Nhà đầu tư Việt Nam cần chuẩn bị gì khi luật hóa crypto?

Nhân dịp này, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và tài sản số Việt Nam (VBA), Chủ tịch HĐQT 1Matrix, đã có những chia sẻ với MarketTimes về vị thế của tài sản số và nhà đầu tư Việt Nam nên hành động ra sao trong giai đoạn thí điểm 5 năm theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP.

MarketTimes: Thưa ông, thời điểm Nghị quyết 05 được ban hành, các giới nhận định gì về vị thế của thị trường tài sản số Việt Nam? Liệu thị trường tài sản số Việt Nam đã đạt đến mức độ trưởng thành và hòa vào dòng chảy toàn cầu hay chưa?

Ông Phan Đức Trung: Các nước như Thái Lan đã khởi động chính sách từ 2018-2019, còn chúng ta buộc phải bắt đầu khởi động. Chúng ta đang chọn cách "đi tắt" bằng việc tác động ngay đến tài sản token hóa tài sản thực (RWA). Chưa có nước nào khuyến khích RWA mạnh như Việt Nam, đây là một điểm nhấn sáng giá.

Từ góc nhìn quốc tế, Amazon đánh giá rất cao việc Việt Nam hoàn thành khối lượng công việc lớn chỉ trong 8 tháng, điều mà các nước khác phải mất vài năm.

Thị trường đang có phản ứng trái chiều: các định chế tài chính, các quỹ FDI rất vui mừng, chuẩn bị tăng vốn. Ngược lại, các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thì như "quả bóng xì hơi". Điều này là do các doanh nghiệp ấy đang hoạt động trong môi trường xám, có khoảng 100 tỷ USD chảy vào hàng năm nhưng cũng tạo ra hệ lụy lừa đảo rất lớn. Dù thế nào, đây vẫn là một mốc tích cực nhìn từ góc độ quốc tế và tài chính truyền thống.

Nghị quyết 05 ra đời góp phần tích cực vào việc giải quyết những vấn đề về tài sản xấu như lừa đảo. Tuy nhiên, đội ngũ lừa đảo sẽ chuyển sang các hình thức phức tạp hơn, như giả mạo có giấy phép hay sắp ra sàn công nghệ. Thực tế, lừa đảo sẽ không giảm mà tăng cả về chất lượng và số lượng trên toàn cầu.

MarketTimes: Nhiều nhà đầu tư lo ngại về vấn đề thanh khoản và tính minh bạch khi các sàn tại Việt Nam phải cạnh tranh với các sàn quốc tế lớn như Binance hay Coinbase. Vậy các sàn Việt Nam sẽ làm gì để đảm bảo đủ thanh khoản và sức cạnh tranh?

Ông Phan Đức Trung: Chúng ta không thể so sánh trực tiếp các sàn của Việt Nam với Binance hay Coinbase. Coinbase là một tổ chức đạt tiêu chuẩn rất cao, gần như dẫn dắt toàn cầu. Còn Binance thì hoạt động ở những khu vực pháp lý chưa rõ ràng, họ bị cấm ở Mỹ, Singapore nhưng lại được thúc đẩy ở các quốc gia khác.

Việt Nam đang trong quá trình xây dựng sàn, mục tiêu của Chính phủ trong giai đoạn cấp phép thử nghiệm là để viết ra một chính sách quản lý, do đó chính sách sẽ thay đổi liên tục và những sàn được cấp phép đầu tiên chưa chắc đã giữ được giấy phép (kinh nghiệm Thái Lan, Hàn Quốc).

MarketTimes: Việc nhà đầu tư Việt Nam chuyển tài sản từ sàn quốc tế về sàn trong nước, ông có điều gì khuyến cáo?

Ông Phan Đức Trung: Quyết định 6 tháng di chuyển tài sản về sàn Việt Nam là để tăng tính hấp dẫn. Tuy nhiên, Hiệp hội của chúng tôi có vài khuyến cáo: Sàn chỉ là nơi giao dịch. Những người giữ tài sản mã hóa mà không giao dịch có thể không cần điều chỉnh.

Tuy nhiên, khi Nghị quyết 05 yêu cầu nhà đầu tư chuyển về Việt Nam, nếu không chuyển thì việc giao dịch trên các sàn nước ngoài sẽ là bất hợp pháp, và khi xảy ra tranh chấp, nhà nước sẽ không bảo vệ.

