Mùa hè tại châu Âu đang trở thành một cuộc chiến sinh tồn thực sự. Với mức nhiệt liên tiếp xô đổ các kỷ lục, chạm ngưỡng từ 38 đến 44 độ ở Anh, Pháp cho đến Tây Ban Nha, cùng số ca tử vong vượt mức đáng báo động — tư duy của người dân lục địa già đang có một bước chuyển dịch ngoạn mục.
Từ chỗ coi điều hòa nhiệt độ là một thứ "xa xỉ phẩm" tội lỗi gây hại cho môi trường, giờ đây, đại bộ phận người dân và thậm chí là các chính trị gia châu Âu đang phải đồng lòng trước một thực tế phũ phàng: Phải sống sót trước đã, rồi hãy tính chuyện lo đến môi trường.
Bước ngoặt "buông bỏ" mặc cảm tội lỗi với hành tinh
Từ lâu, người châu Âu vẫn nổi tiếng với tinh thần khắc kỷ và cực kỳ khắt khe trong việc bảo vệ môi trường. Theo thống kê, hiện chỉ có khoảng 20% hộ gia đình châu Âu lắp đặt điều hòa (trong khi tỷ lệ này ở Mỹ lên đến 90%). Họ chấp nhận chịu nóng vì tin vào kiến trúc truyền thống (tường dày, cửa chớp), và quan trọng hơn là "nỗi sợ đạo đức" khi biết rằng thiết bị này chiếm tới 4% tổng lượng khí thải nhà kính toàn cầu — cao gấp đôi ngành hàng không.
Thế nhưng, khi tốc độ ấm lên của châu Âu nhanh gấp đôi mức trung bình toàn cầu, những ngôi nhà vốn được thiết kế để giữ nhiệt vào mùa đông nay lại biến thành những "chiếc lò nung" thiêu đốt. Trước cái nóng đe dọa tính mạng, ranh giới của lý tưởng môi trường bắt đầu sụp đổ.
"Trước đây, bạn chỉ biết nằm vật ra ghế sofa và cố gắng chịu đựng để sống sót qua ngày”, Katie, một người dân sống ở phía đông London chia sẻ. Tuy nhiên, sau khi sinh con, vợ chồng cô đã quyết định lắp điều hòa ngay lập tức.
Cô thẳng thắn: "Cảm giác tội lỗi với môi trường giờ đây hoàn toàn không thể ưu tiên bằng việc đảm bảo cho con mình có một nơi an toàn để ngủ. Bất kỳ ai từng phải trải qua một giờ đồng hồ kinh hoàng dưới cái nóng như thiêu để ôm ấp, dỗ dành một đứa trẻ đang nhễ nhại mồ hôi vào giấc ngủ thì đều sẽ đi mua điều hòa ngay lập tức, hãy tin tôi đi".
Không chỉ các bậc phụ huynh, ngay cả những người từng có tư tưởng "sống xanh" nặng nề cũng nhanh chóng bị khuất phục bởi thực tế.
"Là người Anh, chúng tôi luôn bị buộc phải cân nhắc kỹ lưỡng về mọi quyết định của mình xem liệu nó có thể gây tác động tiêu cực đến môi trường hay không. Nhưng khi sống trong một môi trường mà điều đó không còn là mối bận tâm lớn, bạn sẽ rất dễ dàng bị cuốn theo lối sống sẵn sàng lái xe dù quãng đường chỉ mất hai phút đi bộ và bật điều hòa mát rượi", anh Bob, người điều hành một trung tâm gia sư ở Nam London, thừa nhận sau một thời gian trải nghiệm cuộc sống ngập trong điều hòa ở Mỹ.
“Tôi đã rất ngạc nhiên về việc mình nhanh chóng ngừng lo lắng về những vấn đề môi trường đó như thế nào. Tôi nghĩ lý do là bởi vì xung quanh bạn, ai ai cũng đều làm như vậy cả."
Cơn sốt mua sắm: "Tất cả đều đã cháy hàng"
Cái nóng khủng khiếp không chờ đợi các giải pháp cắt giảm khí thải dài hạn. Tại Ý, sau thảm kịch nắng nóng năm 2023, tỷ lệ sở hữu điều hòa đã tăng vọt từ mức 10-15% lên tới 56% vào năm 2024. Tại Anh, số lượng nhà lắp điều hòa cũng đã tăng gấp đôi chỉ sau 3 năm.
Thực tế tại các cửa hàng điện máy ở Pháp và Anh trong những đợt nắng nóng đỉnh điểm vừa qua là minh chứng rõ nhất cho làn sóng "quay xe" vĩ đại này.
