Ngành chứng khoán lãi lớn trong quý 2: Lợi nhuận tăng hơn 50%, margin lập kỷ lục mới

Theo báo cáo ngành chứng khoán quý 2/2026 của Trung tâm Phân tích CTCP Chứng khoán Quốc gia (NSI), bức tranh kinh doanh của các công ty chứng khoán (CTCK) tiếp tục cải thiện rõ rệt. Tổng doanh thu toàn ngành đạt 35.093 tỷ đồng, tăng 35,5% so với cùng kỳ và 11,3% so với quý trước. Lợi nhuận sau thuế (LNST) đạt 12.300 tỷ đồng, tăng tới 51,4% so với cùng kỳ và 58,2% so với quý 1.

Đáng chú ý, kết quả tích cực này diễn ra trong bối cảnh thanh khoản thị trường lại đi xuống. Trong quý 2, VN-Index tăng từ 1.674 lên 1.860 điểm, nhưng giá trị giao dịch bình quân mỗi phiên giảm 29% so với quý trước, từ 31.600 tỷ đồng xuống còn 22.200 tỷ đồng.

Margin trở thành “con gà đẻ trứng vàng”

Nếu môi giới từng là nguồn thu truyền thống của các CTCK, thì bức tranh hiện nay đang thay đổi nhanh chóng. Cho vay margin tiếp tục trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất.

Doanh thu cho vay trong quý 2 đạt khoảng 12.133 tỷ đồng, tăng 62,8% so với cùng kỳ và 8,4% so với quý trước. Dư nợ margin toàn ngành lên tới 451.959 tỷ đồng, tăng 48,5% so với cùng kỳ và 7% so với quý 1. Lợi suất cho vay cũng cải thiện lên khoảng 11,1%.

Đáng chú ý, vốn chủ sở hữu toàn ngành đã tăng lên khoảng 456.870 tỷ đồng, tăng 51,2% so với cùng kỳ và 10,4% so với quý trước. Nguồn vốn mới giúp các CTCK có thêm dư địa mở rộng hoạt động margin, trong khi tỷ lệ dư nợ margin trên vốn chủ sở hữu giảm nhẹ xuống 98,9%.

Theo NSI, tỷ trọng cho vay trong tổng tài sản toàn ngành cũng tăng từ khoảng 41,9% trong quý 2/2025 lên 45,5% trong quý 2/2026. Điều này cho thấy các CTCK đang ngày càng ưu tiên phân bổ vốn vào margin – nguồn thu có tính lặp lại và khả năng dự báo cao hơn so với tự doanh cổ phiếu.

Ở góc độ lợi nhuận, mảng cho vay margin tạo ra khoảng 10.500 tỷ đồng lợi nhuận gộp, tăng 76% so với cùng kỳ. Trong khi đó, tỷ trọng lợi nhuận gộp từ môi giới tiếp tục thu hẹp, chỉ còn khoảng 1,8% trong quý 2.

Môi giới “hụt hơi” dù VN-Index tăng mạnh

Trái ngược với margin, hoạt động môi giới lại chịu sức ép đáng kể. Doanh thu môi giới toàn ngành quý 2 đạt 3.682 tỷ đồng, giảm 4% so với cùng kỳ và giảm tới 25,2% so với quý trước. Nguyên nhân chính là thanh khoản thị trường suy yếu, với giá trị giao dịch bình quân chỉ còn 22.200 tỷ đồng/phiên. Biên lợi nhuận gộp mảng môi giới cũng thu hẹp xuống khoảng 11%, so với 22% trong quý trước.

Điểm đáng chú ý là VN-Index tăng mạnh nhưng dòng tiền chưa thực sự lan tỏa. Theo báo cáo, một phần đáng kể mức tăng của chỉ số đến từ nhóm cổ phiếu Vingroup. Vốn hóa nhóm này tăng từ khoảng 1,67 triệu tỷ đồng lên 2,54 triệu tỷ đồng, nâng tỷ trọng trong vốn hóa VN-Index từ 21% lên 29%.

Nói cách khác, chỉ số tăng nhưng không đồng nghĩa hoạt động giao dịch sôi động trên diện rộng. Đây chính là lý do khiến doanh thu môi giới của nhiều CTCK chưa thể hưởng lợi tương ứng.

