Theo tờ The New York Times, lĩnh vực "công nghệ tuổi già" (Age Tech) đang biến những mong muốn của người cao tuổi thành hiện thực: được sống trong chính ngôi nhà của mình, khỏa lấp khoảng trống nhân lực chăm sóc và mang lại sự an tâm cho người thân trong bối cảnh dân số già hóa nhanh chóng.
Bác sĩ Megan Jack, một phẫu thuật viên thần kinh tại Cleveland (Mỹ), thường xuyên làm việc 60 - 70 giờ mỗi tuần. Khi đã bước vào phòng mổ, cô hoàn toàn "biệt tích" với thế giới bên ngoài.
Điều này khiến việc chăm sóc người mẹ 76 tuổi, vốn sống tại một khu riêng trong khuôn viên nhà cô, cách bệnh viện 30 phút di chuyển, trở nên vô cùng khó khăn.
Để chăm sóc mẹ mình, một bệnh nhân Alzheimer, bác sĩ Jack đã nhờ đến sự trợ giúp của hàng loạt công cụ công nghệ cao, có những thiết bị mà vài năm trước thậm chí còn chưa tồn tại.
Cô quản lý lịch uống thuốc của bà bằng hộp thuốc thông minh, chuyển kênh tivi qua ứng dụng, gửi lời nhắc lịch hẹn qua bảng tin kỹ thuật số. Thậm chí, với sự đồng ý của mẹ, cô còn lắp đặt camera để vừa giao tiếp vừa giám sát bà.
"Việc có thể vừa đảm bảo bà ấy an toàn, vừa mang lại cho bà sự độc lập và tự do mà bà xứng đáng có được là điều vô giá", bác sĩ Jack chia sẻ.
Khi ngôi nhà trở thành trung tâm y tế
Nước Mỹ đang già hóa với tốc độ chóng mặt. Mỗi ngày có khoảng 11.000 người bước sang tuổi 65. Theo khảo sát mới nhất năm 2024 của AARP, có tới 75% người trên 50 tuổi mong muốn được dành những năm tháng cuối đời tại ngôi nhà thân thuộc hơn là vào viện dưỡng lão hay các cơ sở chăm sóc tập trung.
Cầu nối để hiện thực hóa ước nguyện đó chính là "Age Tech", thuật ngữ chỉ các công cụ công nghệ hỗ trợ người cao tuổi. Các chuyên gia trong ngành nhận định Age Tech không chỉ làm cho ngôi nhà an toàn hơn mà còn giải tỏa áp lực tâm lý cho những người chăm sóc, đặc biệt là những người phải đi làm xa hoặc bận rộn.
Bác sĩ Jack khẳng định: "Công nghệ đã thực sự giúp tôi tích hợp việc chăm sóc mẹ vào cuộc sống, thay vì để việc chăm sóc chiếm trọn hoàn toàn đời tư của mình."
Trước đây, khi người già không có người thân ở gần, họ thường chỉ có hai lựa chọn: tự xoay xở độc lập hoặc chuyển vào viện dưỡng lão nếu đủ điều kiện tài chính. Chăm sóc tại gia thường là một lựa chọn rất đắt đỏ và khan hiếm nhân lực.
Bà Emily Nabors, Giám đốc đổi mới tại Hội đồng Quốc gia về Người cao tuổi (NCOA), cho biết Age Tech đang lấp đầy khoảng trống này. Thống kê của AARP chỉ ra 25% người chăm sóc hiện đang giám sát người thân từ xa qua ứng dụng, video hoặc thiết bị đeo, tăng gần gấp đôi so với 5 năm trước.
"Chúng ta từng nói ngôi nhà là cơ sở y tế của tương lai, nhưng thực tế điều đó đã hiện hữu ngay bây giờ. Việc dưỡng già tại gia là hoàn toàn khả thi", bà Nabors nhận định.
Hiện có hơn 700 công ty tham gia vào hệ sinh thái AgeTech Collaborative của AARP. Các startup trong nhóm này đã huy động được gần 1 tỷ USD trong 4 năm qua.
Các sản phẩm ra đời vô cùng đa dạng: từ khung tập đi thông minh, kính hỗ trợ phụ đề thời gian thực cho người khiếm thính, đến dịch vụ tổng đài kết nối người già với tài xế và đơn vị giao hàng mà không cần dùng đến smartphone.