Trên thực tế, hiện nay có những token mà các sàn nước ngoài đang niêm yết nhưng sàn giao dịch Việt Nam có thể không có, nên việc quản lý điều chỉnh cần chờ thêm hướng dẫn từ Bộ Tài chính.

Sàn giao dịch nội địa sẽ là tốt nếu có khuôn khổ pháp lý, nhưng những người giao dịch chuyên nghiệp vẫn có thể thực hiện giao dịch lớn trên các sàn DeFi hoặc giao dịch OTC.

MarketTimes: Bitcoin hay Ethereum là những tài sản số lớn nhất thế giới, chắc chắn sẽ được giao dịch trên các sàn trong nước. Vậy ai sẽ quyết định việc niêm yết này và có tiêu chí rõ ràng nào trong việc đánh giá, xét duyệt các loại coin được phép giao dịch hay không?

Ông Phan Đức Trung: Tôi nghĩ Nhà nước sẽ thay đổi cách tổ chức sàn này, nó sẽ không giống sàn chứng khoán. Sẽ có tiêu chuẩn, nhưng chúng ta không nên kỳ vọng có một bảng giá thống nhất như sàn chứng khoán. Có thể sẽ có sự chênh lệch giá Bitcoin giữa các sàn, và sức hấp dẫn của mỗi sàn sẽ nằm ở việc niêm yết token nào, giá cả và các chính sách ưu đãi.

Ở các nước, để chuẩn hóa, họ thường niêm yết các sản phẩm như Bitcoin ETF Spot để làm tham chiếu, giúp đánh giá công nghệ và kết nối giữa sản phẩm tài chính truyền thống với Bitcoin, đồng thời tạo ra sự kết nối giữa sàn chứng khoán và sàn giao dịch tài sản mã hóa tập trung. Tuy nhiên, rất tiếc là Việt Nam chúng ta chưa nhìn thấy đề án kết nối Bitcoin ETF, trong khi Thái Lan và Hồng Kông đã có. Bitcoin ETF thực sự là động lực để thay đổi công nghệ của tất cả các sàn chứng khoán.

MarketTimes: Thị trường tài sản số biến động rất nhanh, chỉ sau một dòng tweet hay "book trend" có thể đảo lộn thị trường. Với cách quản lý truyền thống, làm sao Việt Nam có thể phản ứng kịp thời để không lỡ nhịp của các nhà đầu tư, đặc biệt với các tài sản có tính thời điểm như Bitcoin hay Ethereum?

Ông Phan Đức Trung: Thực tế, các nhà đầu tư dài hạn ít giao dịch nhỏ lẻ. Việc giao dịch liên tục không dành cho nhà đầu tư cá nhân mà là cho các tổ chức và thị trường đủ lớn để tạo ra giao dịch nhanh và rộng.

Các dòng tweet tạo ra hiệu ứng có thể bị dẫn dắt bởi bot hoặc các tổ chức tài chính chuyên nghiệp. Nhà đầu tư nhỏ lẻ cần dần trở thành người đầu tư thông qua các tổ chức tài chính, có phương pháp quản trị rủi ro. Điều quan trọng là giao dịch nghiêm túc, có tầm nhìn dài hạn mới là cơ sở để đảm bảo hoạt động có hiệu quả, chứ không phải giao dịch nhanh.

MarketTimes: Ông đánh giá như thế nào về thời gian thực hiện thí điểm 5 năm? Liệu nó có đảm bảo chống rửa tiền hay tài trợ khủng bố hiệu quả như mục tiêu đề ra cho Chính phủ không?

Ông Phan Đức Trung: Việt Nam đi chậm về mặt chính sách trong thị trường này. Việc thí điểm 5 năm hay 3 năm không quan trọng bằng số lần thay đổi chính sách. Tôi nghĩ nếu 5 năm thí điểm mà chúng ta thay đổi liên tục thì đó là một điều kiện khá tốt. Ví dụ, thị trường crypto tại Mỹ, khi Tổng thống Trump quay lại đã phủ định hết các chính sách trước đây, mặc dù trước đó đã được coi là thị trường dẫn dắt toàn cầu. Điều này cho thấy các chính sách tốt cũng chỉ đáp ứng được trong một khoảng thời gian nhất định.

Vì vậy, mong muốn của chúng tôi là chính sách nên được cập nhật và thay đổi liên tục, một năm vài lần, và việc thay đổi đó nên theo sát thị trường để khai thác được tính dẫn dắt trong khu vực.

MarketTimes: Trân trọng cảm ơn ông!