Phát hành trái phiếu quý II suy yếu giữa áp lực lãi suất cao

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) Việt Nam trong quý II/2026 tiếp tục diễn biến phân hóa khi môi trường pháp lý dần hoàn thiện nhưng áp lực thanh khoản và lãi suất cao vẫn là những yếu tố chi phối hoạt động huy động vốn của doanh nghiệp.

Theo đánh giá của VIS Rating, việc Chính phủ ban hành Nghị định 200 đã góp phần cải thiện môi trường pháp lý cho thị trường, thông qua việc nâng chuẩn phát hành, tăng cường minh bạch thông tin và bảo vệ nhà đầu tư trên thị trường trái phiếu riêng lẻ.

Tuy nhiên, một số hạn chế mang tính cấu trúc vẫn chưa được giải quyết triệt để. Đáng chú ý là cơ chế định giá theo rủi ro còn hạn chế do mức độ sử dụng xếp hạng tín nhiệm thấp, trong khi chưa hình thành đường cong lãi suất đủ tin cậy để làm cơ sở định giá trái phiếu.

Phát hành sơ cấp tiếp tục suy yếu

Trong quý II, giá trị phát hành sơ cấp đạt khoảng 223 nghìn tỷ đồng, giảm 8,5% so với cùng kỳ năm trước. Hoạt động phát hành chịu tác động từ thanh khoản thấp và lãi suất huy động duy trì ở mức cao, khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó trong việc tiếp cận nguồn vốn mới.

Đáng chú ý, phát hành của khối ngân hàng giảm mạnh 39,4% so với cùng kỳ do khi điều kiện thanh khoản thắt chặt và việc tiệm cận các giới hạn về tỷ lệ thanh khoản theo quy định làm giảm nhu cầu của nhà đầu tư. Trong khi đó, doanh nghiệp bất động sản lại tăng phát hành tới 123% so với cùng kỳ, song dòng vốn chủ yếu tập trung ở một số chủ đầu tư lớn.

Điều kiện huy động vốn cũng có sự phân hóa rõ nét. Lãi suất phát hành bình quân của các ngân hàng ở mức 8,5%/năm, tăng 2,6 điểm phần trăm so với cùng kỳ. Đối với nhóm doanh nghiệp bất động sản, lãi suất bình quân lên tới 11,5%/năm, phản ánh mức độ rủi ro cao hơn và chi phí vốn ngày càng lớn.

Tình trạng chậm trả vẫn duy trì nhưng đã có tín hiệu cải thiện

VIS Rating cho biết tình hình chậm trả trên thị trường chưa có nhiều thay đổi trong quý II. Một số doanh nghiệp như Công ty TNHH Phát triển Kinh doanh Xây dựng 3 tiếp tục ghi nhận tình trạng chậm thanh toán gốc và lãi trái phiếu trong bối cảnh chi phí vốn tăng, dòng tiền yếu và tiến độ bán bất động sản chậm lại. Đơn vị đã xin gia hạn thanh toán trong tháng 7/2026.

Dù vậy, tỷ lệ chậm trả trong 12 tháng gần nhất tiếp tục giảm xuống còn 0,30%, thấp hơn mức 0,46% của quý I/2026.

Bên cạnh đó, tỷ lệ thu hồi nợ từ các khoản chậm trả tăng lên 47,7%, cao hơn 1,5 điểm phần trăm so với quý trước, nhờ tiến triển trong quá trình xử lý tài sản bảo đảm và tái cơ cấu nợ tại một số doanh nghiệp... Một số tổ chức phát hành khác như Helios Investment and Services JSC và Tracodi cũng tích cực xử lý tài sản bảo đảm để thực hiện nghĩa vụ thanh toán trái phiếu đến hạn.

Áp lực tái cấp vốn tiếp tục gia tăng

Theo VIS Rating, rủi ro tái cấp vốn sẽ tiếp tục gia tăng trong 12 tháng tới khi lượng trái phiếu đáo hạn vẫn ở mức cao lên đến 235 nghìn tỷ đồng, trong khi điều kiện huy động mới chưa thực sự thuận lợi.

Thanh khoản thị trường vẫn ở trạng thái thắt chặt, mặt bằng lãi suất coupon cao từ các đợt phát hành gần đây khiến chi phí huy động vốn tăng lên đáng kể. Lợi suất phát hành mới dao động khoảng 14-16%/năm, cao hơn đáng kể so với lãi suất tiền gửi.

Áp lực lớn nhất được dự báo tập trung vào nhóm doanh nghiệp bất động sản có lượng trái phiếu phát hành trong giai đoạn 2023-2024 hoặc đã thực hiện gia hạn kỳ hạn trước đó. Đây sẽ là nhóm đối mặt với thách thức lớn trong việc huy động nguồn vốn mới để thanh toán các khoản nợ đến hạn nếu điều kiện thị trường chưa sớm cải thiện.