Theo công bố năm 2024 của Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), Việt Nam hiện sở hữu khoảng 3,1 tỷ tấn bô xít, đứng thứ 3 thế giới, chỉ sau Guinea (7,4 tỷ tấn) và Úc (3,5 tỷ tấn). Trong khi đó Trung Quốc chỉ có 680 triệu tấn và Mỹ có 20 triệu tấn. Như vậy, Việt Nam nắm trữ lượng lớn gấp khoảng 4 lần cả Mỹ và Trung Quốc cộng lại.
Bô xít là nguyên liệu đầu vào quan trọng để sản xuất alumin và nhôm – kim loại có vai trò chiến lược trong công nghiệp, từ xây dựng, giao thông, điện lực đến công nghệ cao. Trên thế giới, quặng bô xít phân bố chủ yếu ở khu vực nhiệt đới, Địa Trung Hải và vành đai xung quanh xích đạo, tập trung nhiều tại Úc, khu vực Nam – Trung Mỹ, châu Phi và một số quốc gia châu Á.
Tại Việt Nam, bô xít được đánh giá là nguồn tài nguyên quy mô lớn, có chất lượng tốt, đặc biệt tại khu vực Tây Nguyên. Theo Bộ Công Thương, tiềm năng bô xít của Tây Nguyên là lợi thế quan trọng để phát triển ngành công nghiệp khai thác, chế biến alumin – nhôm phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu, góp phần thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, ở Việt Nam hiện có hai loại bô xít chính. Một là bô xít nguồn gốc trầm tích, phân bố tại các tỉnh phía Bắc như Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Giang, Sơn La và Nghệ An. Hai là bô xít phong hóa laterit, tập trung chủ yếu ở Tây Nguyên, với trữ lượng lớn và điều kiện khai thác thuận lợi hơn.
Trong đó, Đắk Nông được xác định là địa phương có trữ lượng bô xít lớn nhất cả nước. Theo Sở Công Thương tỉnh, khoảng 2.396 km², tương đương gần 1/3 diện tích tự nhiên toàn tỉnh, đã được đánh giá có tài nguyên và trữ lượng bô xít. Tổng trữ lượng quặng nguyên khai của Đắk Nông ước tính khoảng 4,2 tỷ tấn, chiếm hơn 57% tổng trữ lượng bô xít quốc gia.
Đáng chú ý, sau khi ba tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông được hợp nhất thành tỉnh Lâm Đồng mới, địa phương này được xem là “siêu tỉnh” về khoáng sản.
Sau sáp nhập, tỉnh Lâm Đồng mới không chỉ sở hữu trữ lượng bô xít hàng đầu mà còn có nguồn titan đặc biệt lớn tại Bình Thuận, với khoảng 599 triệu tấn titan sa khoáng, chiếm tới 92% trữ lượng cả nước.
Ngoài ra còn có hàng trăm điểm quặng kim loại, phi kim loại, các mỏ cát thủy tinh, zircon, thiếc, vàng và hàng chục mỏ nước khoáng. Khu vực ngoài khơi Bình Thuận cũng đang khai thác nhiều mỏ dầu khí lớn như Sư Tử Đen, Sư Tử Vàng và Rạng Đông, với sản lượng cao. Chính phủ cũng định hướng phát triển khu vực này thành trung tâm dự trữ dầu khí quốc gia trong tương lai.
Trên cơ sở tiềm năng tài nguyên lớn, tỉnh Lâm Đồng mới đã kiến nghị được giữ lại tối thiểu 50% nguồn thu từ khoáng sản và năng lượng để tái đầu tư vào hạ tầng giao thông, công nghệ, y tế và giáo dục. Địa phương cũng đề xuất Trung ương ưu tiên nguồn lực nâng cấp các tuyến quốc lộ 20, 27, 28, 28B và 55, đồng thời đẩy nhanh tiến độ các dự án cao tốc chiến lược như Dầu Giây – Liên Khương, Nha Trang – Đà Lạt và Bình Thuận – Đắk Nông.
Nếu được đầu tư đồng bộ về hạ tầng và cơ chế tài chính đặc thù, tỉnh Lâm Đồng mới không chỉ phát huy lợi thế “kho báu” khoáng sản mà còn có thể hình thành hành lang kinh tế chiến lược kết nối Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ, mở rộng không gian phát triển bền vững trong dài hạn.
Trên thế giới, Trung Quốc vừa gây chú ý khi phát hiện ra mỏ quặng bô xít mới với trữ lượng lên tới 183 triệu tấn, giá trị ước đạt gần 97 tỷ NDT.
