Người được dân tin cậy nhất, tin ngay 'không do dự' về xăng E10

Xăng E10, loại xăng pha 10% cồn sinh học ethanol, đã chính thức triển khai toàn quốc từ ngày 1/6, thay thế hoàn toàn xăng RON95. Trước thời điểm này, hàng loạt thông tin lan truyền (không đúng sự thật) trên mạng xã hội như: xăng E10 sẽ hút ẩm làm hỏng động cơ, phải lắc xe trước khi nổ máy, rằng cần mua thêm phụ gia đặc biệt mới dùng được... Cơ quan chức năng, nhà sản xuất xe và giới chuyên gia đồng loạt bác bỏ tất cả các tin đồn này. 

Tuy vậy, một câu hỏi đặt ra là: bao nhiêu người đã nghe, bao nhiêu người đã tin, và nếu vẫn còn xuất hiện tin đồn (sai sự thật), nơi nào/ai sẽ được người dân tin tưởng nhất? Chúng tôi đã làm một khảo sát nhanh trong 3 ngày (kết thúc ngày 31/5). Khảo sát trực tuyến gồm 6 câu hỏi nhằm đo lường 3 vấn đề chính: mức độ hiểu biết chung về E10 trước khi chính sách có hiệu lực; mức độ tiếp xúc và thái độ với từng tin đồn cụ thể đang lưu hành; và xu hướng ứng xử thông tin trong tương lai của người dùng. Câu cuối khảo sát hỏi: nếu chỉ được chọn một nguồn tin duy nhất, bạn sẽ tin ai? 

Bảng hỏi được thiết kế thành 6 trang, câu 1 nhận được nhiều lượt trả lời nhất (7091 lượt), câu 6 ít nhất (3081 lượt).  

Chỉ hơn 13% người trả lời hiểu tường tận về E10

Câu hỏi 1 đề nghị người dùng tự đánh giá mức độ hiểu biết về xăng E10 tính đến thời điểm tham gia. 4 lựa chọn được xếp từ thấp đến cao: chưa nghe đến bao giờ; có nghe tên nhưng không biết gì thêm; biết đại khái là xăng pha cồn sinh học; hiểu rõ thành phần, tính chất và cách dùng. 

Trong 7.091 lượt trả lời, nhóm lớn nhất chọn mức "biết đại khái là xăng pha cồn sinh học": 3.337, tương đương 47,1%. Tiếp theo, 1.484 lượt trả lời (20,9%) cho biết chưa nghe đến E10 bao giờ. 1.329 lượt trả lời (18,7%) có nghe tên nhưng không biết thêm gì. Chỉ 941 lượt phản hồi (13,3%) tự nhận hiểu rõ thành phần, tính chất và cách dùng. 

Tin đồn "xăng E10 tách nước": Rất nhiều người đã tin hoàn toàn

Câu thứ hai giới thiệu tin đồn (sai sự thật) đã lan rộng nhất: rằng xăng E10 trong bình xe kín sẽ hút ẩm từ không khí, dẫn đến hiện tượng tách lớp nước và làm hỏng động cơ. Câu hỏi được nêu ra theo cách thức xác nhận ngay từ đầu cơ quan chức năng và các chuyên gia đã khẳng định đây là tin đồn không có cơ sở khoa học. Bốn lựa chọn lần lượt là: đã tin hoàn toàn và lo lắng; có nghe và bán tín bán nghi; có nghe nhưng không tin; chưa nghe đến tin đồn đó.

Trong 4.289 người trả lời câu này, 1.559 lượt trả lời (36,3%) có nghe và đang bán tín bán nghi. 1.422 phản hồi (33,2%) cho biết đã tin hoàn toàn và đã lo lắng. 730 lượt phản hồi (17,0%) cho biết có nghe nhưng không tin. Chỉ 578 lượt phản hồi (13,5%) cho biết: chưa từng nghe đến tin đồn đó.

"Lắc xe trước khi nổ máy": Cứ mỗi 6 người thì 1 người đã làm hoặc định làm theo!

