Theo hãng tin Reuters, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent vừa chủ trì cuộc họp tại Washington với các nước G7 và đối tác như: Úc, Ấn Độ, Hàn Quốc để tìm giải pháp đa dạng hóa nguồn cung đất hiếm.
Hiện nay, Trung Quốc đang giữ vị thế độc tôn khi tinh chế từ 47% đến 87% các loại khoáng sản quan trọng như đồng, lithi, coban, than chì và đất hiếm. Riêng với đất hiếm, tổng sản lượng khai thác của quốc gia tỷ dân chiếm khoảng 70% toàn cầu.
Trong khi đó, nhóm G7 và Liên minh châu Âu lại chiếm tới 60% tổng nhu cầu tiêu thụ các loại khoáng sản này trên toàn cầu.
Việc năng lực cung ứng tập trung quá lớn vào một quốc gia duy nhất trong khi nhu cầu tiêu thụ lại phân bổ rộng khắp là nguyên nhân dẫn đến việc lệ thuộc vào Trung Quốc. Sự mất cân bằng này khiến mạng lưới sản xuất toàn cầu trở nên dễ bị tổn thương và đối mặt với nhiều rủi ro mỗi khi có biến động địa chính trị xảy ra.

Sự cần thiết của việc thoát khỏi sự phụ thuộc này càng trở nên cấp bách khi các khoáng chất nêu trên là thành phần không thể thay thế trong nhiều ngành công nghiệp mũi nhọn. Chúng đóng vai trò cốt yếu trong sản xuất công nghệ quốc phòng, linh kiện bán dẫn, các thiết bị năng lượng tái tạo, pin xe điện và các quy trình tinh chế hiện đại.
Gần đây, Trung Quốc đã áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt đối với đất hiếm, tiêu biểu là việc cấm xuất khẩu các mặt hàng dành cho quân đội Nhật Bản bao gồm cả mục đích dân sự và quân sự. Những động thái này đã thúc đẩy các nước lớn phải nhanh chóng tìm kiếm lộ trình đảm bảo an ninh nguồn cung dài hạn.
Trước tình hình đó, các quốc gia đã thảo luận về nhiều phương án chính sách cụ thể nhằm đa dạng hóa nguồn cung và xây dựng một thị trường bền vững hơn.
Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama cho biết, các bên đã đạt được sự đồng thuận về việc phải giảm sự lệ thuộc vào Trung Quốc thông qua các kế hoạch ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Một trong những giải pháp quan trọng là thiết lập mức giá sàn đối với nguyên tố đất hiếm để bảo vệ các dự án khai thác mới khỏi rủi ro biến động giá. Bên cạnh đó, các nước dự kiến sẽ triển khai các công cụ hỗ trợ tài chính công, ưu đãi thuế và các biện pháp thương mại như thuế quan để khuyến khích sản xuất nội khối.

Ngoài việc khai thác mới, giải pháp tái chế khoáng sản cũng được nhấn mạnh như một hướng đi đầy tiềm năng. Bộ trưởng Tài chính Đức Lars Klingbeil nhận định rằng, lĩnh vực tái chế có thể giúp mở rộng nguồn cung đáng kể và giảm bớt áp lực khai thác tài nguyên thiên nhiên.
Phía Hàn Quốc cũng ủng hộ quan điểm này khi khẳng định chuỗi giá trị toàn cầu cần được củng cố dựa trên lợi thế so sánh của từng quốc gia.
Các nước như Canada và Úc cũng đã đề xuất hợp tác công nghệ với Hàn Quốc để thúc đẩy các dự án doanh nghiệp thực chất trong tương lai.
Dù các cuộc thảo luận diễn ra rất tích cực, các quốc gia vẫn duy trì quan điểm thận trọng về cách thức triển khai để tránh gây ra những xung đột trực diện không đáng có.
Bộ Tài chính Mỹ khẳng định mục tiêu chính là giảm thiểu rủi ro một cách thận trọng thay vì tách rời hoàn toàn khỏi nền kinh tế Trung Quốc.
Đại diện phía Đức cũng cảnh báo các nước châu Âu không nên thụ động mà cần chủ động huy động nguồn tài chính cấp khối để phát triển năng lực tự chủ.
Kết quả của cuộc họp này dự kiến sẽ tiếp tục được thảo luận sâu hơn trong nhiệm kỳ chủ tịch G7 của Pháp năm nay nhằm hiện thực hóa các cam kết thành hành động cụ thể.

