Các quốc gia Bắc Âu từ lâu đã được coi là thỏi nam châm thu hút đầu tư vào trung tâm dữ liệu (data center) nhờ khí hậu ổn định và nguồn năng lượng tái tạo dồi dào. Tuy nhiên, thực tế đang thay đổi chóng mặt khi nhu cầu điện năng tăng vọt đang buộc các chính phủ phải xem xét lại giới hạn tăng trưởng cho những "con quái vật" ngốn điện này.
Đan Mạch, quốc gia đi đầu trong khu vực, đang phải đối mặt trực tiếp với câu hỏi hóc búa: Làm thế nào để cân bằng giữa tăng trưởng công nghệ và sự ổn định của mạng lưới điện quốc gia?
Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và làn sóng số hóa toàn cầu đã đẩy nhu cầu điện năng lên mức chưa từng có. Tại Mỹ, các bang như Virginia, Oklahoma hay Maine đang cân nhắc hoặc đã tiến gần tới các lệnh cấm xây dựng trung tâm dữ liệu mới.
Tại châu Âu, Hà Lan và Ireland là những cái tên đầu tiên thực thi lệnh tạm dừng hoàn toàn đối với các dự án này. Giờ đây, áp lực đang lan rộng khắp lục địa khi cơn sốt AI đòi hỏi một lượng điện năng khổng lồ, chồng chéo lên mục tiêu điện khí hóa để chuyển đổi năng lượng xanh.
Công nghệ hay ổn định xã hội
Hồi tháng 3, Energinet (đơn vị vận hành lưới điện quốc gia của Đan Mạch) đã phải đưa ra một quyết định gây sốc: tạm dừng tất cả các thỏa thuận kết nối lưới điện mới. Nguyên nhân đến từ một sự "bùng nổ" trong các yêu cầu công suất.
Theo người phát ngôn của Energinet chia sẻ với CNBC, hiện có khoảng 60 GW dự án đang nằm chờ để được kết nối vào lưới điện. Để dễ hình dung, con số này vượt xa nhu cầu điện năng cao đỉnh điểm của toàn bộ Đan Mạch, vốn chỉ rơi vào khoảng 7 GW. Trong đó, các trung tâm dữ liệu chiếm gần một phần tư tổng công suất đăng ký chờ (khoảng 14 GW).
Henrik Hansen, CEO của Hiệp hội Công nghiệp Trung tâm Dữ liệu Đan Mạch (DDI), thừa nhận rằng ngành công nghiệp này cần phải thực tế hơn. Ông cho rằng các doanh nghiệp không thể cứ "phát cuồng" với các thỏa thuận kết nối khi mà nguồn điện thực tế không cho phép.
Hiện trạng này đã tạo ra một "giấc mơ viển vông", nơi khoảng cách giữa năng lượng thực có và yêu cầu đăng ký xây dựng trung tâm dữ liệu ngày càng xa vời. DDI đang kêu gọi các tiêu chuẩn khắt khe hơn để sàng lọc các dự án thực sự khả thi và có giá trị xã hội thay vì cấp phép tràn lan.
Cuộc tranh luận về việc ai nên được ưu tiên sử dụng điện đã trở nên gay gắt đến mức Sebastian Schwartz Botcher từ Schneider Electric đã ví đây là trò chơi sinh tồn "Hunger Games" giữa các trung tâm dữ liệu và các ngành sản xuất truyền thống.
Tại một số quốc gia như Hà Lan, người ta thậm chí đã phải đặt lên bàn cân so sánh giữa việc cấp điện cho một trung tâm dữ liệu hay một bệnh viện.
Trước kỳ bầu cử vừa qua, Bộ trưởng Năng lượng Đan Mạch Lars Aagaard từng bày tỏ quan ngại rằng các trung tâm dữ liệu và các trang trại pin đang chiếm dụng quá nhiều công suất lưới điện hiện có. Ông không ngần ngại đặt khả năng sẽ đẩy các trung tâm dữ liệu xuống cuối hàng đợi ưu tiên để nhường chỗ cho các nhu cầu dân sinh và sản xuất nội địa.
Đây là một tín hiệu cứng rắn cho thấy thời kỳ các "hyperscalers" (những đơn vị vận hành dữ liệu quy mô lớn) được trải thảm đỏ đón mời đã kết thúc.
Tuy nhiên, việc thắt chặt quản lý cũng đi kèm với rủi ro lớn về tính cạnh tranh. Diana Hodnett, Giám đốc đối ngoại toàn cầu về trung tâm dữ liệu của Google, cảnh báo rằng các nhà đầu tư không thể chờ đợi vô thời hạn.
Nếu lệnh tạm dừng kéo dài mà không có lộ trình rõ ràng, dòng vốn sẽ ngay lập tức xoay trục sang các thị trường khác. Tốc độ là yếu tố sống còn trong kỷ nguyên AI, và Đan Mạch có nguy cơ đánh mất vị thế dẫn đầu trong khu vực Bắc Âu nếu không sớm giải quyết được nút thắt hạ tầng.
Bà Pernille Hoffmann, Giám đốc điều hành khu vực Bắc Âu của Digital Realty, nhấn mạnh rằng: "Nếu bạn không thể đặt khối lượng công việc AI của mình tại Đan Mạch, bạn sẽ chỉ đơn giản là chuyển chúng đi nơi khác". Điều này không chỉ gây thiệt hại cho Đan Mạch mà còn ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh kinh tế chung của khu vực trong bối cảnh xã hội ngày càng số hóa.
Dù đang trong giai đoạn khó khăn, nhiều chuyên gia vẫn kỳ vọng Đan Mạch sẽ là nơi khai sinh ra một khung pháp lý kiểu mẫu cho toàn châu Âu. Soren Dupont Kristensen, Giám đốc vận hành của Energinet, coi giai đoạn tạm dừng này là một "cửa sổ cơ hội" để tư duy lại về cách quản lý.
Microsoft, đơn vị dự kiến đầu tư 3 tỷ USD vào công suất trung tâm dữ liệu tại Đan Mạch từ năm 2023 đến 2027, cũng hy vọng vào một cơ chế ưu tiên dựa trên hiệu quả và đóng góp kinh tế.
Ông Alistair Speirs từ Microsoft Azure nhận định rằng các cơ sở hạ tầng này là thiết yếu để duy trì thế giới hiện đại và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Đan Mạch. Câu hỏi mấu chốt hiện nay không phải là liệu nhu cầu về năng lượng tính toán có chậm lại hay không, mà là chính sách và cơ sở hạ tầng có thể bắt kịp tốc độ đó nhanh đến mức nào.
Rõ ràng, kỷ nguyên xây dựng các trung tâm dữ liệu một cách lặng lẽ đã qua. Giờ đây, mỗi dự án mới đều phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ từ cộng đồng và chính phủ về mức độ tiêu thụ năng lượng. Đan Mạch đang đứng trước một phép thử quan trọng: tìm ra công thức chung để vừa giữ chân được các gã khổng lồ công nghệ, vừa đảm bảo lưới điện không bị "sập" dưới sức nặng của kỷ nguyên số.
*Nguồn: CNBC, Fortune
.png "Thứ trưởng Bộ Tài chính nêu 4 giải pháp để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát")
.jpg "Siêu dự án có sân vận động 70.000 chỗ của Sun Group tại thành phố giàu nhất Việt Nam sắp triển khai khâu then chốt")
