Không phải sầu riêng, loại quả cho không đầy chợ Việt được Lào, Trung Quốc đua nhau mua - nay bỗng rớt giá hơn chục lần

Giá ớt tươi tại Quảng Ngãi bất ngờ giảm sâu xuống mức chỉ còn 5.000–7.000 đồng/kg, thấp kỷ lục so với cùng kỳ năm trước. Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh nhu cầu từ thị trường Trung Quốc suy yếu và chi phí vận chuyển tăng cao, làm gián đoạn hoạt động thu mua.

Ghi nhận dọc tuyến đường Trường Sa, ven bờ nam sông Trà Khúc, những thảm ớt đỏ được người dân trải dài để phơi khô, kéo dài khoảng 2 km. Đây là khu vực đi qua xã An Phú – một trong những “thủ phủ” trồng ớt của tỉnh – nên vỉa hè thường xuyên được tận dụng làm nơi sơ chế nông sản. Khi giá xuống thấp, lượng ớt mang ra phơi càng nhiều, phản ánh rõ áp lực tiêu thụ.

Theo người dân địa phương, năm ngoái giá ớt trung bình đạt khoảng 50.000 đồng/kg, thậm chí có thời điểm vượt 70.000 đồng/kg. Tuy nhiên, bước sang vụ năm nay, giá đầu mùa chỉ quanh 14.000 đồng/kg và tiếp tục lao dốc xuống mức 5.000–7.000 đồng/kg vào ngày 9/4.

Các thương lái cho biết, ớt Quảng Ngãi chủ yếu được xuất khẩu theo đường tiểu ngạch sang Trung Quốc. Khi thị trường này giảm nhập khẩu, đầu ra lập tức bị thu hẹp. Bên cạnh đó, giá dầu tăng cao khiến chi phí vận chuyển đội lên đáng kể, nhiều xe container phải tạm dừng hoạt động, buộc thương lái thu mua cầm chừng, kéo giá xuống thấp.

Quảng Ngãi hiện là một trong những địa phương có diện tích trồng ớt lớn. Riêng vụ Đông – Xuân năm nay, diện tích trồng vượt 1.000 ha, sản lượng ước đạt khoảng 21.000 tấn. Tuy nhiên, sản xuất vẫn mang tính nhỏ lẻ, manh mún, chưa hình thành vùng chuyên canh quy mô lớn hay chuỗi liên kết tiêu thụ ổn định.

Sự phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc và hệ thống thương lái khiến giá ớt biến động mạnh. Khi thị trường thuận lợi, giá có thể tăng vọt, nhưng khi nhu cầu suy giảm, rủi ro lập tức dồn về phía nông dân. Trước tình trạng giá giảm sâu, một số cơ sở thu mua đã chuyển sang trữ ớt trong kho lạnh hoặc phơi khô để kéo dài thời gian bảo quản, chờ giá phục hồi.

Trên thực tế, ớt vẫn là một trong những mặt hàng xuất khẩu tăng trưởng tích cực. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu ớt tươi đạt khoảng 117 triệu USD, tăng gần 21% so với năm trước, lọt top 10 nhóm rau củ có giá trị xuất khẩu cao. Thị trường tiêu thụ chính gồm Trung Quốc, Lào và Hàn Quốc, ngoài ra có một phần nhỏ xuất sang Mỹ.

Việt Nam có lợi thế sản xuất ớt quanh năm, trong khi Trung Quốc chỉ có một đến hai vụ chính, tạo ra nhu cầu nhập khẩu bổ sung. Các giống ớt như ớt chỉ thiên và ớt hiểm được ưa chuộng nhờ độ cay và hương vị đặc trưng, phù hợp với nhiều món ăn như lẩu, kim chi.

Dù vậy, giá ớt xuất khẩu luôn biến động mạnh theo mùa vụ và nhu cầu. Trong điều kiện bình thường, giá dao động khoảng 45.000–65.000 đồng/kg, nhưng khi nguồn cung khan hiếm, có thể tăng lên tới 120.000–150.000 đồng/kg như thời điểm cuối năm 2025.

Diễn biến hiện tại cho thấy nghịch lý quen thuộc của nông sản: khi thị trường thuận lợi, giá tăng cao nhưng thiếu liên kết bền vững; ngược lại, khi đầu ra gặp khó, người nông dân lại phải tự xoay xở, chấp nhận bán rẻ hoặc tìm cách bảo quản sản phẩm trong khi chờ thị trường hồi phục.