Nga chứng kiến bước ngoặt lớn

Theo tính toán từ dữ liệu Bộ Tài chính Nga, chi tiêu ngân sách tháng 12 đã giảm 19% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu bước ngoặt trong chính sách tài khóa của Moscow. Tính chung cả năm, tổng chi tiêu vẫn tăng 7%, nhưng tốc độ này chậm hơn nhiều so với mức tăng 24% của năm 2024.

Nhờ động thái siết chặt chi tiêu vào cuối năm, Nga đã duy trì được thâm hụt ngân sách ở mức 2,6% GDP, tương đương 5,6 nghìn tỷ rúp (71,6 tỷ USD). Con số này sát với mục tiêu mới, dù cao hơn rất nhiều so với kế hoạch ban đầu chỉ là 0,5% GDP. Nguyên nhân chính là do doanh thu từ dầu khí rơi xuống mức thấp nhất trong vòng 5 năm qua.

Năm 2025 là năm thứ 4 liên tiếp Nga phải đối mặt với thâm hụt ngân sách, nhưng khác với các năm trước, thâm hụt năm nay chủ yếu do doanh thu sụt giảm chứ không phải chi tiêu tăng mạnh. Cụ thể, doanh thu từ dầu khí đã giảm 24% so với năm trước, do giá dầu toàn cầu đi xuống. Dầu Nga được bán với mức chiết khấu cao vì lệnh trừng phạt mới và đồng rúp mạnh bất ngờ làm giảm giá trị quy đổi từ xuất khẩu.

Tháng 12 là giai đoạn ảm đạm nhất khi doanh thu dầu khí lao dốc tới 43% sau các lệnh trừng phạt mới của Mỹ nhắm vào 2 ông lớn năng lượng Nga là Rosneft và Lukoil. Bên cạnh đó, các nguồn thu ngoài dầu khí cũng gây thất vọng do tăng trưởng kinh tế chững lại, ước tính chỉ đạt dưới 1%, thấp hơn nhiều so với mức 4,3% của năm trước và dưới mọi dự báo chính thức.

So với mức thâm hụt kỷ lục 3,8% GDP trong đại dịch năm 2020, tình hình tài khóa của Nga hiện nay được đánh giá dễ tổn thương hơn nhiều. Khi đó, Quỹ Phúc lợi Quốc gia Nga còn sở hữu hơn 8,8 nghìn tỷ rúp có thể sử dụng, gấp đôi mức hiện tại. Trong khi đó, việc vay nợ cũng trở nên khó khăn hơn do lãi suất cơ bản đang ở mức 16%, so với chỉ 4,25% vào năm 2020, cộng thêm xu hướng rút lui của nhà đầu tư nước ngoài khỏi thị trường tài chính Nga.

Trước viễn cảnh doanh thu dầu khí tiếp tục bất ổn, còn kinh tế nội địa tăng trưởng chậm, Nga buộc phải siết chặt chính sách chi tiêu trong các năm tới. Bộ trưởng Tài chính Anton Siluanov thừa nhận: “Chúng tôi hiểu rõ rằng không thể trông chờ mãi vào nguồn thu cao từ dầu khí.”