Cơn sốt thuốc giảm cân và tiểu đường đang đẩy ngành dược phẩm toàn cầu vào một trạng thái "hưng phấn" đầy nguy hiểm. Một báo cáo mới đây từ Deloitte chỉ ra rằng, sự tăng trưởng thần tốc của phân khúc này đang tạo ra một hiệu ứng bong bóng, vô tình che giấu những áp lực nặng nề mà phần còn lại của ngành đang phải gánh chịu.
Sự bùng nổ nhu cầu đối với những cái tên như Wegovy hay Zepbound đã đưa tỷ suất lợi nhuận từ nghiên cứu và phát triển (R&D) của ngành dược lên mức cao nhất trong nhiều năm qua.
Tuy nhiên, đằng sau những con số hào nhoáng đó là một thực tế đáng lo ngại: ngành dược đang trở nên quá phụ thuộc vào một nhóm tài sản hẹp, đẩy mức độ rủi ro tập trung lên cao chưa từng thấy.
Phụ thuộc vào một dòng sản phẩm
Theo báo cáo công bố ngày thứ Hai từ Deloitte, tỷ suất hoàn vốn R&D của 20 công ty dược phẩm hàng đầu thế giới đã cải thiện năm thứ ba liên tiếp, chạm mức 7%.
Thế nhưng, con số này gần như hoàn toàn được thúc đẩy bởi một nhóm nhỏ các tài sản có dự báo tăng trưởng đột biến, cụ thể là các loại thuốc kích thích thụ thể peptide giống glucagon-1 (GLP-1).
Lần đầu tiên sau 16 năm, vị thế của ngành ung thư học (oncology) đã bị truất ngôi. Các liệu pháp điều trị béo phì hiện đã vượt qua ung thư để trở thành lĩnh vực đóng góp lớn nhất vào giá trị danh mục sản phẩm giai đoạn cuối (late stage pipeline).
Điều này tạo ra một rủi ro cực lớn trong ngành dược phẩm khi quá phụ thuộc vào một dòng sản phẩm mà bỏ qua những nghiên cứu khác.
Hanno Ronte, đối tác mảng Khoa học Đời sống và Chăm sóc Sức khỏe tại Deloitte, nhận định với CNBC rằng: "Đây là một bong bóng vì mọi thứ đang quá tập trung vào một dòng sản phẩm".
Các loại thuốc nhắm vào béo phì và tiểu đường hiện chiếm tới 38% tổng dòng tiền thương mại dự kiến từ danh mục sản phẩm giai đoạn cuối vào năm 2025.
Sức ảnh hưởng của thuốc giảm cân lớn đến mức nó đang làm lu mờ sự suy yếu của phần còn lại trong ngành công nghiệp. Nếu loại bỏ các tài sản GLP-1/GIP khỏi phân tích, tỷ suất lợi nhuận của toàn ngành sẽ lao dốc xuống chỉ còn 2,9%, giảm đáng kể so với mức 3,8% của năm 2024.
Sự thay đổi về cấu trúc giá trị diễn ra với tốc độ chóng mặt. Năm 2022, phân khúc béo phì chỉ đóng góp vỏn vẹn 1% giá trị dự kiến. Đến nay, con số này đã vọt lên 25% tổng doanh số dự báo, trong khi tỷ trọng của ung thư học trượt xuống còn 20%.
Theo nghiên cứu của Deloitte, sự tập trung rủi ro còn thể hiện ở chỗ 54 dòng dược phẩm "siêu bom tấn" (mega-blockbuster, những loại thuốc đạt doanh thu cực lớn), chiếm vỏn vẹn 9% trong nhóm sản phẩm giai đoạn cuối nhưng lại được dự báo sẽ tạo ra khoảng 70% tổng doanh thu.
Việc đặt cược quá lớn vào một số ít quân bài chủ lực khiến các tập đoàn dược phẩm trở nên cực kỳ nhạy cảm với sự cạnh tranh và các biến động chính sách hoặc khoa học trong tương lai.
Theo CNBC, các nhà khoa học vẫn đang nỗ lực khám phá toàn bộ tiềm năng của GLP-1. Hiện tại, thuốc của Novo Nordisk đã được phê duyệt để giảm rủi ro tim mạch và điều trị bệnh gan, thận, trong khi sản phẩm của Eli Lilly được cấp phép điều trị chứng ngưng thở khi ngủ ở người béo phì. Thậm chí, nhiều nghiên cứu đang mở rộng sang mảng sức khỏe não bộ và điều trị nghiện.
Dẫu vậy, những dấu hỏi lớn vẫn còn đó. Một thử nghiệm kéo dài nhiều năm của Novo Nordisk về tác động của semaglutide đối với bệnh Alzheimer đã không cho thấy sự chậm lại đáng kể của tiến trình bệnh, dù có ghi nhận tác động tích cực đến các dấu hiệu viêm hệ thống.
"Chúng ta vẫn đang cưỡi trên một con sóng lớn và đó là lý do mọi người đổ tiền vào đầu tư. Nhưng khi bạn cưỡi sóng cùng quá nhiều người, không gian để lướt sẽ không còn nhiều nữa," ông Ronte ví von một cách sắc sảo.
*Nguồn: CNBC, Fortune
.png "Thứ trưởng Bộ Tài chính nêu 4 giải pháp để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát")