Những "người bạn" robot và AI
Tại hạt Rockland, New York, bà Janet Marasa đã nhận một con thú cưng robot miễn phí từ cơ quan hỗ trợ người cao tuổi địa phương cho mẹ mình, cụ Carol DeMaio (80 tuổi), một người mắc chứng sa sút trí tuệ.
Mẫu robot này do công ty Joy for All sản xuất, nhằm cung cấp sự hỗ trợ về mặt cảm xúc mà không cần công chăm sóc như thú cưng thật.
Cụ DeMaio đặt tên cho chú chó robot là Sabrina. Mỗi khi cụ thức giấc, Sabrina sẽ phản ứng lại ngay lập tức. "Mẹ tôi nói rằng nó cho bà một lý do để thức dậy mỗi sáng", bà Marasa chia sẻ.
Chú chó robot không chỉ an ủi cụ già mà còn giúp người con gái yên tâm làm việc toàn thời gian khi không thể ở bên mẹ mọi lúc mọi giờ.
Tại hạt Broward, Florida, nơi dân số trên 85 tuổi dự kiến sẽ tăng gấp ba lần trong vài thập kỷ tới, chính quyền đã cung cấp công nghệ miễn phí cho gần 4.000 người cao tuổi. Trong đó có hệ thống radar cảm biến ngã và chương trình gọi video qua tivi.
Sự trỗi dậy của Trí tuệ nhân tạo (AI) càng đẩy nhanh xu hướng này. AI không chỉ trả lời về thời tiết hay lịch uống thuốc mà còn có khả năng nhận diện các dấu hiệu suy giảm nhận thức thông qua giọng nói hoặc thói quen di chuyển.
Một ví dụ điển hình là ElliQ – robot đồng hành có hình dáng như một chiếc đèn bàn hiện đại. Nó không chỉ nhắc uống thuốc mà còn biết kể chuyện cười, chơi đùa và ghi nhớ sở thích của chủ nhân.
Đạo đức và Quyền riêng tư
Tuy nhiên, công nghệ không chỉ có màu hồng. Tiến sĩ Clara Berridge từ Đại học Washington đã đặt ra những lo ngại về đạo đức.
Phần lớn các sản phẩm công nghệ tiêu dùng hiện nay không chịu sự điều chỉnh của luật bảo mật y tế, dù chúng thu thập những dữ liệu sức khỏe cực kỳ nhạy cảm.
"Người chăm sóc cần nhận ra rằng việc sử dụng công nghệ để biết nhiều thông tin hơn về ai đó cũng có nghĩa là đang xâm phạm sâu hơn vào cuộc sống của họ", bà Berridge cảnh báo.
Việc giám sát quá mức có thể khiến người cao tuổi cảm thấy bị mất đi sự riêng tư ngay trong chính ngôi nhà của mình. Những vấn đề tế nhị như chuyện vệ sinh hay các mối quan hệ cá nhân có thể bị phơi bày dưới mắt con cái thông qua các cảm biến.
Bà Berridge khuyến khích các gia đình nên có những cuộc trò chuyện minh bạch về quyền riêng tư. Thay vì đưa ra các lời ra lệnh hay thông báo một chiều, hãy thử đặt mình vào vị trí của cha mẹ: Liệu chúng ta có muốn con cái mình giám sát mình như vậy không?
Bà đang xây dựng một "di chúc công nghệ", văn bản phác thảo ý nguyện của người cao tuổi về cách công nghệ được sử dụng trong việc chăm sóc họ. Cuối cùng, việc thấu hiểu ưu tiên và nỗi lo của nhau mới là điều quan trọng nhất trong hành trình chăm sóc người thân ở những năm tháng cuối đời.
*Nguồn: The New York Times
.png "Cảnh báo trang Facebook mạo danh Bộ Tài chính nhằm lừa đảo")
.png "Mọi ánh mắt đổ dồn vào tuần định đoạt: ‘Ghế nóng’ Chủ tịch Fed chuẩn bị đổi chủ, kỳ vọng cắt giảm lãi suất giảm, ông lớn công nghệ đồng loạt ra BCTC")
.png "Eo biển Hormuz vẫn \"cửa đóng then cài\": Giá dầu nhảy vọt 2%, vàng quay đầu giảm sau chuỗi 4 tuần")
