chiều thanh toán ngược lại sau một thử nghiệm nhận tiền bằng nhân dân tệ số từ Malaysia vào Trung Quốc hồi tháng 1. Việc hoàn tất cả 2 chiều giúp hình thành một “vòng khép kín” trong hành lang thanh toán số song phương Trung Quốc - Malaysia.
Với các mặt hàng dễ hỏng như sầu riêng tươi, tốc độ thanh toán có ý nghĩa lớn. Hàng nông sản nhiệt đới thường phụ thuộc vào thời gian vận chuyển, bảo quản lạnh, thông quan và dòng tiền. Nếu tiền về chậm, doanh nghiệp nhập khẩu chịu áp lực vốn, còn nhà cung cấp xuất khẩu phải chờ đợi lâu hơn để xoay vòng sản xuất.
Theo Xinhua Finance, chuyển tiền xuyên biên giới qua mạng ngân hàng đại lý truyền thống thường khiến doanh nghiệp ngoại thương mất 25-35 USD/giao dịch, phí thanh toán có thể vượt 6%, trong khi thời gian hoàn tất kéo dài 1-3 ngày làm việc.
Với cơ chế e-CNY song phương, thời gian thanh toán được rút xuống khoảng 30 phút nhờ chuyển sổ cái trực tiếp giữa các ngân hàng, bỏ qua nhiều khâu trung gian.
Giao dịch diễn ra đúng lúc hoạt động thương mại sầu riêng giữa Malaysia và Trung Quốc tăng mạnh. Sau khi hai nước ký nghị định thư thương mại về xuất khẩu sầu riêng tươi vào tháng 6/2024, giá trị sầu riêng tươi Malaysia bán sang Trung Quốc đã tăng từ khoảng 5 triệu USD lên 37 triệu USD trong năm 2025. Sầu riêng đông lạnh còn đạt gần 202 triệu USD.
Kuala Lumpur đặt mục tiêu nâng tổng giá trị xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc lên hơn 900 triệu ringgit, tương đương khoảng 220 triệu USD, vào năm 2030.
Quan hệ thương mại song phương cũng tạo nền cho các thử nghiệm thanh toán mới. Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Malaysia trong 17 năm liên tiếp, với kim ngạch hai chiều đạt kỷ lục 212 tỷ USD năm 2024. Trong bối cảnh đó, các giao dịch nông sản như sầu riêng, dầu cọ hay thủy sản trở thành nhóm hàng phù hợp để thử nghiệm phương thức thanh toán nhanh, chi phí thấp hơn.
Hạ Môn cũng có vai trò riêng trong chiến lược này. Là cửa ngõ nhập khẩu và xuất khẩu nông sản Đông Nam Á ở ven biển đông nam Trung Quốc, thành phố này ghi nhận CCB xử lý lượng giao dịch nhân dân tệ số xuyên biên giới trị giá vài chục tỷ nhân dân tệ trong nửa đầu năm 2026, từ lĩnh vực thương mại, thương mại điện tử đến dịch vụ tài chính.
Ở cấp hạ tầng, Trung Quốc đang đẩy nhanh nền tảng CBETS. Nền tảng được vận hành thương mại tại Thượng Hải từ ngày 16/6, với một điểm kết nối qua Hong Kong, cho phép các ngân hàng nước ngoài xử lý thanh toán số 24/7 mà không phải thay đổi toàn bộ hệ thống công nghệ cũ. Khi ra mắt, CBETS thu hút 26 định chế tài chính được cấp phép, bao phủ Hong Kong, Macao, Đông Nam Á, Trung Đông và Mỹ Latin.
Mu Changchun, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tiền tệ số thuộc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, cho rằng dịch vụ CBETS được tiêu chuẩn hóa sẽ giúp tăng khả năng sử dụng quốc tế của nhân dân tệ, đồng thời củng cố kiểm soát rủi ro với dòng vốn xuyên biên giới.
Tuy vậy, giới chuyên gia cho rằng thách thức vẫn còn lớn. Thanh toán bằng tiền kỹ thuật số xuyên biên giới phải đáp ứng yêu cầu tuân thủ ở nhiều khu vực pháp lý, từ chống rửa tiền, kiểm soát vốn đến quản lý ngoại hối.
Ngoài ra, để được dùng rộng rãi, cơ chế này cần thêm ngân hàng tham gia, thêm doanh nghiệp chấp nhận và tính thanh khoản đủ lớn khi đổi sang đồng nội tệ.
Theo SCMP
.png "Phát hiện cỗ máy “quái vật” 4.000 tấn âm thầm hoạt động dưới lòng đất 90 mét, lập kỷ lục cho dự án đường sắt cao tốc 26.000 tỷ đồng")