"Tôi và một người bạn đã đến vài cửa hàng để tìm mua một chiếc điều hòa, nhưng tất cả đều đã cháy hàng. Vào ban ngày, tôi thấy thà ngồi trong xe ô tô của mình còn dễ chịu hơn là ở nhà. Thật là một thực tế kỳ lạ”, bà Golnaz Davarpanah, 81 tuổi, sống ở vùng ngoại ô phía tây bắc Paris, ngậm ngùi chia sẻ.
Các đơn vị lắp đặt cũng rơi vào tình trạng quá tải nghiêm trọng vì nhu cầu của người dân tăng đột biến theo chiều thẳng đứng.
"Tôi đã làm công việc này suốt 25 năm qua và ba ngày vừa rồi có lẽ là khoảng thời gian bận rộn nhất trong sự nghiệp của tôi”, ông Richard Salmon, đại diện của Công ty Điều hòa Không khí tại London khẳng định.
Giới chính trị phá vỡ "điều cấm kỵ”
Sự thay đổi từ phía người dân đã tạo ra một áp lực kinh khủng lên chính trường châu Âu, buộc các chính trị gia — ngay cả phe bảo vệ môi trường vốn có truyền thống bài xích điều hòa — cũng phải chấp nhận đầu hàng thực tế.
Bà Marine Tondelier, người đứng đầu Đảng Xanh tại Pháp, thừa nhận bà đang "phá vỡ một điều cấm kỵ" khi tuyên bố: "Có những nơi chúng ta không thể tiếp tục sống thiếu điều hòa."
Thị trưởng London, ông Sadiq Khan, cũng lên tiếng khẳng định việc lắp đặt điều hòa tại các trường học, văn phòng và bệnh viện giờ đây là điều cần thiết và "hành động ngay từ bây giờ" để tăng khả năng chống chịu trước thiên tai.
Cuộc xung đột tư tưởng giữa "bảo vệ môi trường" và "bảo vệ mạng người" hiện rõ nhất qua câu chuyện tại thành phố Ghent (Bỉ). Ban đầu, trang web của thành phố khuyên người dân không nên dùng điều hòa vì môi trường, kèm thông điệp: "Chiếc điều hòa tốt nhất chính là một cái cây". Ngay lập tức, một làn sóng giận dữ từ các chính trị gia đối lập đã bùng lên.
"Thật nực cười khi tất cả các cấp chính quyền ở đất nước chúng ta, dưới áp lực từ những lập luận thiếu căn cứ, lại đi khuyên người dân không nên dùng điều hòa. Đó là giải pháp hiệu quả và tốt nhất. Đã có bao nhiêu mạng người nằm lại chỉ vì những lời khuyên ngớ ngẩn kiểu này?", nghị sĩ Maurits Vande Reyde kịch liệt chỉ trích trên mạng xã hội.
Dưới sức ép quá lớn, thành phố Ghent đã phải lập tức gỡ bỏ cụm từ "tránh dùng điều hòa", đổi thành "làm mát một cách thông minh", đồng thời âm thầm lắp đặt khẩn cấp 30 chiếc điều hòa di động tại các trung tâm chăm sóc trẻ em. Ông Thomas Dierckens, phát ngôn viên của thị trưởng thành phố phải đính chính: "Sức khỏe luôn là ưu tiên hàng đầu".
Trong khi đó, phe cánh hữu châu Âu tận dụng triệt để thời cơ này để lấy lòng cử tri. Bà Marine Le Pen, lãnh đạo đảng Tập hợp Quốc gia (Pháp), mạnh dạn cam kết sẽ triển khai một "kế hoạch phủ sóng điều hòa quy mô lớn" bằng gói vay không lãi suất trị giá 20 tỷ euro nếu đắc cử.
Dẫu cho việc sử dụng điều hòa tại các quốc gia châu Âu đã cởi mở hơn vì khí hậu cực đoan, các nhà khoa học vẫn cảnh báo việc lạm dụng điều hòa sẽ tạo ra một "vòng lặp tử thần": bật điều hòa nhiều khiến tiêu thụ điện khủng khiếp và xả thêm hơi nóng và Trái Đất lại càng nóng hơn.
Tuy nhiên, trước mắt, khi nắng nóng cực đoan cướp đi sinh mạng của trung bình 175.000 người mỗi năm tại châu Âu, người dân lục địa già dường như sẽ không còn quá e ngại vấn đề môi trường được nữa. Với họ lúc này, chiếc điều hòa không còn là kẻ thù của khí hậu, mà là chiếc phao cứu sinh duy nhất để được sống sót qua mùa hè.
.jpg "Tình bạn 30 năm rạn nứt, Warren Buffett từ chối tiếp tục quyên góp cho Quỹ Gates: Họ sẽ không được nhận thêm 1 xu!")
.jpg "Lotto 5/35: Khám phá hành trình 365 ngày chinh phục người chơi xổ số")