Dù vậy, nền khách hàng vẫn tiếp tục được mở rộng khi số tài khoản chứng khoán mở mới trong quý 2 đạt khoảng 769.100 tài khoản, tăng 32% so với cùng kỳ. Đây được xem là nền tảng tích cực cho thanh khoản trong các quý tiếp theo.

Mảng đầu tư tiếp tục giữ vị trí số một về doanh thu với 15.386 tỷ đồng trong quý 2, tăng 21,7% so với cùng kỳ và 8,3% so với quý trước.

Tuy nhiên, tăng trưởng chủ yếu đến từ việc mở rộng quy mô danh mục thay vì hiệu suất đầu tư. Tổng danh mục đầu tư đạt 423.636 tỷ đồng, tăng 29,9% so với cùng kỳ và 12,8% so với quý trước, trong khi lợi suất đầu tư chỉ tăng nhẹ từ 3,8% lên 3,9%.

Đáng chú ý, khẩu vị đầu tư của các CTCK đang chuyển sang hướng thận trọng hơn. Giá trị trái phiếu tăng 24% so với quý trước lên 168.800 tỷ đồng, trong khi chứng chỉ quỹ và tiền gửi đạt khoảng 169.500 tỷ đồng. Hai nhóm tài sản này chiếm hơn 81% tổng danh mục, còn danh mục cổ phiếu gần như đi ngang ở khoảng 67.900 tỷ đồng.

Một điểm sáng khác trong quý 2 là ngân hàng đầu tư và tư vấn. Doanh thu IB, tư vấn đạt 3.246 tỷ đồng, tăng 130,8% so với cùng kỳ và tăng tới 352,8% so với quý trước. Tuy nhiên, nguồn thu này tập trung rất cao ở một nhóm nhỏ CTCK.

Theo NSI, VPX, TCX, HDBS và LPB đóng góp khoảng 90% doanh thu IB toàn ngành. Trong đó, riêng VPX đạt 1.172 tỷ đồng, TCX 837 tỷ đồng và HDBS 721 tỷ đồng.

Sự phục hồi của thị trường trái phiếu doanh nghiệp là một trong những động lực quan trọng. Trong quý 2/2026, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp đạt khoảng 185.000 tỷ đồng, tăng 375% so với quý trước; riêng phát hành riêng lẻ chiếm 96%.

Tuy nhiên, NSI lưu ý mức tăng đột biến của IB trong quý 2 mang tính tập trung cao và khó duy trì nếu không xuất hiện thêm các thương vụ lớn trong những quý tiếp theo.

VPX vươn lên dẫn đầu, SSI và TCX tiếp tục bám sát

Bức tranh cạnh tranh giữa các CTCK cũng có sự dịch chuyển đáng chú ý. Theo bảng xếp hạng của NSI, VPX đứng đầu về doanh thu hoạt động và LNST trong quý 2/2026, nhờ đóng góp nổi bật từ đầu tư và IB. TCX đứng thứ hai về doanh thu và lợi nhuận, đồng thời dẫn đầu về doanh thu cho vay và quy mô dư nợ margin. SSI duy trì vị trí Top 3 ở cả doanh thu và LNST.

Ở mảng môi giới HSX, VCK tiếp tục dẫn đầu với thị phần 12,61%, theo sau là SSI với 11,17% và TCX với 9,36%. VPX cũng cải thiện thị phần từ 2,94% lên 3,57%.

Đáng chú ý, trên thị trường cơ sở, thị phần đang có xu hướng dịch chuyển khỏi một số doanh nghiệp dẫn đầu truyền thống sang những CTCK đẩy mạnh đầu tư vốn, công nghệ và chính sách giá, trong đó nổi bật là VPX và TCX.

Bước sang nửa cuối năm, NSI duy trì góc nhìn tích cực nhưng thận trọng đối với ngành chứng khoán.

Các động lực hỗ trợ gồm nền kinh tế duy trì tăng trưởng, kết quả kinh doanh doanh nghiệp tích cực, kỳ vọng nâng hạng thị trường theo FTSE, làn sóng IPO – thoái vốn và dư địa dài hạn từ thị trường tài sản số.

Tuy nhiên, ngành vẫn phải đối mặt với không ít biến số. Mặt bằng lãi suất neo cao có thể gây áp lực lên chi phí vốn; căng thẳng địa chính trị ảnh hưởng tới tâm lý và dòng tiền; trong khi nhịp điều chỉnh mạnh của thị trường đầu quý 3 có thể tác động trực tiếp tới hoạt động đầu tư của các CTCK.