Câu thứ ba về tin đồn: trước khi khởi động xe dùng xăng E10, cần lắc xe để cồn và xăng trộn đều. Câu hỏi được đặt kèm xác nhận của nhà sản xuất và chuyên gia: ethanol hòa tan tuyệt đối vào xăng, không có chuyện tách lớp, việc lắc xe hoàn toàn không có tác dụng gì. Bốn lựa chọn: tin hoàn toàn và đã hoặc định sẽ lắc xe; có nghe và bán tín bán nghi; có nghe nhưng không tin; chưa nghe đến tin đồn đó.

Trong 3.802 người trả lời câu này, 1.384 lượt trả lời (36,4%) cho biết có nghe và đang bán tín bán nghi. 1.259 lượt trả lời (33,1%) chọn có nghe nhưng không tin. Đặc biệt, 613 lượt trả lời (16,1%) tin hoàn toàn và đã hoặc định sẽ lắc xe. 546 lượt (14,4%) chọn: chưa nghe đến tin đồn đó.

Hàng trăm người trả lời: đã mua hoặc định mua phụ gia "bảo vệ động cơ E10"

Câu hỏi thứ tư khẳng định xăng E10 không cần phụ gia nào cả, vậy người dân đã từng nghe nói đến, có tin những tin đồn không có cơ sở khoa học này không? Bốn lựa chọn: tin hoàn toàn và đã mua hoặc định mua; có nghe và đang lung lay, cân nhắc; có nghe nhưng không tin; chưa nghe đến loại sản phẩm này.

Trong 3.415 lượt trả lời câu này, 1.164 lượt người (34,1%) cho biết có nghe và đang lung lay, cân nhắc mua. 1.052 lượt người (30,8%) có nghe nhưng không tin. 671 lượt trả lời (19,6%) chưa nghe đến loại sản phẩm này. Đặc biệt, 528 lượt người trả lời (15,5%) chọn phương án: đã mua hoặc chắc chắn định mua. 

Tín hiệu rất tích cực: Đa số đã "tỉnh" trước các tin đồn

Sau các câu liên tiếp trình bày tin đồn kèm thông tin phản bác chính thức, câu thứ năm hỏi về hành vi tương lai: nếu tiếp tục gặp các thông tin kiểu "E10 hút ẩm hỏng xe", "phải lắc xe", "cần mua phụ gia"... bạn sẽ làm gì? Bốn lựa chọn là: vẫn tin và làm theo, vẫn phân vân chưa biết, phân vân nhưng sẽ chủ động tìm nguồn chính thống, cho đến bác bỏ ngay lập tức.

Trong 3.225 trả lời câu này, 1.383 lượt (42,9%) chọn "vẫn phân vân nhưng sẽ chủ động tìm hiểu các thông tin chính thống". 789 lượt (24,5%) chọn bác bỏ và bỏ qua ngay lập tức. 683 lượt (21,2%) vẫn phân vân và chưa biết. Và chỉ 370 người (11,5%) cho biết: vẫn sẽ tin và làm theo!

Nguồn tin được dân tin cậy nhất

Câu cuối đặt ra tình huống giả định: nếu cùng tiếp xúc với 5 nguồn cùng cung cấp thông tin về xăng E10, gồm cơ quan quản lý nhà nước, hãng xe hoặc đại lý chính hãng, báo chí chính thống, người có ảnh hưởng trên mạng xã hội (KOLs), và cán bộ tổ/thôn/xóm/phường nơi cư trú; nếu chỉ được chọn một nơi/nguồn để tin - không do dự, bạn chọn ai?

Trong 3.081 lượt trả lời câu này, 1.429 lượt (46,4%) chọn cơ quan quản lý nhà nước. Tiếp đến, 1.123 người (36,4%) chọn hãng xe hoặc đại lý chính hãng. Hai nhóm này cộng lại chiếm hơn 80% lựa chọn. 384 lượt trả lời (12,5%) chọn báo chí chính thống. Chỉ có 93 lượt (3,0%) chọn KOLs, và 52 lượt (1,7%) chọn nghe qua cán bộ địa phương cơ sở.

Ghi chú phương pháp: Khảo sát được thực hiện theo phương pháp phi xác suất, thuận tiện, trực tuyến và ẩn danh. Người tham gia tự nguyện, có thể dừng ở bất cứ câu nào. Do vậy, kết quả chỉ mang tính tham khảo, không có giá trị suy rộng hay đại diện cho toàn dân số, và không thể so sánh trực tiếp với các khảo sát có kiểm soát mẫu khác.